Kháng thuốc kháng sinh là mối đe dọa của sức khỏe cộng đồng

Việt Hà, phóng viên RFA
2014-05-13
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này
Một số thuốc khánh sinh (minh họa)
Một số thuốc khánh sinh (minh họa)
Suckhoedoisong

Nghe bài này

Tổ chức Y tế Thế giới mới đây công bố một báo cáo về tình trạng kháng thuốc kháng sinh trên toàn cầu. Bản báo cáo lần đầu tiên về tình trạng kháng thuốc kháng sinh toàn cầu cho thấy vấn đề kháng thuốc kháng sinh ở một số bệnh viêm nhiễm phổ biến đã trở nên nghiêm trọng và nếu không được nhìn nhận ngay từ bây giờ thì đây có thể trở thành một đe dọa lớn với sức khỏe cộng đồng trên toàn thế giới. Để tìm hiểu thêm về thực trạng này, trong trang tạp chí sức khỏe đời sống tuần này, Việt Hà có bài phỏng vấn bác sĩ Vivian Lin, Giám đốc bộ phận Phát triển Sức khỏe của văn phòng khu vực Tây Thái Bình dương thuộc Tổ chức Y tế Thế giới. Phần chuyển ngữ do Thanh Trúc thực hiện. Trước hết đánh giá chung về thực trạng kháng thuốc kháng sinh toàn cầu, Bác sĩ Lin cho biết:

Dr. Vivian Lin: tình hình khá là nghiêm trọng. Đây là vấn đề không mới theo nghĩa là mọi người cũng đã dự đoán trước được, nhưng trong quá khứ, rất khó để có thể tổng hợp thông tin nhưng bây giờ thì chúng tôi đã có được số liệu của khoảng 116 nước và cho chúng tôi một bức tranh toàn diện hơn về độ lớn và đa dạng của vấn đề trên toàn thế giới. Nhiều nước đã nhận ra vấn đề này và do đó chúng tôi mới có được bức tranh toàn cầu về vấn đề kháng thuốc kháng sinh thay vì chỉ dựa vào một số nước nhất định.

Việt Hà: Xin bà cho biết những nước nào trên thế giới nơi tình trạng kháng thuốc kháng sinh hiện phổ biến nhất?

Dr. Vivian Lin: tại khu vực tây thái bình dương, chúng tôi tập trung vào 37 nước. Các loại kháng thuốc kháng sinh khác nhau với từng nước, nhưng vấn đề là chúng ta có thể làm gì, vì bên cạnh việc miêu tả vấn đề, điều quan trọng là phải có hành động. Các nước rộng lớn thì thường có quan ngại nhiều hơn so với các nước nhỏ vì mức độ kháng thuốc theo tỷ lệ so với toàn cầu. Nhưng có rất nhiều mặt của vấn đề mà chúng ta cần phải xem xét khi nói về vấn đề này.

Việt Hà: Các loại thuốc kháng sinh phổ biến nào đang bị kháng thuốc nhiều nhất hiện nay theo thống kê của WHO?

Theo báo cáo thì vi khuẩn kháng thuốc kháng sinh đường ruột giờ đây đã trở nên phổ biến trên toàn thế giới. vi khuẩn kháng thuốc kháng sinh điều trị viêm đường tiểu là loại bệnh khá phổ biến cũng đã tăng lên từ 0 trường hợp 30 năm về trước thành 50% số bệnh nhân.

Dr. Vivian Lin

Dr. Vivian Lin: tùy từng nước mà tình hình khác nhau. Nhưng theo báo cáo thì vi khuẩn kháng thuốc kháng sinh đường ruột giờ đây đã trở nên phổ biến trên toàn thế giới. vi khuẩn kháng thuốc kháng sinh điều trị viêm đường tiểu là loại bệnh khá phổ biến cũng đã tăng lên từ 0 trường hợp 30 năm về trước thành 50% số bệnh nhân. Chúng tôi cũng thấy tình trạng kháng thuốc kháng sinh mức ba trong điều trị bệnh lậu ở 10 nước. Đó là một vấn đề hết sức nghiêm trọng trên toàn cầu. NHưng khi nhìn vào từng khu vực thì chúng ta cũng thấy có sự khác biệt giữa các nước.

Kháng sinh phải được dùng đúng cách đúng liều lượng quy định.(suckhoe)
Kháng sinh phải được dùng đúng cách đúng liều lượng quy định.(suckhoe) (suckhoe)

Việt Hà: vậy vấn đề này ở khu vực châu  Á Thái Bình Dương thì ra sao?

Dr. Vivian Lin: để cho các bạn thấy sự tương phản, hãy nói về vi khuẩn Ecoli là loại vi khuẩn rất phổ biến. Tại Australia, các ca kháng thuốc kháng sinh điều trị ecoli vào khoảng 10% nhưng ở Trung Quốc là 70% đối với một dạng kháng sinh điều trị bệnh này, nhưng với các kháng sinh khác thì tỷ lệ kháng thuốc giao động trong khoảng từ 30 đến 60%. Ở Nhật Bản, tỷ lệ kháng 1 dạng kháng sinh điều trị ecoli là khoảng 34%.

Việt Hà: Nguyên nhân tại sao chúng ta có nhiều các ca kháng thuốc kháng sinh?

Dr. Vivian Lin: có một số vấn đề mà chúng ta cần xem xét và có hành động. Thứ nhất là người ta không uống kháng sinh đúng cách, thứ hai bác sĩ cũng không kê đơn kháng sinh đúng cách, thứ ba là các hiệu thuốc có thể bán kháng sinh không đúng quy định. Tất cả phụ thuộc và khả năng của hệ thống y tế, các quy định trong chăm sóc sức khỏe. Với bệnh nhân, nhiều người không hiểu là họ nên dùng đủ liều kháng sinh theo đơn, nhưng có một số người có thể không đủ tiền mua kháng sinh, nhất là khi họ phải tự trả tiền. Với  bác sĩ, có những bác sĩ không cập nhận thông tin và kiến thức, hoặc đôi khi họ có được lợi khi kê một số loại thuốc nhất định. Tiếp đến là dược sĩ. Một người có thể đến hiệu thuốc và nói tôi không được khỏe, tôi không thể đến bác sĩ, tôi không có bảo hiểm, và dược sĩ có thể bán thuốc kháng sinh cho bệnh nhân mà đáng ra thuốc đó cần phải được kiểm soát chặt chẽ. Tất cả các vấn đề này đan xen với nhau. Ngoài ra là hệ thống y tế với các quy định về vệ sinh. Tất cả các vấn đề này cùng đóng góp vào tình trạng kháng thuốc kháng sinh đa dạng. Sự đa dạng trong kháng thuốc kháng sinh ở các nước cũng có nguyên nhân ở loại thuốc thường được kê và loại thuốc nào có sẵn, chi phí của từng loại thuốc.

Một số vấn đề mà chúng ta cần xem xét và có hành động. Thứ nhất là người ta không uống kháng sinh đúng cách, thứ hai bác sĩ cũng không kê đơn kháng sinh đúng cách, thứ ba là các hiệu thuốc có thể bán kháng sinh không đúng quy định.

Dr. Vivian Lin

Việt Hà: Vậy nếu chúng ta không có các hành động ngay từ bây giờ, kịch bản xấu nhất sẽ là gì?

Dr. Vivian Lin: tình trạng tồi tệ nhất là nếu chúng ta không có hành động cấp quốc gia và quốc tế, thì tình trạng sẽ càng ngày càng trở nên tồi tệ và chúng ta sẽ có ngày một nhiều hơn các ca kháng thuốc kháng sinh với nhiều loại thuốc kháng sinh hơn. Sẽ đến lúc mà chúng ta sẽ chẳng còn một loại kháng sinh hiệu quả nào để điều trị bệnh, và một số bệnh viêm nhiễm có thể điều trị dễ dàng bây giờ sẽ không còn có thể được điều trị được nữa.

Khi uống kháng sinh, vi khuẩn có lợi cho đường ruột cũng bị tiêu diệt, dễ gây ra loạn khuẩn ruột.(suckhoedoisong)
Khi uống kháng sinh, vi khuẩn có lợi cho đường ruột cũng bị tiêu diệt, dễ gây ra loạn khuẩn ruột.(suckhoedoisong) (suckhoedoisong)

Việt Hà: Như bà đã nói thì ở một số nước phát triển, người ta đã có những hành động để đối phó với tình trạng kháng thuốc, vậy các nước đang phát triển có thể học được những bài học gì từ những nước này trong việc đối phó và ngăn ngừa tình trạng kháng thuốc kháng sinh?

Dr. Vivian Lin: chúng tôi thấy một số nước phát triển đã đi đầu trong việc đối phó với vấn đề này. Năm ngoái vào cũng khoảng thời gian này, tại cuộc họp của Tổ chức Y tế Thế giới, Anh Quốc đã đi đầu trong một cuộc họp bên lề về nâng cao nhận thức về kháng thuốc kháng sinh. Anh quốc có chiến lược quốc gia về vấn đề này. Hoa Kỳ cũng đặt vấn đề này vào chương trình quốc tế. Australia đang triển chiến lược quốc gia về kháng thuốc kháng sinh. Những gì mà các nước phát triển đã và đang làm có thể là bài học cho các nước khác để học nên làm gì. Điều hiển nhiên là việc kê đơn thuốc kháng sinh và khả năng tiếp cận với thuốc kháng sinh phải được coi là vấn đề quan trọng, tạo điều kiện cho người dân được tiếp cận vơi hệ thống chăm sóc y tế đạt tiêu chuẩn. Truyền  thông, giúp người dân hiểu được vấn đề cũng là một phần quan trọng.

Sẽ đến lúc mà chúng ta sẽ chẳng còn một loại kháng sinh hiệu quả nào để điều trị bệnh, và một số bệnh viêm nhiễm có thể điều trị dễ dàng bây giờ sẽ không còn có thể được điều trị được nữa

Dr. Vivian Lin

Việt Hà: Các nước đang phát triển có thể muốn học theo cách làm của những nước phát triển trong việc đối phó với tình trạng kháng thuốc kháng sinh. Theo bà thì những khó khăn và thách thức nào mà các nước đang phát triển đang phải đối mặt khi họ cố gắng áp dụng những kinh nghiệm từ các nước phát triển?

Dr. Vivian Lin: Khi chúng ta nhìn vào các nước đang phát triển, một trong những vấn đề chính mà chúng ta thấy là khả năng về ban hành và thực hiện các quy định. Ở một số nước, chúng ta có thể có được cam kết là họ sẽ có quy định về kiểm soát việc tiếp cận với thuốc kháng sinh nhưng điều mà họ cần là thực hiện được các quy định này. Cho nên chúng ta vẫn thấy sự cách biệt giữa việc ban hành chính sách, quy định và việc thực hiện các chính sách này. Điều này là một thách thức đối với các nước đang phát triển. Ngoài ra chúng ta cũng phải biết là thuốc kháng sinh cũng thường được sử dụng trong công nghiệp thực phẩm. Nó được dùng cho súc vật đôi khi không cần thiết hoặc không đúng cách. Một số nước, vì mối lợi kinh tế, xuất khẩu nhiều các sản phẩm thịt có sử dụng nhiều kháng sinh. Điều này cho thấy lợi ích kinh tế đằng sau vấn đề kháng thuốc kháng sinh. Cho nên chúng ta cũng cần phải làm việc với khu vực tư nhân, ngành công nghiệp thực phẩm để đảm bảo vật nuôi được dùng kháng sinh đúng cách. Đây là vấn đề không những của các nước đang phát triển mà còn của cả các nước phát triển.

Việt Hà: Xin cảm ơn bà đã dành cho Tạp chí sức khỏe đời sống, đài Á châu Tự do cuộc phỏng vấn.

For magazine only: tạp chí sức khỏe đời sống tuần này xin tạm dừng tại đây. Việt Hà cảm ơn quý vị đã quan tâm theo dõi. Xin quý vị chia sẻ các thông tin và những đóng góp về các vấn đề y tế, sức khỏe đến trang tạp chí sức khỏe đời sống tại email vietha@rfa.org hoặc www.facebook.com/vietharfa

Việt Hà xin chào tạm biệt quý vị và xin hẹn gặp lại vào sáng thứ ba tuần tới.

Xem toàn trang