Phụ nữ mang thai nhiễm HIV vẫn có thể sinh con an toàn

Trước đây do thiếu hiểu biết về HIV cũng như về sự lây truyền của căn bệnh thế kỷ, mà người ta đã có những cách đối xử không đúng đối với bệnh nhân nhiễm HIV/AIDS.
Quỳnh Như, phóng viên RFA
2010.08.12
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Trung tâm Lao động xã hội, gần Hà Nội, phục vụ người nhiễm HIV và trẻ em. Trung tâm Lao động xã hội, gần Hà Nội, phục vụ người nhiễm HIV và trẻ em.
Photo courtesy of theglobalfund.org

Vì vậy đã có không ít bệnh nhân phải giấu giếm tình trạng bệnh tật của mình vì sợ bị gia đình ruồng bỏ, cộng đồng xa lánh. Điều này đã dẫn đến những hậu quả vô cùng tai hại cho sức khỏe của chính người bệnh cũng như việc ngăn chặn sự lây lan của HIV trong cộng đồng.

Niềm hy vọng

Hiện nay, với những thành tựu mới trong việc tìm ra phương thuốc điều trị cũng như các biện pháp phòng tránh lây lan HIV/AIDS, các nhà nghiên cứu đã đưa ra dự đoán, là trong vài năm tới sự lan truyền virus HIV từ mẹ sang trẻ sơ sinh có thể hoàn toàn tránh được. Đây là một tin vui, một niềm hy vọng lóe lên cho các phụ nữ không may bị nhiễm HIV. Mặc dù đã mang virus quái ác này trong người, nhưng các chị hoàn toàn có thể sinh con khỏe mạnh bình thường, không bị lây nhiễm HIV nếu được phát hiện và điều trị sớm. Càng sớm thì kết quả càng chắc chắn hơn.  

Chương trình Sức khỏe Đời sống kỳ này xin mang đến cho quý vị những thông tin liên quan đến việc tư vấn và chăm sóc sức khỏe của các sản phụ bị nhiễm HIV ở Việt Nam.

Phụ nữ mang thai nên đi thử xét nghiệm HIV vì đó là lợi ích của con họ. Khi kết quả thử nghiệm là dương tính thì họ sẽ được điều trị, có thể sẽ giảm được tỷ lệ lây nhiễm sang cho con họ.

Bác sĩ X.

Thưa quý vị, tâm lý chung thường thấy ở những người bị nhiễm HIV/AIDS là hoang mang, lo sợ, tuyệt vọng. Đối với các phụ nữ đang mang thai bị nhiễm HIV thì áp lực càng đè nặng hơn nữa. Điều lo lắng nhất là liệu đứa con mình sắp sinh có bị nhiễm HIV ngay lúc chào đời hay không, và nếu may mắn đứa bé được sinh ra khỏe mạnh bình thường, thì sẽ phải chăm sóc con như thế nào để tránh nguy cơ bị lây nhiễm trong những tháng đầu đời? Ngoài ra, họ còn mang nặng mặc cảm là người bị nhiễm virus HIV. Làm sao tránh được những ánh mắt kỳ thị trong cộng đồng? Và đứa bé sinh ra, dù mạnh khoẻ, nhưng liệu có bị phân biệt đối xử như trường hợp của các cháu bị nhiễm HIV muốn đến lớp với các bạn đồng lứa hay không? Rất nhiều vấn đề phải suy nghĩ và phải đấu tranh trong tư tưởng, ngay cả những chuyện hết sức bình thường của các phụ nữ có mang như, trong thời gian mang thai nên đi khám ở đâu? Sẽ được điều trị như thế nào?

Đó là những băn khoăn lo lắng mà các phụ nữ có mang bị nhiễm HIV đôi khi không biết sẽ thổ lộ cùng ai.

Bác sĩ X. hiện đang làm việc tại một bệnh viện lớn ở Thành phố Hồ Chí Minh, vừa tham gia với Chương trình Sức khỏe & Đời sống kỳ trước chia sẻ:

“Thực sự điều đó rất khó, và rất khổ tâm đối với mình, làm sao để mình có thể cho tất cả các phụ nữ mang thai biết cái lợi là tại sao và khi nào thì họ nên thử xét nghiệm virus HIV. Đó là cái chính của vấn đề. Làm thế nào mình truyền thông để cho tất cả các phụ nữ mang thai biết là họ nên đi thử xét nghiệm HIV vì đó là lợi ích của con họ. Khi kết quả thử nghiệm là dương tính thì họ sẽ được điều trị, có thể sẽ giảm được tỷ lệ lây nhiễm sang cho con họ. Ở Việt Nam cho đến nay chương trình này vẫn là chương trình được miễn phí hoàn toàn, tức là họ được hỗ trợ về chương trình này. Từ xét nghiệm không tốn tiền, rồi đến những loại thuốc uống hoàn toàn miễn phí luôn, thậm chí là sau đó em bé được làm các xét nghiệm theo dõi, được cho sữa uống. Tất cả đều là miễn phí. Hiện giờ chương trình này là sản phụ bị nhiễm HIV được miễn phí hoàn toàn từ đầu đến cuối luôn.”

Không nên giấu giếm

Một phụ nữ nhiễm HIV trong ngôi nhà của mình ở gần thành phố Nha Trang. Photo courtesy of theglobalfund.org
Một phụ nữ nhiễm HIV trong ngôi nhà của mình ở gần thành phố Nha Trang. Photo courtesy of theglobalfund.org
Bà mẹ nhiễm HIV cần tìm hiểu thông tin và được tham vấn của các bác sĩ và nhân viên y tế để biết cách chăm sóc con. Như bao nhiêu trẻ sơ sinh khác, đứa bé sinh ra mặc dù sẽ không được bú mẹ nhưng vẫn cần được ở bên cạnh mẹ và được mẹ chăm sóc. Bác sĩ X. giải thích tiếp:

“Thực sự nếu như chính bà mẹ chăm sóc con thì vẫn là điều tốt nhất, nhưng cái chính là làm sao để cung cấp cho họ những thông tin để họ biết cách chăm sóc cho con họ tốt nhất, để con họ không bị nhiễm HIV. Nhưng vấn đề khó nhất ở Việt Nam hiện nay là các phụ nữ bị nhiễm HIV thực sự họ vẫn còn rất lo ngại khi mọi người biết được cái chuyện họ bị nhiễm virus HIV thì mọi người sẽ xa lánh họ. Mặc dù luật đã quy định không có sự phân biệt, nhưng người bị nhiễm HIV vẫn rất lo ngại về chuyện đó, cho nên họ vẫn giấu giếm chuyện họ bị nhiễm HIV, chỉ mình họ biết thôi, thậm chí dấu luôn cả với chồng.

Các bác sĩ và nhân viên y tế khuyến khích họ nên nói cho người chồng biết để có thể hỗ trợ cho họ, nhắc nhở họ nhớ uống thuốc, làm sao uống thuốc đúng nhất, và chăm sóc trẻ sau khi sinh, hoặc theo dõi em bé sau khi sinh – đưa bé đi khám để chẩn đoán xem bé có bị nhiễm HIV hay không. Việc này rất khó khăn, vì đa phần các phụ nữ bị nhiễm HIV thường giấu gia đình, nên việc đó là cái khó nhất. Ở Việt Nam hiện giờ chưa làm được công tác tư vấn luôn cả người chồng như ở Thái Lan đã làm rồi, hoặc thậm chí tư vấn cả gia đình luôn để họ hỗ trợ sản phụ điều trị thì sẽ rất tốt.”

Hiện tại, ở mỗi quận, huyện của các thành phố, đô thị đều có phòng khám chuyên lo về vấn đề HIV. Đó là những Trung tâm Tư vấn và Chăm sóc cho người bị nhiễm HIV. Riêng tại những bệnh viện Phụ sản, các Bác sĩ và Điều dưỡng sẽ làm công tác này. Các bác sĩ và nhân viên y tế làm công tác này được tập huấn để tư vấn, điều trị và biết cách chăm sóc cho những người nhiễm HIV/AIDS, cũng như những chương trình hỗ trợ cho bệnh nhân.

Ở Việt Nam hiện nay là các phụ nữ bị nhiễm HIV thực sự họ vẫn còn rất lo ngại khi mọi người biết được cái chuyện họ bị nhiễm virus HIV thì mọi người sẽ xa lánh họ.

Bác sĩ X.

Ở Việt Nam hiện nay, khi sản phụ đi khám thai đến tuần lễ thứ 12, thì bác sĩ sẽ cho họ làm tất cả các xét nghiệm, trong đó có cả xét nghiệm HIV. Trước khi tiến hành xét nghiệm, các bác sĩ sẽ thông báo, giải thích, tư vấn trước cho sản phụ – giải thích vì sao cần làm xét nghiệm đó, và phân tích lợi ích khi làm xét nghiệm HIV. Nếu các chị đồng ý thì sẽ làm xét nghiệm này, còn nếu họ không đồng ý thì thôi. Vì đó là luật không thể bắt buộc. Theo Bác sĩ X. thì:

“Hầu như không có gì khó khăn trong vấn đề tư vấn trước xét nghiệm, và trong việc làm xét nghiệm HIV đối với sản phụ. Bà mẹ nào cũng làm hầu như 100%.”  

Tuy nhiên, trong trường hợp các sản phụ bị nhiễm HIV cố tình giấu việc mình đã bị lây nhiễm, không báo cho bác sĩ biết, và khi sinh con thì nhập viện tại một bệnh viện không có hồ sơ khám thai, thì Bác sĩ và cán bộ y tế đành chịu không thể biết được để tư vấn giúp đỡ họ.

Cần được tư vấn

Tâm lý mặc cảm là một trong những trở ngại lớn nhất khiến nhiều phụ nữ nhiễm HIV mang thai ngại ngùng, không tìm đến bệnh viện và nói cho bác sĩ biết, để có các biện pháp can thiệp giúp con họ không bị nhiễm loại virus này. Do vậy vấn đề thông tin là vô cùng cần thiết. Bên cạnh đó công tác tư vấn cũng không kém phần quan trọng. Bác sĩ X. cho biết:

Một câu lạc bộ hỗ trợ người nhiễm HIV ở Hà Nội. Photo courtesy of theglobalfund.org
Một câu lạc bộ hỗ trợ người nhiễm HIV ở Hà Nội. Photo courtesy of theglobalfund.org
“Vai trò của người tư vấn rất quan trọng, làm sao nói được cho bệnh nhân nghe, và họ thấy rằng mình thực sự cảm thông với họ, mình chia sẻ với họ và mình sẽ hỗ trợ cho họ được nhiều. Thì họ mới sẵn sàng mở lòng ra với mình và họ mới đến để điều trị. Đặc biệt đối với những sản phụ này thì người tư vấn rất quan trọng. Ở Việt Nam chương trình này hiện giờ đã triển khai đến tất cả các quận, huyện. Thành ra, chỉ có những bệnh nhân có điểm gì đặc biệt, và họ cố tình giấu giếm, hoặc có thể do người tư vấn chưa đạt được mức có thể thuyết phục được họ, nên họ mới còn giấu giếm mà thôi.

Chương trình này của Việt nam được hỗ trợ từ tổ chức CBC của Mỹ, thành ra chương trình làm rất tốt. Em nghĩ trong chương trình về phòng tránh lây truyền từ mẹ sang con ở đây làm rất tốt, kết quả mang lại rất cao. Đây là những chương trình miễn phí bao phủ hết thành ra người bị nhiễm rất đỡ. Ví dụ như nói, phải nuôi con bằng sữa ngoài không được nuôi con bằng sữa mẹ thì tổ chức này cũng cung cấp sữa cho bà mẹ để nuôi con đến khi bé 1 tuổi. Còn đối với bà mẹ bị nhiễm HIV khi mang thai, đi khám thì cũng được cung cấp sữa cho uống miễn phí luôn, rồi đến thuốc trị bệnh, thuốc bổ, đủ thứ hết.”

Ở Việt Nam người tư vấn HIV cho các bà mẹ cũng chính là các bác sĩ điều trị và nữ hộ sinh. Những người này đều trải qua các khóa huấn luyện và tập huấn để thực hiện vai trò của nhà tư vấn. Sau khi tư vấn cho bệnh nhân xong, bác sĩ kê toa cho bệnh nhân thì người điều dưỡng phải lo đi lãnh thuốc cho bệnh nhân và mang tới giao tận tay. Vì vậy nên bác sĩ không có thời gian dành cho bệnh nhân nhiều, mà điều dưỡng cũng rất bận rộn. Bác sĩ X. nói:

“Đối với bệnh viện sản thì lại không có những tình nguyện viên, nhưng ở những trung tâm theo dõi và điều trị cho những người bị nhiễm HIV/AIDS, thì có những tình nguyện viên họ hỗ trợ cho những nhân viên y tế rất nhiều. Những người đó có thể họ là những người đã bị nhiễm, và họ tự nguyện đi làm chương trình này. Họ hướng dẫn cho những người mới bị nhiễm về mặt tâm lý. Họ hỗ trợ được rất nhiều chuyện. Họ tham gia làm tư vấn viên rất hay.”    

Chương trình này của Việt nam được hỗ trợ từ tổ chức CBC của Mỹ. Em nghĩ chương trình về phòng tránh lây truyền từ mẹ sang con ở đây làm rất tốt, kết quả mang lại rất cao.

Bác sĩ X.

Và cuối cùng, khi các bà mẹ đã hạ sinh mẹ tròn con vuông, thì lúc đó các chị này sẽ được chuyển sang một trung tâm khác để tiếp tục theo dõi; bà mẹ thì đến trung tâm theo dõi chăm sóc người lớn bị nhiễm HIV, còn em bé thì sẽ được chuyển tiếp qua những bệnh viện Nhi đồng. Bác sĩ X. cho biết:

“Tụi em có sẵn một danh sách các trung tâm của tất cả các quận, trong đó bác sĩ nào phụ trách. Tụi em đưa danh sách tất cả các trung tâm đó để cho bệnh nhân chọn trung tâm ở quận nào mà họ muốn được tiếp tục theo dõi. Có thể bệnh nhân ở quận này, nhưng vì người ta không muốn để cho mọi người biết thì người ta có thể chọn một trung tâm ở quận khác. Họ được quyền chọn lựa nơi mà họ muốn đến khám bệnh và điều trị. Và thậm chí nhiều khi bác sĩ như tụi em sẽ điện thoại để gởi gấm bệnh nhân với bác sĩ ở nơi mà họ muốn đến khám nữa.”

Đã đến lúc tất cả mọi người chúng ta cần hiểu rõ hơn về HIV/AIDS. Đồng thời cũng cần có một thái độ cởi mở, thông cảm, để chia sẻ với những bệnh nhân này. Đặc biệt đối với các phụ nữ nhiễm HIV đang mang thai, thì càng nên vận động và cung cấp cho họ đầy đủ các thông tin để họ tự giác đến gặp và kể cho bác sĩ hoặc các nhân viên y tế biết về bệnh trạng của họ. Từ đó họ sẽ nhận được sự tư vấn và điều trị để giúp ngăn ngừa sự lây nhiễm cho trẻ khi mới sinh ra.

Đây là một vấn đề vô cùng cần thiết và quan trọng, nên cần phải có sự quan tâm góp sức của cả cộng đồng, nhờ đó sẽ giảm được tỷ lệ số trẻ mới chào đời đã mang trong người căn bệnh của thế kỷ.   

Theo dòng thời sự:

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.

Xem toàn trang