Đảng mạnh lên nhưng thị trường yếu đi, kinh tế tăng trưởng bền vững thế nào?

Bài phân tích của TS. Phạm Quý Thọ
2022.09.08
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Đảng mạnh lên nhưng thị trường yếu đi, kinh tế tăng trưởng bền vững thế nào? Biển cổ động cho Đảng Cộng sản Việt Nam cùng với những tấm biển quảng cáo hàng hoá trên đường phố Hà Nội hôm 18/11/2015 (hình minh hoạ)
AFP

Ngày 5/9/2022, Quy định số 80-QĐ/TW được ban hành nhằm khẳng định lại quyền lực của Bộ Chính trị trong công tác cán bộ giúp Đảng Cộng sản mạnh lên trong bối cảnh có những dấu hiệu thị trường đang yếu đi đe doạ kinh tế tăng trưởng bền vững.

Thị trường từng không những chỉ ‘cứu’ sự tồn vong của chế độ mà còn phát triển đất nước. Làm thế nào mà Việt Nam từng là một trong những nước nghèo nàn, lạc hậu lại trở thành một trong những quốc gia có thu nhập trung bình trong ba mươi năm? Câu trả lời tin cậy là: thị trường. Tuy nhiên, sau hơn 30 năm mọi thứ đang thay đổi khó lường: Đảng mạnh lên nhưng thị trường đang yếu đi…

Năm 1945, Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản (ĐCS), Việt Nam đã giành được độc lập và tuyên ngôn xây dựng một nhà nước “dân chủ, cộng hoà” hiện đại kiểu phương Tây. Tuy nhiên, do điều kiện phức tạp bởi chiến tranh và phong trào cộng sản quốc tế mà có sự thay đổi chế độ dựa vào nền tảng tư tưởng Mác - Lênin theo con đường xã hội chủ nghĩa (XHCN). Đó là thiên đường nơi mọi người “làm theo năng lực hưởng theo nhu cầu”; “chiếm hữu là kẻ thù của con người” nên tài sản là của toàn dân và Nhà nước sẽ thay mặt nhân dân quản lý và chăm sóc họ; Không còn những nhà tư sản tham lam để duy trì chế độ bóc lột sức lao động; Giới tinh hoa phải “ra khỏi Tháp Ngà”, rèn luyện đạo đức, tinh thần cách mạng để trở thành tác nhân của một tương lai mới và vinh quang…

Để biến Việt Nam thành thiên đường này, mô hình toàn trị kiểu Xô viết đã được xây dựng và áp dụng. Và, cách mạng XHCN đã được tiến hành: cải cách tịch thu ruộng đất và đấu tố địa chủ, cải tạo công thương nghiệp và các nhà tư sản, quốc hữu hóa tất cả… Nhưng thay vì tạo ra thiên đường trên mặt đất, những chính sách này đã biến đất nước thành ‘địa ngục trần gian’. Tình trạng thiếu thốn đủ thứ đã diễn ra. Một đất nước nông nghiệp giàu tiềm năng đã không đủ gạo ăn, chế độ phân phối từ chiếc nan hoa xe đạp đến từng mét vải, cơ sở trường học, y tế tồi tàn… Sài gòn trước tháng tư năm 1975 được ví như “Hòn ngọc Viễn Đông” đã trở nên xập xệ... Trước thời điểm Đổi mới, hơn 90% dân số sống dưới mức nghèo khổ, thu nhập dưới một đô la một ngày. Xã hội bình đẳng duy nhất chỉ là chủ nghĩa bình quân khốn khổ như nhau.

Từ cuối những năm 1980 những người lãnh đạo nhận ra rằng điều này không thể tiếp diễn lâu hơn nữa. Cách duy nhất để cứu vãn chế độ độc ĐCS là chuyển nền kinh tế sang thị trường. Tranh luận về ai là tác giả của chính sách Đổi mới không có nhiều ý nghĩa, khi một nhóm nông dân ở Vĩnh Phú được cố Bí thư tỉnh Kim Ngọc ‘lờ đi’ để thực hiện ‘khoán chui’, sau khi hoàn thành mức khoán của hợp tác xã, họ sẽ được phép giữ lại bất kỳ khoản thặng dư nào cho riêng mình và bán những thứ họ không cần. Muộn hơn là trường hợp “phá rào” của cố Bí thư tỉnh Long An Chín Cần , bỏ “ngăn sông cấm chợ” để buôn bán ‘không lỗ’… Những động thái như vậy là mạo hiểm vì nó là sự bác bỏ các chính sách XHCN của ĐCS. Nhưng như chúng ta chứng kiến, kết quả thật kỳ diệu.

Đó là những sự kiện quan trọng khởi đầu cho chủ trương Đổi mới. Theo đó, những cải cách kinh tế sâu rộng đã được công bố, mở cửa với thế giới bên ngoài, “trải thảm đỏ” cho đầu tư nước ngoài, và quan trọng nhất, nới lỏng sự kìm kẹp của Nhà nước đối với người dân. Kết quả mà chính sách chuyển đổi thị trường mang lại là ấn tượng. Nền kinh tế càng trở nên tự do, mức sống người dân được cải thiện. Trong khoảng thời gian ba thập kỷ tính từ 1986 hàng chục triệu người đã thoát đói nghèo. Diện mạo đô thị và nông thôn khang trang hơn...

000_Hkg3890934.jpg
Tấm biển cổ động cho Đảng Cộng sản gần một khu chợ ở tỉnh miền núi Sơn La hôm 25/7/2010. AFP

Bài học lớn cho cải cách chuyển đổi là có được những thành tích ấn tượng nêu trên, nhờ chính sách Đổi mới của ĐCS cũng là một cách nói, nhưng thực chất là nhờ “phép lạ” của kinh tế thị trường và nhờ những nông dân và cán bộ dũng cảm đã ‘liều mạng’ tự cứu mình. Hơn thế, “phép lạ” này đang giúp nền kinh tế dần khắc phục những hậu quả nặng nề, “bất ổn kinh tế vĩ mô và thể chế”, do những sai lầm chính sách tăng trưởng kinh tế ‘nóng vội’ trong những năm 2010 khi coi các tập đoàn kinh tế nhà nước XHCN là trụ cột thúc đẩy.  

Tuy nhiên, những sai lầm chính sách này đã là nguyên cớ cho sự tập trung quyền lực của ĐCSVN để sự quay trở lại mô hình khẳng định sự lãnh đạo toàn diện của Đảng, trong đó Chính phủ phải nằm trong tầm kiểm soát. Trong những năm gần đây, ĐCS đang thâu tóm mọi quyền lực thông qua việc chính thức hoá hàng loạt các quy định trong nội bộ Đảng. Mới đây Quy định số 80-QĐ/TW về phân cấp quản lý cán bộ và bổ nhiệm, giới thiệu cán bộ ứng cử được ban hành nhằm khẳng định lại quyền lực của Bộ Chính trị, Ban Bí thư khiến Ban Ban Chấp hành Trung ương, hữu danh là cơ quan lãnh đạo cao nhất, đã trở thành nơi hợp pháp hoá các quyết định nhân sự.

Từ Đại hội 13 của ĐCS năm 2016 chính sách chuyển đổi thị trường đã có ‘điều chỉnh’ trong bối cảnh chiến dịch chống “suy thoái chính trị” và tham nhũng được đẩy mạnh hơn bao giờ hết. Chính phủ “kiến tạo phát triển” nhiệm kỳ 2016-2021, sử dụng bộ máy hiện có để tạo môi trường kinh doanh sao cho không gây hiệu ứng phụ đối với chế độ và, nó chỉ mang tính ‘quá độ’ sau bất ổn, đang dần nhường chỗ cho chế độ “đảng mạnh, nhà nước mạnh” bắt đầu từ nhiệm kỳ 13 này. Chính phủ đương nhiệm (2021-2026) đang ‘chạy đôn chạy đáo’ để thực thi các nghị quyết của Đảng, cả mới và cũ, có liên quan. Nhiều vấn đề cấp bách, chẳng hạn như sửa Luật Đất đai 2013, đã không thể được tiến hành khi chưa có nghị quyết Đảng.

Đang có những dấu hiệu cho thấy thị trường yếu đi. Chống tham nhũng càng phơi bày sở hữu toàn dân, tài sản công vẫn là mảnh đất màu mỡ nhưng tư nhân hoá bị đình trệ. Trừng phạt các cán bộ vi phạm kỷ luật Đảng hay suy thoái tư tưởng khiến bộ máy trở nên tắc nghẽn và chủ nghĩa cơ hội chính trị nảy sinh. Đàn áp “bành trướng tư bản vô trật tự”, thao túng thị trường tài chính đã gây ra một làn sóng chấn động giới đầu tư kinh doanh. Thúc đẩy đầu tư công phơi bày những bất cập chính sách có liên quan, năng lực cán bộ thực thi yếu và lãng phí ở các khâu có liên quan dẫn đến hiệu quả thấp. Phản ứng của thị trường kiến cho việc đấu thầu bị ngưng trệ dẫn đến tình trạng thiếu thuốc men, vật tư y tế và sách giáo khoa…

Đảng càng kiên định CNXH thì tâm lý trông chờ vào sự “cứu trợ” từ nhà nước càng nặng nề. Bộ Chính trị vừa quyết định bổ sung hơn 26 nghìn giáo viên khi các trường học trong cả nước kêu thiếu từ lâu. Biên chế cứ mãi phình to mà không thể “tinh giản”. Tình trạng bỏ việc của công chức và nhân viên y tế các bệnh viện công đang là cớ để đòi tăng lương hay xin thôi tự chủ. Chính sách tự chủ đối với các đơn vị sự nghiệp công lập trở thành “nửa vời” và đang có nguy cơ phá sản… Ngoài ra, Đảng càng mạnh người dân ngày càng trở nên ít tự do hơn, buộc họ phải đánh đổi tự do lấy sự an toàn, cam chịu. 

Đảng khẳng định quyền lực tuyệt đối để kiểm soát toàn diện đang cản trở chuyển đổi thị trường. Quan hệ giữa ĐCS và thị trường là mối quan tâm đặc biệt trong cải cách chuyển đổi kinh tế. Những trường phái lý thuyết ủng hộ sự can thiệp của nhà nước vào thị trường như John Maynard Keynes (1883–1946) hay Joseph Eugene Stiglitz (1943 -) được ưu tiên nghiên cứu áp dụng. Tuy nhiên, sự khác biệt giữa hai kiểu chế độ đã không hỗ trợ nhiều cho việc Đảng lãnh đạo thị trường mà không dẫn đến bất ổn. Thị trường càng thâm nhập sâu rộng vào nền kinh tế càng cần thể chế hoá các nguyên tắc như sở hữu tư nhân được thiết lập đảm bảo cho nó vận hành, ngăn ngừa những mặt trái. Hơn thế, thị trường đòi hỏi cơ chế giám sát quyền lực thích hợp như phân quyền độc lập, đối nghịch với cơ chế tập quyền.

Tính chính danh của ĐCS, của chế độ được đảm bảo bởi tăng trưởng kinh tế nhờ thị trường. Phủ nhận động lực thị trường là không thể, nhưng ngày càng có nhiều dấu hiệu cho thấy ĐCS đang quay trở lại kiểu mô hình toàn trị quá khứ. Khi đó, liệu kinh tế có thể tăng trưởng bền vững?

* Bài viết không thể hiện quan điểm của Đài Á Châu Tự Do

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.

Nhận xét

Trần Duy
09/09/2022 16:03

Rất đồng ý với ý kiến của TS Ngọ! Đảng CS luôn luôn theo đuổi sách lược "đeo tòng teng" để sống còn. Kinh tế thị trường duy trì sự sống còn của đảng, phồn vinh của xã hội, nhưng đảng dùng loa phường để to miệng là do lảnh đạo của ta đó (lưu manh?). Tuy nhiên đảng luôn luôn kềm hãm kiếm soát sự phát triển của KTTT. Các tư bản đỏ của VN lần lượt rồi bị "đo ván" vì " vi phạm thuế, gian trong chứng khoán, đấu thầu đất đai... Sống với lưu manh thì phải lưu manh, nên có tư bản (gốc CS), khởi nghiệp ở VN, rồi phát triển kinh doanh ra nước ngoài, vốn an toàn trên đất Mỹ. Còn có điếm hơn cả điếm, khởi đầu là quốc doanh, rồi cổ phần hóa, thành tư bản, rồi đại biểu QH, đầu tư ra nước ngoài, lấy quốc tịch Mỹ; rồi dong luôn.
Sách lược "đeo tòng ten" cả trong ngoại giao và chính trị giữa Mỹ và Tàu. Đi với Tàu thì dân sẽ nổi cơn thịnh nộ không gì cản nổi, đi với Mỹ thì mất đảng. Cái gì treo tòng ten thì là " chỉ mành treo chuông".

Duy Huu, USA
11/09/2022 19:53

Đảng nói thì hay...

Dân chủ, Dân giầu, Nước mạnh, Công bằng, Văn minh.

Đảng làm thì láo, Đảng nói láo rất hay, rất hay ăn láo, ăn láo rất hay...

Đảng chủ, Đảng giầu, Dân nghèo, Nước yếu, Bất công, Bất minh.

Bộ Chính trị của Đảng là cái quái gì vậy ? Cái quái gì là Bộ Chính trị của Đảng vậy ? Chúng là cái quái gì ? Cái quái gì là chúng ?

Bộ Chính trị Việt Cộng và đảng cờ đỏ búa liềm Việt Cộng là những quái thai, quái vật, quái ác... nửa người, nửa ngợm, nửa đười ươi, cấm " tự diễn biễn ", cấm " tự chuyển hòa ", cấm tự tiến hóa thành người, thành người bình thường, thành người tử tế, thành người chân thật, thành người nhân ái, thành người Việt Nam.

Chúng 18 đảng viên và các tập đoàn đảng viên thuộc thế hệ sinh sau đẻ muộn, chưa kịp sinh ra để làm " cắt mạng nhân dân "... chống Pháp, cướp nước... chống Mỹ, " ngụy quân, ngụy quyền ", " giải phóng " Miền Nam, thống trị đất nước... Chúng chẳng có công trạng, sự nghiệp " cách mang, cứu dân, cứu nước " cái con mẹ gì cả, nhưng chúng vẫn đòi nhân dân ta, ba đời con cháu nhân dân ta phải mang ơn chúng, phải nhớ ơn chúng, phải cho chúng đôc quyền, bá quyền, bá đạo, " lãnh đao " nhân dân ta,
độc hướng nhảy xuống hố rác kinh tế tìm " thiên đương chủ nghĩa xã hội đỏ ", nhưng chỉ thấy " thiên đường " chủ nghĩa xã hội đen, chủ nghĩa tư bản đỏ, tư bản đen, con buôn đỏ, con buôn đen, tài phiệt đỏ, tài phiệt đen, sân sau đỏ, sân sau đen, cờ đỏ búa liềm.

Chúng có đầy sự nghiệp, công trạng " cắt mạng nhân dân "... ôm Tàu, bán nươc... bán đất, bán dân... cho vợ con, cháu chắt, giòng họ ôm đô la, chạy theo " ngụy quân ", chạy sang Mỹ, chạy sang các nước tự do, dân chủ, đa đảng... tìm đưởng cứu thân,
phì thân, vì tiên, vì tiển, vỉ " cụ Hồ " vĩ đại, vĩ đại của chúng.

Chúng độc đảng, độc tài, độc đoán, độc tôn, độc trị, đảng trị, đảng chủ... độc quyền cử, độc quyền bầu, độc quyển chọn ... trong đảng chúng, của đảng chúng, do đảng chúng, vì đảng chúng... độc bọn, toàn bọn đảng viên " lãnh đạo ", " tam vô", vô đạo, vô tầm, vô tâm... bất tài, bất lực, bất tín, bất lương, bất nhân... có lương tháng bần cùng, sinh lương tri đạo chích, sinh hành vi đạo tặc... độc quyền tham nhũng, tham ô, tham ăn hối lộ theo luật rừng Việt Cộng... độc quyền chống tham nhũng, tham ô, tham ăn hối lộ theo luật rừng Việt Công... độc quyền làm vua đảng, đảng vua... vua tham nhũng, tham ô, tham ăn hối lộ theo luật rừng dao búa, Búa Liềm, Việt Cộng.

Chúng độc quyền bịt mắt, bịt mặt, bịt tai, bịt miệng, lừa bịp, bịp bợm nhân dân, đàn áp, khủng bố, bóc lột nhân dân ta ... bắt phải sống, bắt phải làm việc, bắt phải đóng thuế nuôi chúng... như dân nô lệ da vàng... theo " Hiến pháp Việt Cộng và pháp luật Việt Cộng ", những gông cùm, xiềng xích nộ le... của các tập đoàn đảng giặc cướp cờ đo búa liểm Việt Cộng.

Người nô lệ da vàng...
ngồi yên, ngồi yên trong nhà tù lớn, đèn thắp không mờ,
ngồi yên, quên nước, quên non, ngồi yên, xin áo, xin cơm.

Bao giờ... đập tan gông cùm, xiềng xích... Búa Liềm... trói buộc chân ta.
Bao giờ... đạp tan gông cùm, xiềng xích... Việt Cộng... trói buộc tự do.
Bấy giờ... dân chủ, dân giàu, nước mạnh, công bằng, văn minh.

HỒTẬPCHƯƠNG
21/09/2022 20:40

TOÀN LÁO CẢ
Bs. Đỗ Hồng Ngọc
Không biết lịch sử ghi lại các triều đại phong kiến đúng sai như thế nào, cũng chẳng có cách nào để kiểm chứng. Thế nhưng, thời đại ta đang sống hoá ra toàn láo cả. Rồi lịch sử thời hiện đại sẽ viết sao đây ?
Thằng doanh nhân bán đồ giả làm giàu, cứ tưởng nó giỏi, hoá ra chẳng phải thế. Nó chỉ là kẻ “Treo dê bán chó”, mua 30.000 bán 600.000 không giàu sao được, thế rồi lúc giàu lên, hàng ngày lên mạng truyền thông dạy đạo đức, dạy bí quyết, dạy cách cư xử.
Kẻ thì đem hoá chất trộn vào thức uống, khiến người ta nghiện chất độc, tạo thành thói quen nguy hiểm cho người dùng. Thế rồi khi có nhiều tiền, anh ta in sách dạy người ta tư duy, dạy cho tuổi trẻ cách sống. Nuôi đội ngũ nhà văn nhà báo tung hô mình như thánh sống, tuyên bố như đấng khải đạo.
Một ông chuyên làm thép, nghĩ toàn chuyện xây dựng những công trình có hại cho dân, nhưng lúc nào cũng mặc áo lam, đeo tràng hạt, nói toàn chuyện Phật pháp.
Một tập đoàn làm nước mắm giả, toàn hoá chất, bỏ biết bao tiền để quảng cáo lừa dân, bỏ tiền đầy túi. Một tập đoàn khác mua hoá chất quá hạn để sản xuất nước uống, lừa những kẻ phát hiện sai sót của sản phẩm mình để đưa họ vào tù, lại chuyên nói lời có cánh..... Kẻ buôn gian bán lận lại dạy cho xã hội đạo đức làm người.

Thời đại đảo lộn tất ! Hài thế, mà vẫn không thiếu kẻ tôn sùng, xem các ông ấy như tấm gương sáng để noi theo. Khi vỡ lở ra, chúng toàn là kẻ nói láo. Tất cả đều chỉ tìm cách lừa đảo nhau.
Toàn xã hội rặt kẻ nói láo, ca sĩ nói láo theo kiểu ca sĩ, đạo diễn nói láo theo kiểu đạo diễn, diễn viên nói láo theo kiểu diễn viên. Ừ thì họ làm nghề diễn, chuyên diễn nên láo quen thành nếp, lúc nào cũng láo. Thế nhưng có những kẻ chẳng làm nghề diễn vẫn luôn mồm nói láo.

Thi gì cũng láo, từ chuyện thi hát đến thi hoa hậu, chỉ là một sắp đặt láo cả... Ngay chuyện từ thiện cũng rặt chi tiết láo để mua nước mắt mọi người. Cứ có chuyện là loanh quanh láo khoét. Kẻ buôn lớn láo, kẻ bán hàng rong ở bên đường cũng lừa đảo, láo liên tục. Mỗi ngày mở truyền hình toàn nghe nói láo từ tin tức cho đến quảng cáo, rặt láo. Nhưng cả nước đều hàng ngày nghe láo mà chẳng phản ứng gì lại cứ dán mắt mà xem.

Thằng đi buôn nói láo đã đành, vì họ lừa lọc để kiếm lời. Thế mà cô hiệu trưởng nhà trẻ, anh hiệu trưởng trường cấp ba, ông hiệu trưởng trường đại học cũng chuyên nói láo. Thực phẩm cho các cháu có giòi, cô hiệu trưởng chối quanh... Các cháu học sinh đánh nhau như du côn, làm tình với nhau trong nhà trường, anh hiệu trưởng bảo là không phải, tảng bê tông rớt chết sinh viên, ông hiệu trưởng bảo là tự tử. Thế rồi tất cả đều chìm, đều im im ỉm. Người ta đồn tiền hàng đống đã lót tay bộ phận chức năng để rồi để lâu cứt trâu hoá bùn.

Mấy ngài lãnh đạo lại càng nói láo tợn Chỉ kể vài chuyện gần đây thôi, chứ kể mấy sếp nhà ta phát biểu láo thì thành truyện dài nhiều tập. Từ chuyện quốc gia đại sự cho đến chuyện hưng vong của tổ quốc, toàn chuyện quan trọng đến vận mệnh quốc gia thế nhưng dân toàn nghe láo. Kẻ thù mang tham vọng, âm mưu để biến nước ta thành chư hầu, chuyện này rõ như ban ngày, ai cũng thấy, ai cũng hiểu, thế mà các quan toàn nói tào lao, láo lếu.

Đến chuyện Formosa, khi biển nhiễm độc, cá chết, các quan bày lắm trò láo để mị dân, lấp liếm tội ác của thủ phạm, tuyên bố, họp báo, trình diễn ăn hải sản, ở trần tắm biển... tất cả đều rặt láo.
Đến chuyện BOT với các trạm đặt không đúng chỗ cho đến mở rộng phi trường Tân Sơn Nhất, các quan ở Bộ Giao thông lại được dịp nói láo, tuyên bố rùm beng để bênh vực những tập đoàn và cá nhân vi phạm.
Khi vụ thuốc giả của VN Pharma nổ ra, cả một hệ thống truyền thông của Bộ Y tế kể cả các quan chức cấp bộ đều tuyên bố láo, tìm mọi cách che dấu tội ác của những tên buôn thuốc giả.
·
Rừng Sơn Trà quý hiếm, các ông vì tư lợi cá nhân, ra lệnh xây cất, chấp nhận nhiều dự án khai thác, các nhà chuyên môn, nhân dân phản ứng dữ quá,các ông bắt đầu chiến dịch nói láo, chạy quanh tìm kế hoãn binh.
Đến chuyện cá nhân của các quan thì lại càng nói láo tợn... Ông Bí thư xây biệt phủ như cung điện của vua chúa ở xứ nghèo phải sống nhờ trợ cấp của chính phủ cho đến ông Giám đốc môi trường xây dinh thự mênh mông ở xứ lắm rừng, rồi đến ông lãnh đạo ngành ngân hàng với những dãy nhà hoành tráng trên miếng đất hàng ngàn thước vuông. Tất cả đều cho rằng do sức lao động cật lực mà có. Kẻ thì do nuôi gà, trồng cây, anh thì bảo chạy xe ôm đến hốc cả người, người thì nhờ bán chổi, trồng rau, kẻ khác thì bảo nhờ tiền của con dù con chẳng làm gì ra tiền và có đứa thì mới mười chín tuổi.
Lương thì chẳng bao nhiêu mà quan nào cũng vi la trong và ngoài nước, nhà nghỉ trên núi, nhà mát dưới biển, lâu đài, nhà to ở nước ngoài. Con cái ăn chơi như các công tử, tiểu thư quý tộc. Các bà vợ thì như các mệnh phụ, chỉ xài đồ dùng hải ngoại, đi shopping các malls lớn ở nước ngoài như đi chợ... Thế nhưng các ngài luôn phát biểu yêu dân, thương nước, yêu tổ quốc, đồng bào, và luôn nhắc nhở đất nước còn nghèo phải học tập ông này, cụ nọ để có đạo đức sáng ngời.

Các lãnh đạo xem rừng như sân nhà mình, phá nát không còn gì.. Một cây có đường kính 1m phải mất trăm năm mới hình thành, lâm tặc chỉ cần 15 phút để đốn hạ. Hàng trăm chiếc xe chạy từ rừng chở hàng mét khối gỗ chỉ cần đóng cho kiểm lâm 400.000 đồng một chiếc là qua trạm. Rừng không nát mới lạ. Khi rừng không còn, lệnh đóng rừng ban ra, các lãnh đạo địa phương toàn báo cáo láo với chính phủ và có nơi tìm cách tiếp tục vét cú chót bằng cách làm trắng những cánh rừng còn lại..
Rừng bị tận diệt vì nạn phá rừng, rừng còn bị huỷ diệt bởi những dự án thuỷ điện. Tất cả đều có sự tiếp tay của các quan và ban ngành chức năng của địa phương. Rừng không còn, lũ về gây tang thương chết chóc, đê vỡ khiến nhà cửa tài sản trôi theo dòng nước, các quan cho là xả lũ đúng quy trình.

Bão chưa tới, lũ chưa về, các quan tỉnh đã ngồi với nhau viết báo cáo thiệt hại để xin trợ cấp. Một anh từng là Tổng biên tập tờ báo lớn, sau khi thu vén được hàng triệu đô la bèn đưa hết vợ con qua Mỹ, sắm nhà to, xe đẹp còn anh thì qua lại hai nước, lâu lâu viết bài biểu diễn lòng yêu nước thương dân, trăn trở với tiền đồ tổ quốc, khóc than cho dân nghèo, kinh tế chậm lớn, đảng lao đao…

Còn biết bao chuyện láo không kể xiết : Ngay cả thầy tu, các bậc tu hành cũng làm trò láo để quảng cáo chùa của mình, để thêm nhiều khách cúng bái, để thùng phước sương thêm đầy, để nhà thờ của mình thêm tín hữu. Chúa, Phật đành bỏ ngôi cao mà đi khi thấy những kẻ đại diện mình đến với mọi người bằng những điều xảo trá.
Chúng ta đang ở một thời đại láo toàn tập, láo từ trung ương đến địa phương, láo từ tập đoàn cho đến công ty, láo từ một tổ chức cho đến cá nhân. Láo mọi ngành nghề, láo toàn xã hội. Tất cả đều bị đồng tiền sai khiến, bị danh lợi bám quanh. Hơn nữa vì sự thật bi đát quá, đành láo để khoả lấp, hi vọng sẽ an dân. Nhưng thời đại bùng nổ thông tin, dân biết hết nên chuyện láo trở thành trơ trẽn.
Nghe láo quen, chúng ta lại tự láo với nhau và chuyện láo trở thành bình thường, láo để tồn tại, để phấn đấu, để thêm lợi thêm danh, và rồi láo đã trở thành một nếp sống.
Trẻ con học người lớn nói láo rồi tiếp tục những thế hệ nói láo. Ở nhà trường nghe cô thày nói láo, ra đời nghe thiên hạ nói láo, về nhà lại được nghe nói láo từ cha mẹ, mở máy nghe, nhìn cũng rặt điều láo.
Một nền văn hoá láo đã nẩy sinh và phát triển.
Hỏi sao trẻ con không láo và tương lai lại tiếp tục láo. Nghĩ cũng buồn !

Ngày cuối tháng 10.2017
Bs Đỗ Hồng Ngọc.