Á Châu bật dậy

Sau báo cáo được Quỹ Tiền tệ Quốc tế IMF công bố hôm Thứ Năm 29 tuần trước, sáng Thứ Tư mùng bốn, giờ Hà Nội, Ngân hàng Thế giới cũng phổ biến bản cập nhật về kinh tế Á châu Thái bình dương. Cả hai định chế tài chính quốc tế đều nói đến sự bật dậy đáng mừng của các nền kinh tế Á châu.
Nguyễn Xuân Nghĩa & Thanh Quang, RFA
2009-11-05
Share

Tuy nhiên, bên dưới trào lưu chung đó là nhiu khác bit ca tng nước và hai câu hi chung là liu s phc hi y có bn vng không, và các nước châu Á cn ci t thế nào đ có th tránh mt v suy thoái tương t? Din đàn Kinh tế s tìm hiu các vn đ y qua cuc trao đi do Thanh Quang thc hin sau đây vi nhà tư vn kinh tế Nguyn Xuân Nghĩa.

Viễn cảnh kinh tế

Thanh Quang: Xin kính chào chuyên gia kinh tế Nguyn Xuân Nghĩa. Trong mt tun, hai đnh chế tài chính toàn cu là Qu Tin t Quc tế ri Ngân hàng Thế gii cũng đưa ra lượng đnh ca h v kinh tế Á châu vi nhng d đoán lc quan hơn cho tình hình năm ti. Tuy nhiên, bên sau bc tranh toàn cnh y là nhiu khác bit trong tng quc gia. Din đàn Kinh tế ca chúng ta s cùng tìm hiu v nhng khác bit này, vi mi quan tâm đc bit v trường hp Vit Nam, Xin ông trước hết trình bày cho bi cnh ca đ tài tun này?

Nguyn Xuân Nghĩa:  Nói v bi cnh thì Qu Tin t Quc tế IMF vn nghiên cu trin vng kinh tế toàn cu và trong tng khu vc. Đu tháng 10, báo cáo v kinh tế toàn cu đã được h công b, ti cui tháng thì có báo cáo riêng v kinh tế Á châu, bao gm mt khu vc rng ln và có rt nhiu khác bit. Ngân hàng Thế gii cũng kho sát đnh kỳ và mi sáu tháng li cp nht tình hình các nước và sáng Th Tư, gi Á châu thì công b kết qu kho sát ti các nước châu Á Thái bình dương, tc là các nước Đông Á, nghĩa là không có n Đ.

Chi tiết th hai v bi cnh là đnh nghĩa đ ta biết là đang nói v đi tượng nào được kho sát khi nói v mt khu vc đa dư là Á châu. Nói chung, hai đnh chế này xếp loi các nn kinh tế trong khu vc theo trình đ phát trin, ch yếu là đo lường li tc hay sc mnh sn xut.

Thanh Quang: Thế thưa ông, h xếp loi như thế nào và v trí Vit Nam nm đâu?

Nguyn Xuân Nghĩa:  Trong khi Á châu, IMF nói ti "Á châu công nghip hoá" gm ba nước Nht, Úc và New Zealand và "Á châu đang phát trin" hay "đang lên", gm n Đ, Trung Quc, Hong Kong, Nam Hàn, Đài Loan, Singapore, Indonesia, Malaysia, Philippines, Thái Lan và Vit Nam. Trong khi đang lên y, h còn phân bit bn x gi là "tân hưng" gm có Hong Kong, Nam Hàn, Đài Loan và Singapore vi các nước còn li, có li tc thp hơn, k c Vit Nam.

Phn mình, Ngân hàng Thế gii tp trung vào khi Đông Á và Thái bình dương vi đôi chút khác bit v đnh nghĩa. H xếp vào loi "Đông Á đang lên" hai nhóm quc gia. Nhóm "đang phát trin" gm có Trung Quc, Indonesia, Malaysia, Malaysia, Philippines, Thái Lan, Cam Bt, Lào, Mông C, Vit Nam và mt s các nn kinh tế nh các hi đo.

Nhóm th hai là các nước  "tân hưng" gm có Hong Kong, Nam Hàn, Đài Loan, Singapore và li có c Trung Quc, là điu hơi mơ h. Ngân hàng Thế gii còn phân bit nhóm quc gia có li tc trung bình vi các nước có li tc thp. Li tc trung bình là các nước như Trung Quc, Indonesia, Malaysia, Philippines và Thái.

Còn li tc thp là ba nước trên bán đo Đông Dương là Vit Nam, Lào và Cam Bt. Qua cách xếp loi y, Ngân hàng Thế gii đưa Trung Quc vào loi "đang phát trin" mà cũng là "tân hưng" nhưng li có li tc trung bình, là ba khái nim hơi khác nhau.

Theo thin ý thì vic y phn nh s phân vân ca đnh chế tài tr này mi khi đ cp ti Trung Quc. Riêng v Vit Nam thì đng hàng rt thp v li tc trong cách xếp loi ca c hai đnh chế này.

Á châu bật dậy

Thanh Quang: Xin cám ơn ông v cách trình bày nhng đnh nghĩa trên vì làm ni rõ s khác bit v trình đ gia các quc gia trong cùng mt khu vc Á châu. Bước qua ni dung thì ông thy thế nào v Á châu qua s lượng đnh ca hai t chc quc tế này?

Nguyn Xuân Nghĩa:  Đu tiên và cũng v bi cnh, ta không quên là my năm trước, gii kinh tế lc quan nói đến kh năng riêng ca khi Đông Á đang lên là có th tách ri khi các nước đã công nghip hóa, gi chung là nhóm G-7. Nghĩa là khi Đông Á có sc mnh ni ti và không còn b l thuc vào các quc gia Âu-M hay Nht.

Chuyn y không xy ra. Đông Á vn b hu qu tai hi khi kinh tế Hoa Kỳ b suy trm t cui năm 2007 ri khng hong tài chính ti M đã bùng n vào tháng Chín năm ngoái và lan thành suy thoái cho c khi G-7 ri gây ra chn đng toàn cu.

Bi cnh chung là thế gii b khng hong tài chính nng nht k t v Tng khng hong thi 1930 và kinh tế M b trn suy thoái trm trng nht k t năm 1982, và lâu nht k t năm 1854 vì bình quân t 155 năm nay thì kinh tế ch đình tr 17 tháng là hết.

Sau khi b hiu ng tai hi xut phát t các đu máy kinh tế mnh nht là Hoa Kỳ, Âu Châu và Nht Bn, các nn kinh tế Đông Á nói chung đã bt dy rt l và tương đi thì mnh nht trong các khi kinh tế trên thế gii.

Nguyễn Xuân Nghĩa

Thế ri, sau khi b hiu ng tai hi xut phát t các đu máy kinh tế mnh nht là Hoa Kỳ, Âu Châu và Nht Bn, các nn kinh tế Đông Á nói chung đã bt dy rt l và tương đi thì mnh nht trong các khi kinh tế trên thế gii. Đy là nhn đnh ca hai t chc tài chính nói trên.

Thanh Quang: Nhng nguyên nhân nào khiến cho khi kinh tế Đông Á này đã đng đáy và bt dy mau l như vy?

Nguyn Xuân Nghĩa:  Mt nguyên nhân chính được báo cáo ca IMFnhc ti là kinh nghim ca v khng hong kinh tế Đông Á năm 1997-1998 khiến các nước trong khu vc đu c to dng quân bình vĩ mô ca nn kinh tế. Đó là tránh bi chi ngân sách quá cao, có h thng tài chính ngân hàng lành mnh hơn và lp mt khi d tr ngoi t di dào, hu có phương tin kích thích kinh tế khi b suy thoái.

Nh điu kin y, các nước đu có th lp tc tung ra bin pháp kích cu ào t, như tăng chi, gim thuế, ct lãi sut, bơm tín dng, v.v... nên phn nào nâng cao được s cu ca th trường ni đa đ bù đp cho tht thâu trên th trường quc tế.

Cũng cn nói thêm rng hiu ng ca nn suy thoái do các đu máy kinh tế ln gây ra cho châu Á là nn suy sp th trường xut khu và s khan hiếm tư bn và tín dng, nhưng hu qu v đ sút gim sn xut tht ra vn còn nh hơn v khng hong Đông Á mười năm v trước. Khi các nn kinh tế Âu M đã đng đáy và đang hi phc, dù còn yếu t, thì các nước xut khu ca Á châu đã bt dy sm nht và mnh nht.

Thanh Quang: Ông nói là trong khi này thì các nước xut khu đã bt dy sm nht, tình hình các nước kia thì sao?

Nguyn Xuân Nghĩa:  Đây là lúc mà mình thy ra s khác bit trong cách xếp loi.

Trên tng th thì c khi Á châu đã by dy và Qu Tin t Quc tế d báo tc đ tăng trưởng bình quân cho c khi là 5,75% vào năm ti. Nhưng, con s bình quân này che giu mt thc tế không lc quan nếu ta không gp chung trường hp ca Trung Quc, n Đ và Nam Hàn. Thiếu tc đ tăng trưởng kh quan hơn ca ba nước đó, tình hình Á châu còn li tht ra vn đen ti.

Riêng Ngân hàng Thế gii thì đánh giá cao thành tích kích cu và nh hưởng ca Trug Quc đi vi các nước Đông Á vì tr thành th trường xut khu cho các nước này. Tuy nhiên, Trung Quc ch yếu nhp vào nguyên vt liu hay thương phm, là s trường ca mt s nước nghèo trong vùng, ch không mua các sn phm chế biến. Báo cáo ca đnh chế này cũng lượng đnh rng nếu không k thêm Trung Quc thì tình hình Đông Á vn chưa sáng sa.

Trường hợp VN

Thanh Quang: Nếu như vy thì phi chăng bc tranh toàn cnh chưa th là màu hng như người ta có th lm tưởng?

Nguyn Xuân Nghĩa:  Thưa đúng vy và trong khi phúc trình ca Qu Tin t Quc tế cnh báo các nước là phi theo dõi và duy trì các bin pháp kích cu nếu thy cn thiết thì Ngân hàng  Thế gii cho là trong khu vc Đông Á, thì ngoài Trung Quc và Nam Hàn ra, các nước kia vn chưa ra khi khó khn, k c trường hp ca Indonesia và Vit Nam là hai nước có đà tăng trưởng cao hơn các lân bang.

Đây mi là đim đáng chú ý nht ca hai báo cáo này. Nôm na là tình hình còn bp bênh và khu vc này khó duy trì được mt đà tăng trưởng kh quan và bn vng nếu không tiến hành mt s chương trình ci cách. Ngân hàng Thế gii đc bit chú ý đến thành phn nghèo kh ca các quc gia trong loi có li tc thp, k c Vit Nam.

Nguy kch nht chính là s phn dân nghèo ti Vit Nam, mt thành phn đáng k và đã nghèo nay li còn kh hơn, trong khi ngân sách nhà nước b thiếu ht nên không th m rng mng lưới an sinh cu giúp thành phn này.

Nguyễn Xuân Nghĩa

Thanh Quang: Ông va nói ti khuyến cáo ca hai t chc này v yêu cu tiến hành ci cách đ có th duy trì mt tc đ tăng trưởng kh quan trong lâu dài. Vic ci cách y gm có nhng gì?

Nguyn Xuân Nghĩa:  Vì các đu máy kinh tế ca khi G-7 còn yếu vi đà tăng trưởng bình quân năm ti ch khong 1,25%, và tiêu th tư nhân s còn thp, các nước Á châu s phi tìm ra lc đy nơi khác. Ch yếu là th trường ni đa. Hoàn cnh y khiến Á châu phi quan nim li cái thế quân bình ca kinh tế toàn cu, đó là các nước công nghip hóa s tiêu th ít đi và phi tiết kim nhiu hơn.

Ngược li, các nước đang lên ca Á châu phi tiêu th nhiu hơn thay vì ch nghĩ ti vic tht lưng buc bng đ xut khu qua các th trường Âu-M-Nht. Lng trong chiu hướng ci cách y trong lâu dài, các nước Á châu phi cân nhc k nhu cu tiếp tc kích thích kinh tế, vi mt đòi hi trái ngược là đng thi bùng lm phát và gây thêm bi chi ngân sách.

Riêng Ngân hàng Thế gii thì nêu ra mt s khuyến cáo c th. Th nht là m rng th trường ni đa nhưng cũng nâng cao năng sut nh nhng ngành có giá tr đóng góp cao hơn, thay vì ch nghĩ ti xut khu và c tp trung sn xut loi hàng hóa có giá tr tich lũy thp, như nguyên nhiên vt liu hay khoáng sn.

Th hai phi chú ý ti khu vc dch v, khai thông nhng ách tc trong h tng cơ s đ gii quyết yêu cu chuyn vn và phân phi trong nước. Th ba, ci t giáo dc và đào to đ nâng cao năng sut và có mt chính sách an sinh xã hi kh quan hơn hu người dân bt lo s bt trc mà dám tiêu xài mnh hơn, và tiết kim ít đi...

Thanh Quang: Riêng v trường hp ca Vit Nam thì sao? Hai đnh chế này nhn đnh thế nào?

Nguyn Xuân Nghĩa:  Vit Nam đã ráo riết kích thích kinh tế vi ngân khon thc tế còn ln hơn con s chính thc được công b. Nhưng kết qu li chưa sánh được vi công sc vì yếu kém trong cơ chế. Vit Nam li b bi chi ngân sách quá cao, ti hơn 9% tng sn lượng ni đa GDP, cho nên cn thn trng khi tăng chi đ kích cu.

Vic m vòi tín dng đ kích câu có th gây thêm ri ro cho h thng ngân hàng và còn thi lên bong bóng đu tư và nguy cơ lm phát. Trong khi y, d tr ngoi t ca Vit Nam li sút gim vì nhp siêu quá cao, đu tư trc tiếp và tin tr giúp ca thân nhân đu st, nên x này s b áp sut nng v ngoi hi.

Ngân hàng Thế gii còn ước lượng là tính đến tháng Tám va ri, d tr ngoi t ca Vit Nam ch còn có 16 t rưỡi, và là vn đ đáng quan tâm. Ngoài ra, Vit Nam cũng phi ci cách theo chiu hướng đã được nêu chung cho các nước.

Nguy kch nht chính là s phn dân nghèo ti Vit Nam, mt thành phn đáng k và đã nghèo nay li còn kh hơn, trong khi ngân sách nhà nước b thiếu ht nên không th m rng mng lưới an sinh cu giúp thành phn này. Nói chung thì tình hình Vit Nam vn còn rt đáng lo.

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.

Xem toàn trang