Thách Thức cho cả nhân loại
Bên cạnh cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu đang khiến nhiều quốc gia đau đầu, một vấn đề nóng hổi khác cũng khiến nhiều nước quan tâm không kém trong thời gian gần đây. Đó là hiện tượng biến đổi khí hậu và ảnh hưởng của nó đến nền kinh tế các nước.
Trong khi đối với đa số các nước phát triển, những tác động xấu của biến đổi khí hậu lên nền kinh tế và cuộc sống của người dân còn chưa đáng kể, thì tại các nước nghèo và đang phát triển, những ảnh hưởng này rất rõ rệt, vì đa số người dân tại các nước này sống dựa vào nông và ngư nghiệp.
Việt nam là một nước đang phát triển và do đó cũng chịu những tác động không nhỏ do biến đổi khí hậu gây nên như thiên tai và mực nước biển dâng. Những hiện tượng về biến đổi khí hậu tại Việt Nam trong những năm gần đây ra sao và có ảnh hưởng thế nào đến đời sống của người dân? Việt Hà có bài tìm hiểu và tường trình.
Nếu với tình hình này mà nước biển cứ tiếp tục dâng lên thì hiện tượng xâm thực sẽ còn phá bờ biển của mình nhiều hơn nữa.
Giáo sư Nguyễn Ngọc Trân
Bộ trưởng Tài nguyên môi trường Phạm Khôi Nguyên nhận định biến đổi khí hậu là một trong những thách thức lớn nhất đối với nhân loại trong thế kỷ 21. Biến đổi khí hậu sẽ tác động nghiêm trọng đến sản xuất và môi trường trên phạm vi toàn thế giới.
Những hiện tượng biến đổi khí hậu rõ rệt nhất ở Việt Nam trong những năm gần đây là nhiệt độ trung bình năm tăng, mực nước biển dâng, và các thiên tai, bão lũ, hạn hán ngày càng ác liệt.
Theo chương trình mục tiêu quốc gia ứng phó với biến đổi khí hậu thuộc Bộ Tài nguyên và Môi trường, thì trong vòng 50 năm qua từ năm 1958 đến năm 2007, nhiệt độ trung bình năm ở Việt Nam tăng lên khoảng từ 0,5 độ C đến 0,7 độ C. Nhiệt độ mùa đông tăng nhanh hơn nhiệt độ mùa hè và nhiệt độ ở các vùng khí hậu phía Bắc tăng nhanh hơn ở các vùng khí hậu phía Nam.
Nhiệt độ toàn cầu tăng, dẫn đến tan băng ở hai cực của bán cầu và làm mực nước biển dâng. Số liệu quan trắc tại các trạm hải văn dọc ven biển Việt Nam cho thấy tốc độ dâng của mực nước biển trung bình ở Việt nam hiện nay là khoảng 3 mm một năm.
Ảnh hưởng tại Việt Nam
Theo thông báo đầu tiên của Việt Nam cho công ước khung của Liên hiệp quốc về biến đổi khí hậu, thì những năm gần đây, các cơn bão
xuất hiện ở Việt Nam có cường độ mạnh hơn. Quỹ đạo bão có dấu hiệu dịch chuyển dần về phía Nam và mùa bão kết thúc muộn hơn, nhiều cơn bão có đường đi dị thường hơn.
Đánh giá về các ảnh hưởng do những hiện tượng của biến đổi khí hậu này gây nên cho Việt Nam, Giáo sư Nguyễn Ngọc Trân, nguyên phó chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Quốc hội, và là thành viên của Dự án Biến đổi khí hậu Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cho biết:
“Đối với một đất nước mà có 3,200 km bờ biển như mình, trong đó có những vùng có liên quan trực tiếp tới đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu long, mực nước biển dâng sẽ tác động rất nhiều đến hai đồng bằng, hai vựa lúa. Nhất là đồng bằng sông Cửu Long là vựa lúa bảo đảm an ninh lương thực cho cả nước và xuất khẩu.
Thứ hai là vùng dọc bờ biển Miền Trung, Miền Bắc, từ Quảng Ninh cho tới Cà Mau, và khi cộng với hai đồng bằng nói trên, theo Tổng cục Thống kê, là vùng cư trú tập trung của 75% dân số cả nước.”
Cửa Bồ Đề, Mũi Cà mau, mỗi năm như vậy là mất cả hàng chục mét vào phía trong. Đây mới chỉ nói đến tình trạng hiện nay. Nếu mực nước biển dâng mạnh hơn nữa thì tôi nghĩ là sẽ còn nghiêm trọng hơn nữa
Giáo sư Nguyễn Ngọc Trân
Giáo sư Nguyễn Ngọc Trân cũng bày tỏ mối quan tâm đến việc mực nước biển dâng đã khiến cho nước mặn ngập sâu hơn vào đất liền ở nhiều tỉnh thuộc đồng bằng sông Hồng và đồng bằng sông Cửu Long. Ông cho biết:
"Nếu với tình hình này mà nước biển cứ tiếp tục dâng lên thì hiện tượng xâm thực sẽ còn phá bờ biển của mình nhiều hơn nữa. Vì vậy cho nên tôi nghĩ không có thừa nếu nói tình trạng xâm thực dọc theo 3,200 cây số bờ biển của mình là rất nghiêm trọng.
Ở xã Hải Lý thuộc Đồng bằng sông Hồng, tỉnh Ninh Bình, bờ biển liên tục bị xâm thực sâu vào trong tới cả trăm mét, nhà thờ cũng bị đánh vỡ.
Tại đồng bằng sông Cửu long có những vùng bị mất đi mỗi năm: như ở cửa Bồ Đề, Mũi Cà mau, mỗi năm như vậy là mất cả hàng chục mét vào phía trong. Đây mới chỉ nói đến tình trạng hiện nay. Nếu mực nước biển dâng mạnh hơn nữa thì tôi nghĩ là sẽ còn nghiêm trọng hơn nữa.”
Theo đánh giá của Chương trình Phát triển Liên hiệp quốc (UNDP), Việt Nam nằm trong số 5 nước đứng đầu thế giới dễ bị tổn thương nhất do biến đổi khí hậu. Nếu mực nước biển tăng 1 mét thì Việt Nam sẽ mất 5% diện tích đất đai, 11% người mất nhà cửa, giảm 7% sản lượng nông nghiệp và 10% Tổng Thu nhập Quốc nội (GDP). Nếu mực nước biển dâng lên từ 3 đến 5 mét, "có thể xảy ra thảm họa" ở Việt Nam.
Cách nay không lâu, Việt Nam phải đối mặt với hai cơn bão dữ dội trong vòng 2 tháng liên tiếp. Cơn bão số 9 và cơn bão số 11 làm cho hàng trăm người chết và mất tích, thiệt hại lên đến hàng ngàn tỷ đồng. Theo đánh giá của một số chuyên gia thì đây cũng chính là hậu quả do biến đổi khí hậu gây ra tại Việt Nam.
Nếu như mực nước biển dâng lên 1 mét hoặc dưới 1 mét một chút thì ta quyết tâm bảo vệ thứ nhất là dân không phải di dời chỗ ở, thứ hai là sản xuất vẫn đảm bảo được 3,8 triệu hec-ta canh tác hai vụ
Thứ Trưởng Đào Xuân Học
Biện pháp đối phó
Là một nước với hơn 80% dân số sống dựa vào nông nghiệp, Việt Nam cũng nhìn nhận tầm quan trọng trong việc đối phó với tác động của biến đổi khí hậu lên nông nghiệp. Ông Đào Xuân Học, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn trình bày những chuẩn bị của Việt Nam trước tác động này:
"Hàng năm Bộ Nông Nghiệp và Phát triển Nông thôn đầu tư cho thủy lợi độ 10,000 tỷ đồng. Hiện nay Bộ cũng tập trung vào 3 quy hoạch vào 3 vùng: quy hoạch tổng thể thủy lợi Đồng bằng sông Cửu Long trong điều kiện biến đổi khí hậu nước biển dâng, Đồng bằng sông Hồng cũng vậy, rồi Miền Trung cũng thế.
Trong các chương trình hành động, Bộ luôn đề ra mục tiêu đạt tới. Trong báo cáo trình lên chính phủ, tôi đã khẳng định nếu như mực nước biển dâng lên 1 mét hoặc dưới 1 mét một chút thì ta quyết tâm bảo vệ thứ nhất là dân không phải di dời chỗ ở, thứ hai là sản xuất vẫn đảm bảo được 3,8 triệu hec-ta canh tác hai vụ.”
Để đối phó và thích ứng với các tác động của biến đổi khí hậu, năm nay Bộ Tài nguyên và Môi trường Việt Nam vừa công bố các kịch bản biến đổi khí hậu cho Việt nam để làm định hướng ban đầu cho các bộ, ngành, địa phương đánh giá tác động có thể có của biến đổi khí hậu lên các lĩnh vực kinh tế, xã hội.
Trên cơ sở đó, các bộ và địa phương sẽ xây dựng và triển khai kế hoạch hành động nhằm thích ứng và giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu trong tương lai.