Cơ quan chức năng thành phố Hồ Chí Minh (TPHCM) hôm 1/8/2023 cho báo chí biết đã tổ chức bốc thăm chọn 168 cán bộ thuộc 10 cơ quan để xác minh tài sản, thu nhập đợt hai. Vào tháng 5 năm 2023, đã có 98 cán bộ thuộc địa phương này đã được chọn để xác minh tài sản.
Theo Thanh tra thành phố Hồ Chí Minh, 168 người từ 10 cơ quan, đơn vị, tổ chức gồm: 19 cán bộ thuộc UBND quận 12, UBND huyện Hóc Môn 26 người, Sở Nội vụ ba cán bộ, Sở Xây dựng 62, Sở Khoa học và Công nghệ sáu người, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội là 28 cán bộ công chức.
Trong khi đó, theo số liệu của Sở Nội vụ TPHCM, tính đến tháng 6 năm 2022, tổng biên chế công chức của TPHCM là 14.470 người và số biên chế viên chức là 99.985 người. Với số liệu trên, có thể thấy, TPHCM có gần 100 ngàn công chức, viên chức, thế nhưng chỉ có 168 người bị chọn được nói là ngẫu nhiên… để xác minh tài sản, thu nhập. Liệu con số nhỏ nhoi trên sẽ phản ánh được tình trạng công chức, viên chức “tha hoá” hay “trong sạch” được chăng?
Thời gian vừa qua cũng có xác minh tài sản hẳn hoi, báo chí cũng nêu nhiều trường hợp cá nhân có sai phạm… nhưng rồi đâu cũng vào đó.
-Vũ Minh Trí
168/100 ngàn người- có khách quan? Từ Việt Nam hôm 2/8, cựu Trung tá quân đội Vũ Minh Trí nhận định với RFA:
“Giữa một số đông thì không thể bình bầu hay chỉ định, mà việc xác minh phải mang tính ngẫu nhiên. Ví dụ cơ quan có 100 người mà chỉ xác mình ba người… thì đương nhiên phải bốc thăm một cách ngẫu nhiên. Không phải trong xã hội thì cơ quan nào tính chất công việc cũng như nhau, cho nên với những công việc có thể có tham ô, tham nhũng nhiều hoặc thu nhập không chính đáng nhiều… ví dụ như Hải quan, Xây dựng, Giao thông…. thì tỷ lệ người được bốc thăm phải cao hơn những ngành ít có cơ hội kiếm những đồng tiền bất chính như giáo viên…”
Thứ hai, theo ông Trí, việc xác minh phải do những cơ quan có thẩm quyền làm đến nơi đến chốn và phải diễn ra một cách công khai minh bạch, chứ không thể nào đánh trống bỏ dùi như thời gian vừa qua. Ông Trí nêu dẫn chứng:
“Thời gian vừa qua cũng có xác minh tài sản hẳn hoi, báo chí cũng nêu nhiều trường hợp cá nhân có sai phạm… nhưng rồi đâu cũng vào đó. Ví dụ như cách đây khoảng 10 năm, Phó Tổng Thanh tra Chính phủ Ngô Văn Khánh báo chí đã đề cập ông này có rất nhiều tài sản nhà đất trong một thời gian ngắn… Nhưng cuối cùng chẳng ai xử lý gì và ông Ngô Văn Khánh vẫn tiếp tục làm Phó Tổng Thanh tra Chính phủ cho đến ngày về hưu.”
Luật Thanh tra của Việt Nam quy định, người được chọn kê khai tài sản là người thuộc diện phải kê khai tài sản, chưa được xác minh về tài sản trong thời gian bốn năm liền trước đó và không thuộc một trong các trường hợp đang bị điều tra, truy tố, đang điều trị bệnh hiểm nghèo và người đang học tập, công tác ở nước ngoài từ 12 tháng trở lên...
Giáo sư Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên Môi trường từ năm 2002 đến năm 2007, khi trả lời RFA liên quan vấn đề xác minh tài sản công chức, viên chức tại TPHCM, cho rằng:
“Nếu mà đã kiểm soát số lượng tài sản thì nên làm tất cả cán bộ. Chứ chỉ là một số nào đấy, kể cả làm nhiều hơn thì cũng không giải quyết được vấn đề. Cái khó nhất hiện nay là câu hỏi, nguồn gốc tiền từ đâu mà các cán bộ của nhà nước, của đảng có nhiều người có các tài sản lớn.”
Xác minh tài sản nếu làm thực sự thì rất là đơn giản, tất cả các cán bộ có chức vụ, quyền lực thì phải xác minh, đó là muốn làm thật sự, rất là dễ. Nhưng hiện tại không ai muốn làm thật sự cả, bởi vì nếu xác mình như vậy thì 100 % tài sản của các quan chức là không chứng minh được.
-Nguyễn Vũ Bình
Không chỉ TPHCM, vào ngày 31/8/2022, thành phố Đà Nẵng đã tổ chức bốc thăm chọn cán bộ để xác minh tài sản kê khai, một biện pháp đã bị công luận chỉ trích. Cụ thể, theo Thanh tra thành phố Đà Nẵng cho báo chí Nhà nước biết đã tổ chức bốc thăm và xác định được năm trong số 29 cán bộ để xác minh tài sản, thu nhập năm 2022.
Trước đó, vào ngày 25/8/2022, Uỷ ban Nhân dân thành phố Hà Nội đã có quyết định phê duyệt kế hoạch xác minh tài sản, thu nhập năm 2022. Theo đó, người được xác minh tài sản, thu nhập tại mỗi đơn vị cũng được lựa chọn bằng hình thức bốc thăm. Mục đích của kế hoạch này theo cơ quan chức năng Hà Nội là để kiểm tra, làm rõ tính chính xác, trung thực các nội dung trong bản kê khai tài sản, thu nhập của cán bộ.
Nhà báo Nguyễn Vũ Bình, từng công tác tại Tạp Chí Cộng sản nói với RFA hôm 2/8:
“Xác minh tài sản nếu làm thực sự thì rất là đơn giản, tất cả các cán bộ có chức vụ, quyền lực thì phải xác minh, đó là muốn làm thật sự, rất là dễ. Nhưng hiện tại không ai muốn làm thật sự cả, bởi vì nếu xác mình như vậy thì 100 % tài sản của các quan chức là không chứng minh được. Cho nên họ tìm mọi cách lách bằng cách chọn ra 168 người đấy. Họ chọn những người ở các bộ phận các lĩnh vực an toàn, những cán bộ tương đối ít tài sản và có thể là kín kẽ, giấu được tài sản của họ. Họ làm với tính chất đối phó như vậy, chứ nếu muốn làm thật sự thì rất đơn giản. Còn làm một cách phó như họ đang làm thì không đại diện cho một cái gì cả. Họ dùng cách này, cách khác và nói là đã đạt mục tiêu nọ kia, nhưng không có giá trị gì cả, họ diễn hết, họ không làm thật.”
Tiến sĩ Kinh tế Nguyễn Huy Vũ từ Na Uy khi trao đổi với RFA về vấn đề này cho rằng, nếu chính sách xác minh tài sản là để loại bỏ tham nhũng thì đúng ra phải là xác minh tất cả cán bộ, và mọi người đều như nhau trước các chính sách và pháp luật. Chứ làm như hiện nay chỉ là những trình diễn nhằm lấy lòng người dân.