Nhân dịp này, Chương trình Sức khoẻ và Đời sống và Quỳnh Như mời quý vị cùng tìm hiểu về hành tung của loại vi khuẩn đường ruột rất phổ thông và rất dễ lây lan này cũng như phương thức đề phòng.
Tác hại trực tiếp vào bao tử
Salmonella là tên chung của nhiều loại vi khuẩn. Chúng có thể có mặt ở các loại thịt gia cầm và trứng, hay ở cả trái cây và rau nữa. Hầu hết các loại Salmonella đều tác hại trực tiếp vào bao tử khiến người bệnh đau bụng, tiêu chảy và nôn mửa trong vài ngày. Tuy nhiên, cũng có loại vào đường ruột, gây thương hàn khiến người bệnh có thể tử vong. Điều quan trọng cần ghi nhớ là trong mọi trường hợp, Samonella chỉ có thể gây bệnh nếu thịt hay trứng nấu chưa đủ chín thôi.
Trong khoảng thời gian từ đầu tháng 5 đến ngày 25 tháng 8 năm nay có tổng 2.403 trường hợp mắc bệnh do vi khuẩn Salmonella gây ra được báo cáo.
TS Chris Braden
Trở lại với vụ thu hồi hơn nửa tỷ trứng gà tại Mỹ cuối tháng 8 vừa qua. Thưa quý vị, số trứng gà bị thu hồi này đa phần thuộc hai nông trại lớn ở tiểu bang Iowa là Hillandale và Wright County Egg. Chúng đã được cung cấp cho các siêu thị và cửa hàng thực phẩm của 14 tiểu bang.
Sau khi hàng ngàn người bị nhiễm vi khuẩn Salmonella, đa số là bị tiêu chảy, Cơ quan Kiểm tra và Phòng chống Dịch bệnh, CDC (Centers for Disease Control and Prevention) và Cơ quan quản lý thuốc và thực phẩm, FDA (US Food and Drug Administration), phối hợp cùng các cơ quan chức năng khác của Hoa kỳ đã mở cuộc điều tra và nhanh chóng tìm ra tác nhân gây bệnh là trứng gà.
Thông báo qua Hội nghị trực tuyến của hai đơn vị chủ quản là CDC và FDA, với sự tham dự của các chuyên gia thực phẩm và dịch tễ học, cùng giới báo chí mới đây, Tiến sĩ Jeff Farrar, người phụ trách về vấn đề an toàn thực phẩm của FDA cho biết:
" Hai cơ quan CDC và FDA chúng tôi, phối hợp chặt chẽ cùng chính phủ ở các tiểu bang để tiến hành việc điều tra và thu hồi trứng gà bị nhiễm vi khuẩn Salmonella. Cho đến thời điểm này việc điều tra sự bùng phát của vi khuẩn Salmonella dựa trên nhiều nguồn và nhiều dữ liệu thu thập được.
Nhưng hiện nay chúng tôi tập trung chủ yếu vào việc bảo vệ sức khoẻ cộng đồng, thu hồi số trứng gà đã bị nhiễm vi khuẩn gây bệnh một cách hiệu quả, và tìm hiểu nguyên nhân dẫn đến việc trứng gà ở các nông trại bị nhiễm khuẩn tả, để có biện pháp phòng ngừa, không để tình trạng này tái diễn.”
Ông Farrar nhấn mạnh:
" Một điều khác không kém phần quan trọng là có một số quy định rất cụ thể về vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm do Quốc hội ban hành giúp đẩy nhanh quá trình điều tra vụ việc này. Một trong những quy định đó là phần nói về việc thiết lập hoặc củng cố cơ chế truy tầm nguồn gốc thực phẩm. "
Cần cảnh giác
Tiến sĩ Chris Braden, phụ trách về các bệnh phát sinh từ nguồn thực phẩm, nguồn nước, môi trường thuộc CDC cũng cho biết:
Đợt bùng phát dịch lần này được xem là đợt dịch lớn nhất do loại vi khuẩn Salmonella gây viêm đường ruột gây ra.
TS Chris Braden
"Trong khoảng thời gian từ đầu tháng 5 đến ngày 25 tháng 8 năm nay có tổng 2 . 403 trường hợp mắc bệnh do vi khuẩn Salmonella gây ra được báo cáo. Tuy nhiên cũng có một số trường hợp bệnh chưa được báo cáo, và một số trường hợp bệnh nhưng không liên quan đến đợt dịch này."
Ông Braden cũng cảnh báo mọi người cần cảnh giác, không nên chủ quan đối với tình hình dịch bệnh lần này. Ông nói:
“Mặc dù không bùng phát thêm những ổ dịch mới tại các nhà hàng hoặc các buổi tiệc tùng, và trong đợt dịch này cũng không có ca tử vong nào. Đợt bùng phát dịch lần này được xem là đợt dịch lớn nhất do loại vi khuẩn Salmonella gây viêm đường ruột gây ra dựa theo các báo cáo về loại dịch bệnh này kể từ khi bắt đầu được theo dõi từ thập niên 70.”
Đối với Việt Nam, phải nói là các loại bệnh đường tiêu hoá và trường hợp nhiễm độc thực phẩm xẩy ra khá nhiều, và tác nhân gây hại trong phần lớn các trường hợp ấy cũng chính là Samonella. Bác sĩ Trần Tịnh Hiền, Phó Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Thành phố Hồ Chí Minh nói:
"Nói chung bệnh do vi khuẩn Salmonella gây ra cũng tương đối phổ biến ở Việt Nam. Có hai hình thức, một là các loại Salmonella gây nhiễm trùng đường ruột, bệnh nhân bị tiêu chảy. Thứ hai, ở Việt Nam và các vùng như Đông Nam Á có một loại Salmonella gọi là Salmonella Typhi, là tác nhân gây bệnh thương hàn. Bệnh này thì nặng hơn, đó là một bệnh toàn thân không phải chỉ gây tiêu chảy không mà thôi , nó còn ảnh hưởng đến nhiều cơ quan. Thì ở Việt Nam nói riêng và ở vùng Đông Nam Á nói chung có loại này. Thêm nữa là vi khuẩn Salmonella bên này kháng với thuốc khá nhiều, hay còn gọi là MDR tức là Multi-drug Resistant. Có lúc ở Việt Nam tỷ lệ đa kháng đối với các loại thuốc kháng sinh thông thường lên tới 80, 90%."
Như đã nói, khuẩn Salmonella có thể gây tiêu chảy, viêm đường ruột, hoặc nặng hơn nữa là bệnh thương hàn. Để giúp hiểu rõ và có thể phân biệt được trường hợp người bệnh chỉ bị tiêu chảy và trường hợp bệnh nhân mắc bệnh Thương hàn, Phó Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Thành phố Hồ Chí Minh, Bác sĩ Trần Tịnh Hiền cho biết:
" Loại Salmonella gây ra những cái gọi là Enteritis thì thông thường chỉ gây ra tiêu chảy mà thôi. Còn đối với bệnh thương hàn thì tiêu chảy chỉ là một triệu chứng mà thôi, và nó còn ảnh hưởng đến nhiều cơ quan khác. Ví dụ như nó làm cho người bệnh sốt kéo dài, có thể là một tuần, hai tuần, ba tuần, rồi ảnh hưởng đến phổi, đến tim, làm viêm cơ tim, có thể làm viêm phổi, viêm màng não. Tức là nhiều triệu chứng trong bệnh thương hàn nặng hơn. Bệnh do Salmonella Typhy hoặc là Paratyphy A hay Paratyphy B gây ra.
Ảnh hưởng Việt Nam?
Trước dư luận, có một số người đang lo sợ dịch nhiễm khuẩn Salmonella cũng có thể xuất hiện đối với trứng gà ở Việt nam, Bác sĩ Trần Tịnh Hiền nhận định:
" Thật ra ở Việt Nam trước đây vấn đề trứng gà trong đợt dịch cúm gà do virus H5N1, gây cúm gia cầm thì còn nguy hiểm hơn vì nó có thể lây sang người, thì cũng có thể lây qua trứng gà, vì trong con gà mang virus có thể lây qua đường phân. Ở đây thì thỉnh thoảng cũng gây ra những triệu chứng hay những bệnh như là tiêu chảy. Nhưng mà thật ra bên này thì bệnh tiêu chảy đa dạng, do nhiều loại vi trùng khác nhau. Và người ta cũng không điều tra rõ như Trung tâm Kiểm soát và Phòng chống bệnh của Hoa kỳ, gọi tắt là CDC bên Mỹ làm, thành ra nhiều khi người dân cũng không biết, chỉ khi nào có những dịch bệnh lớn như dịch cúm, hay những dịch tiêu chảy lớn lắm thì người ta mới điều tra kỹ như vậy, và theo dõi để biết nguồn bệnh từ đâu.
Riêng đối với trứng thì hiện nay sự lây lan có thể do vi khuẩn nhiễm vào vỏ trứng. Khi mua trứng về thì trên vỏ trứng có thể dính phân gà có thể chứa vi trùng.
BS Trần Tịnh Hiền
Bởi vì trứng gà ở Việt Nam không phải như trứng gà ở bên Mỹ là được cung cấp theo nguồn từ công nghiệp, tức là nuôi trong các xưởng cung cấp. Bên Việt Nam thì có hai phần, có những công ty, ví dụ như ở những thành phố như Saigon có công ty CB cung cấp trứng gà nuôi theo dây chuyền công nghiệp, nhưng đa số trứng gà là do người ta nuôi ở thôn quê, trong các chuồng trại cả hàng ngàn, hàng chục ngàn con gà và người ta lấy trứng để mang lên bán ở thành phố, chứ việc chăn nuôi không phải làm theo dây chuyền công nghiệp. Thành ra rất khó để nói là những trường hợp tiêu chảy là do trứng gà gây ra. Bởi vì bệnh tiêu chảy tương đối phổ biến nên người ta không điều tra kỹ giống như bên Mỹ là như vậy. Thành ra tôi nghĩ đó cũng là một thông tin hay để mình biết và rút kinh nghiệm về những đường lây qua trứng gà mà thôi, chứ còn ở Việt Nam có nhiều vấn đề phức tạp hơn. Ví dụ như vấn đề Salmonella Typhi ở vùng Đông Nam Á này kháng thuốc nhiều hơn ở các nước thuộc khu vực khác.”
Theo bác sĩ Trần Tịnh Hiền, người dân nên áp dụng các biện pháp để phòng tránh vi khuẩn Salmonella như sau:
" Thì thật ra nếu như là vi khuẩn Salmonella Typhy chẳng hạn thì bệnh này nó chỉ gây ở người thôi, thành ra vấn đề vệ sinh thực phẩm là quan trọng, nếu mình làm tốt khâu đó thì không bao giờ bị lây bệnh. Có thể phòng ngừa bằng các biện pháp vệ sinh thông thường ví dụ như ăn uống phải r ửa tay trước khi ăn, rồi vệ sinh thực phẩm. Nói chung là thực phẩm phải sạch, phải nấu chín, rồi chủng ngừa bệnh thương hàn chẳng hạn. Đó là những biện pháp có thể phòng ngừa được. Riêng đối với trứng thì hiện nay sự lây lan có thể do vi khuẩn nhiễm vào vỏ trứng. Khi mua trứng về thì trên vỏ trứng có thể dính phân gà có thể ch ứa vi trùng. Nếu mình không r ửa sạch thì có thể khi mình chế biến thức ăn, thì chính những cái vỏ không rửa sạch đó có thể làm lây nhiễm vào bên trong quả trứng.
Thành ra ở đây chúng tôi cũng có khuyên người dân, nếu mua trứng gà ở ngoài chợ về nên r ử a vỏ thật sạch trước khi cất vào trong tủ lạnh để dùng. Thì đó là một số biện pháp. Ngoài ra, sự lây nhiễm có thể qua các vết nứt trên vỏ trứng đi vào lòng đỏ thì lúc đó khó hơn. Người ta còn nói là có thể nếu như con gà bị nhiễm từ trong buồng trứng thì sau này trứng có thể bị nhiễm vi khuẩn. Vấn đề này có liên quan đến dây chuyền công nghiệp. Người nuôi gà phải kiểm tra tình trạng sức khoẻ con gà qua nhiều khâu. Nói chung mình khuyên người dân nên tôn trọng vấn đề vệ sinh cá nhân, vệ sinh thực phẩm vì bệnh này lây qua đường an uống, đường thực phẩm, nếu mình chú trọng đến vấn đề đó thì có thể giảm bớt khả năng gây bệnh."
Thật vậy, lúc nào phòng bệnh cũng tốt hơn là chữa bệnh, nhất là khi việc phòng bệnh đó thật đơn giản là chỉ cần theo đúng các biện pháp vệ sinh thường thức, là chúng ta có thể tránh được các nguy cơ mắc bệnh tật qua đường ăn uống.
Theo dòng thời sự:
- Chiến dịch chống thuốc giả của WHO
- Thuốc quá hạn sử dụng bán tràn lan trên thị trường
- Thuốc nhập không đạt chất lượng trên thị trường VN
- Bệnh Kawasaki ở trẻ em
- Thuốc kháng sinh (phần1)
- Thuốc kháng sinh (phần 2)
- Cách sử dụng thuốc cho trẻ em
- Giá thuốc trong bệnh viện có cao hơn bên ngoài?
- Bác sĩ ăn chia với trình dược viên