Ngày thế giới không thuốc lá 2011

Theo thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), thuốc lá đã cướp đi khoảng 6 triệu sinh mạng hàng năm, tức là nếu tính trung bình cứ mỗi 6 giây trên thế giới có một người chết vì thuốc lá.
Quỳnh Như, phóng viên RFA
2011.06.03
000_GYI0064960326-305.jpg Hút thuốc lá là thói quen của rất nhiều người trên thế giới
AFP photo

Thật ra những cái chết này đều có thể phòng tránh được nếu tất cả mọi người đều đồng lòng, quyết tâm nói không với thuốc lá.

Hợp tác toàn cầu

Nhằm vận động sự tham gia của toàn thể cộng đồng và sự hưởng ứng, hợp tác tích cực của các nhà hoạch định chính sách cho công tác phòng chống tác hại thuốc lá tại các quốc gia, WHO đã chọn ngày 31/05 hàng năm là Ngày Thế giới Không Thuốc lá. Chủ đề của Ngày Thế giới Không Thuốc lá 2011 là, “Thực hiện Công ước khung của WHO về Kiểm soát Thuốc lá” (The WHO Framework Convention on Tobacco Control).

Mỗi năm có khoảng 5 triệu người hút thuốc lá chết vì mắc phải các bệnh có liên quan đến thói quen hút thuốc lá như: nhồi máu cơ tim, đột quỵ, hoặc một số chứng bệnh ung thư. Nhiều hơn cả số người chết do HIV/AIDS, sốt rét và bệnh lao cộng lại. Bên cạnh đó thuốc lá còn gây tử vong cho hơn 600.000 người khác, mặc dù những người này không hút thuốc nhưng họ lại phải hít khói thuốc lá vào cơ thể. Hơn ¼ trong số này là trẻ em. 

Trong một cuộc hội thảo tổng kết tình hình thực hiện công tác phòng chống tác hại của thuốc lá trong cộng đồng, và bàn về những nỗ lực nhằm đẩy mạnh hơn nữa việc kiểm soát thuốc lá do Cơ quan Kiểm soát Dịch Bệnh (Centers for Disease Control and Prevention), gọi tắt là CDC của Hoa kỳ tổ chức tại vùng thủ đô Washington DC với sự tham dự của đại diện WHO và các tổ chức quốc tế về bài trừ vấn nạn thuốc lá. Người đứng đầu CDC, Tiến sĩ Thomas Frieden phát biểu rằng:

“Tất cả chúng ta đều nhận thấy gánh nặng do việc sử dụng thuốc lá đối với đời sống xã hội trên toàn cầu là vô cùng to lớn. Trong thế kỷ 20 thuốc lá đã cướp đi sinh mạng của hơn 100 triệu người, và đến thế kỷ 21 này, nếu không có những biện pháp khẩn cấp để ngăn chặn tác hại của thuốc lá thì con số người chết vì khói thuốc lá có thể lên tới 1 tỉ người. Người ta dự đoán nếu không giải quyết vấn đề thuốc lá ngay từ bây giờ thì đến trước năm 2030, số người chết có liên quan đến nó có thể lên đến 8 triệu mỗi năm.

Phân nửa số người hút thuốc lá chết vì những bệnh có liên quan đến thuốclá. Nguyên nhân hàng đầu đưa đến các bệnh có thể tử vong xuất phát từ những sản phẩm do chính con người sản xuất ra. Cho nên những cái chết này là hoàn toàn có thể ngăn ngừa được.”  

Các chuyên gia nghiên cứu sức khoẻ cộng đồng nhận thức rằng, sự lan rộng của nạn dịch thuốc lá là một vấn đề toàn cầu gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho sức khoẻ cộng đồng. Do vậy cần phải có một sự hợp tác quốc tế với sự tham gia rộng rãi của tất cả các nước trong một nỗ lực thích hợp, toàn diện và hữu hiệu để đối phó với nạn dịch này, thông qua việc giáo dục nhận thức người tiêu dùng về những tác hại của khói thuốc đối với sức khoẻ, đi kèm với những biện pháp kiểm soát chặt chẽ đối với nhà sản xuất.

Năm 2003 Tổ chức Y tế Thế giới đã thông qua Công ước Khung về Kiểm soát Thuốc lá. Hiện đã có trên 170 quốc gia với hơn 88% dân số toàn cầu tham gia ký kết cam kết thực thi Công ước này. Công ước bắt đầu có hiệu lực kể từ tháng 2/2005.

Phát biểu về vai trò của Công ước Khung về Kiểm soát Thuốc lá do WHO đề ra, Tiến sĩ Vinayak Prasad, của Tổ chức Y tế Thế giới nhấn mạnh:

000_Nic205555#1-200.jpg
Người dân Palestine vô bao thuốc bằng phương pháp thủ công. AFP photo
Người dân Palestine vô bao thuốc bằng phương pháp thủ công. AFP photo
“Công ước khung của WHO về Kiểm soát Thuốc lá tạo ra một cơ hội cho chính phủ các nước cùng đứng chung trên một diễn đàn để thương thảo về chiến lược chung trong công tác phòng chống tác hại của thuốc lá đối với sức khoẻ người dân của từng nước và của toàn thể nhân loại nói chung. Nên chúng ta có thể xem Công ước này là một cơ hội để thúc đẩy chính phủ các nước đề ra những biện pháp tích cực và khả thi đối với vấn đề thuốc lá.

Ví dụ theo kinh nghiệm của tôi trước đây đã từng làm việc tại Bộ Y tế, tôi có thể trình với ông Bộ trưởng Bộ Y tế rằng, chúng ta đã ký kết tham gia và chính phủ đã phê duyệt Công ước Khung về Kiểm soát Thuốc lá nên chúng ta có thể thực hiện biện pháp này hay biện pháp khác để phòng tránh tác hại của thuốc lá trong cộng đồng và giảm thiểu số lượng người sử dụng.

Và trong quá trình thực hiện nếu có vấn đề gì vướng mắc chúng ta sẽ được sự chỉ đạo và hỗ trợ của ông Bộ trưởng, vì chính phủ đã uỷ nhiệm cho Bộ Y tế có thẩm quyền thực hiện vấn đề này như vậy mọi việc sẽ được giải quyết. Và nhờ đó mà trong vài năm gần đây, hầu hết các quốc gia tham gia công ước này đạt được một số tiến bộ trong vấn đề phòng chống tác hại của thuốc lá trong cộng đồng, mặc dù kết quả này chưa phải là tuyệt đối như chúng ta mong muốn.

Theo đánh giá của tôi, Công ước này cũng giống như một Hiệp định Đa phương, nó tạo ra cơ hội để các nhà lãnh trong phạm vi của từng nước hay lãnh đạo của các quốc gia cùng tham gia vào cuộc vận động này. Từ đó chiến lược phòng chống thuốc lá trên toàn cầu đạt được những tiến bộ tích cực, và có thể bước sang giai đoạn kế tiếp.”         

Nhiều biện pháp

Chủ đề cho Ngày Thế giới KhôngThuốc lá năm nay được chọn là “Thực hiện Công ước khung của WHO về Kiểm soát Thuốc lá”, nhằm vận động các quốc gia đã tham gia ký kết công ước thể hiện cụ thể các cam kết về kiểm soát thuốc lá thông qua việc thực hiện nghiêm chỉnh các biện pháp phòng chống tác hại của thuốc lá một cách hiệu quả.

Các biện pháp này bao gồm: việc thực thi môi trường hoàn toàn không có khói thuốc lá, tăng thuế thuốc lá, trên vỏ bao thuốc lá in những lời cảnh báo hoặc những hình ảnh hay họa tiết về tác hại của thuốc lá đối với sức khoẻ và cấm hoàn toàn việc quảng cáo và mọi hoạt động khuyến mãi, tài trợ của các công ty thuốc lá.

Kết quả khảo sát mới đây của WHO tại 14 nước thực hiện việc in những cảnh báo về tác hại của thuốc lá trên bao bì cho thấy, hơn phân nữa số người hút thuốc cho biết những cảnh báo này khiến họ nghĩ đến việc bỏ hút thuốc.

Các chuyên gia sức khoẻ xem thuốc lá là kẻ đồng hành với tử thần, vì nó là nguyên nhân thứ hai đưa đến tử vong, chỉ đứng sau chứng cao huyết áp. Trong mỗi điếu thuốc, ngoài chất Nicotin gây nghiện, còn chứa nhiều loại hoá chất với các độc tố khác nhau. Khói thuốc lá dẫn đến nguy cơ gây ra các bệnh về đường hô hấp, bệnh tim mạch, làm rối loạn thần kinh, rối loạn tiêu hóa, và dẫn đến những bệnh rất nguy hiểm có thể đưa tới tử vong như ung thư phổi, ung thư vòm họng, ung thư lưởi, ung thư thanh quản, cho đến các bệnh ung thư bàng quang, ung thư tuyến tuỵ, ung thư ruột kết, kể cả ung thư vú ở phụ nữ, v.v...     

Nếu bà mẹ đang mang thai hút thuốc, sẽ có ảnh hưởng xấu đến sự phát triển của thai nhi. Cơ quan Kiểm soát Dịch Bệnh Hoa Kỳ vừa công bố một kết quả nghiên cứu cho thấy con của những bà mẹ hút thuốc trong 3 tháng đầu tiên của thai kỳ sẽ có khả năng mắc các bệnh tim bẩm sinh cao hơn 70% so với các trường hợp bình thường.
Ngoài ra, việc “hút thuốc lá thụ động” cũng là một vấn đề đáng lo ngại. Các nghiên cứu cho thấy khói thuốc cũng gây tác hại cho tất cả những người hít phải. Phụ nữ bị phơi nhiễm thường xuyên với khói thuốc lá từ những người cùng sống trong gia đình hay trong môi trường làm việc sẽ gặp phải nhiều nguy cơ đối với sức khỏe bản thân và cho các trẻ sơ sinh.

000_Nic455995-250.jpg
Một người Palestine bán thuốc lá trên vỉa hè ở Gaza hôm 05/5/2010. AFP photo
Một người Palestine bán thuốc lá trên vỉa hè ở Gaza hôm 05/5/2010. AFP photo
Do vậy, từ tháng 7 năm 1998 Tổ chức Y tế Thế giới đã phát động chương trình “Sáng kiến Môi trường Không Thuốc lá” (Tobacco Free Initiative) để kêu gọi sự quan tâm của toàn thế giới trước vấn nạn thuốc lá, nghiên cứu và tìm biện pháp loại bỏ đại dịch này. Hầu ngăn chận những cái chết không đáng xảy ra phát xuất từ nguyên nhân liên quan đến khói thuốc lá, đồng thời góp phần giảm thiểu các chi phí y tế dành chữa trị cho các bệnh nhân mắc những chứng bệnh có dính líu đến thuốc lá.        

Mặc dù hiện nay tại các quốc gia đã có những quy định chặt chẽ trong việc kiểm soát thuốc lá, ngành công nghiệp sản xuất thuốc lá vẫn tìm mọi cách để tiếp tục đánh lạc hướng sự chú ý của công chúng khỏi những tác hại chết người từ các sản phẩm của họ. Vì vậy vấn đề vận động mọi người phòng chống tác hại của thuốc lá đòi hỏi phải có sự góp sức, chung tay của tất cả chúng ta vì sức khoẻ cộng đồng, và để cùng xây dựng một môi trường lành mạnh.   

Tại Việt Nam, chính phủ đã phê chuẩn Công ước Khung về Kiểm soát thuốc lá của Tổ chức Y tế thế giới từ ngày 17/3/2005. Mới đây, để hưởng ứng cuộc vận động của WHO nhân ngày 31/05, Bộ Y tế và Chương trình Phòng Chống Tác hại Thuốc lá Quốc gia đã đề nghị các bộ, ngành, đoàn thể, và cơ quan thực hiện Tuần lễ Quốc gia Không Hút Thuốc lá: Cấm hút thuốc tại nơi làm việc bắt đầu từ 25/05 đến 31/05.  

Ngoài ra, chính phủ cũng đã ban hành lệnh cấm hút thuốc lá ở những nơi công cộng kể từ đầu năm 2010, tuy nhiên số người hút thuốc lá trong nước vẫn chưa giảm nhiều. Theo số liệu thống kê mới nhất cho thấy, trong cả nước có khoảng 16 triệu người hút thuốc lá, và hơn 4 triệu người hút thuốc lào. Việt Nam vẫn là một trong bốn nước trên thế giới có tỉ lệ hút thuốc nhiều nhất.  

Do vậy, các nhà tư vấn sức khoẻ cộng đồng đề nghị chính phủ cần đưa ra những biện pháp cứng rắn hơn, đi kèm với việc xử phạt hành chính đối với người vi phạm, hút thuốc ở nơi công cộng. Hoặc có thể áp dụng biện pháp đánh thuế cao đối với mặt hàng này. Riêng đối với người sử dụng thuốc lá, thì nên có các hình thức vận động giáo dục nhận thức để họ từ bỏ thói quen hút thuốc. Như thế thì may ra mới có thể giải quyết được vấn đề này.  

Theo dòng thời sự:

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.