Phía sau sự kiện lúa gạo tăng giá

Báo chí Việt Nam đưa nhiều tin bài về vấn đề lúa gạo tăng giá, phản ánh điều gọi là “Giá gạo tăng không phải do mất cân đối cung-cầu” hoặc “Tin đồn đẩy giá gạo tăng vọt”. Chyện gì đang xảy ra với thị trường lúa gạo?
Nam Nguyên, phóng viên RFA
2009-12-11
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này
Nông dân vùng  sông nước Cửu Long
Nông dân vùng sông nước Cửu Long
AFP photo

Mất cân đối cung-cầu

Giá gạo bán lẻ trên cả nước tăng đến mức cao nhất trong năm 2009 vào  thời điểm tuần lễ đầu tháng 12.  Báo chí cho biết mức tăng trung bình từ 30-50%  tùy theo loại, tính theo tỷ lệ thì những loại gạo giá rẻ của giới bình dân lại tăng nhiều nhất, gạo ngang ở chợ tăng gần gấp rưỡi, thí dụ trước đây 7 ngàn/kg thì cơn sốt giá đẩy lên tới 10 ngàn/kg.

Thông thường giá lúa gạo tùy thuộc gạo hàng hóa còn tồn ở trong dân, nếu còn nhiều thì giá thấp, nếu ít sẽ tăng dần.

TS Lê Văn Bảnh

Theo nguyên lý thị trường, một món hàng được cung cấp dồi dào khó lòng có đột biến giá. Vậy mà giá lúa gạo cứ tăng từng ngày từ giữa tháng 11 đến cao điểm tuần lễ đầu tháng 12. Sự kiện VN xuất khẩu 6 triệu tấn gạo trọn năm 2009 là điều được thông báo rộng rãi và khá sớm, thế nhưng vào giữa vụ hè thu ở đồng bằng sông Cửu Long giá lúa rất thấp, phải đến kết vụ giá mới tăng.

Thị trường lúa gạo nội địa biến động sau những thông tin giá gạo quốc tế đang tăng nhanh, thậm chí có thể trở lại mức giá 1.000 USD/tấn của cơn sốt gạo 2008. Cùng lúc đó  VN liên tiếp trúng thầu ba đợt cung cấp 750 ngàn tấn gạo 25% tấm cho Philippines với giá tăng 30% kể từ gói thầu thứ nhất 4/11 đến gói thứ ba 8/12.

Trao đổi với Nam Nguyên, TS Lê Văn Bảnh Viện Trưởng Viện Lúa Vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long nhận định:

“Thông thường giá lúa gạo tùy thuộc gạo hàng hóa còn tồn ở trong dân, nếu còn nhiều thì giá thấp, nếu ít sẽ tăng dần, đó là một việc. Thứ hai là lượng xuất khẩu năm nay nhiều, lượng gạo hàng hóa trong dân hụt đi, thành ra giá có cao hơn trước.

Thật ra xuất khẩu đều đặn sẽ cân đối lượng gạo hàng hóa, nhưng đồng bằng sông Cửu Long thuận lợi ở chỗ hầu như lúc nào trên đồng cũng có lúa. Vừa thu họach hè thu xong nay đang thu hoạch lúa thu đông và sắp tới là lúa mùa.

Gạo Xuất khẩu
gạo bán cho doanh nghiệp không được giá Photo AFP
Như vậy nói thiếu thì không thiếu nhưng do lúa hàng hóa tồn ít nên cao giá hơn bình thường. Tôi nghĩ năm nay đồng bằng sông Cửu Long sẽ trúng mùa thành ra cơn sốt sẽ không xảy ra.”     

Tin đồn hay doanh nghiệp vét lúa?

Thời Báo Kinh Tế VN ngày 9/12 đưa lên mạng bài “TP.HCM: Tin Đồn Đẩy Giá Gạo tăng vọt”. Tờ báo cho biết đang có cơn sốt giá “ảo” vì nhiều người dân cả tin, nghe theo những tin đồn thất thiệt mua gạo về dự trữ.

Trên báo, ông Trương Thanh Phong, Chủ Tịch Hiệp Hội Lương Thực Việt Nam, đưa ra lời kêu gọi người dân không nên nghe tin đồn thất thiệt đi mua gạo dự trữ làm ảnh hưởng chung đến thị trường. Trong trường hợp giá gạo tiếp tục lên, ngành lương thực trong hệ thống kinh doanh sẽ đưa gạo ra tham gia thị trường, nếu các địa phương yêu cầu.

Hiện một số doanh nghiệp đã có hợp đồng nhưng không có kho trữ gạo trước buộc lòng đẩy nhanh tiến độ mua vào để hạn chế lỗ.

Ô. Nguyễn Ngọc Nam

Thời Báo Kinh Tế VN ghi nhận giá lúa gạo tăng đều khắp ở các tỉnh thành, giá lúa tăng liên tục nếu giữa vụ hè thu, lúa hạt tròn hay hạt dài cũng chỉ bán được quanh giá 3.800đ/kg thì hiện nay thương lái thu mua lúa tồn trữ hoặc lúa thu đông với giá khó tưởng tượng. Một nông dân đồng bằng sông Cửu Long cho chúng tôi biết:

“Bữa nay giá lúa được 5 ngàn mấy tới 6 ngàn, giá lúa tăng cao người nào làm vụ ba thì mừng. Khu tứ giác Long Xuyên nơi nào có bao đê thì làm được vụ ba, dưới này chỉ hai vụ chắc ăn thôi là đông xuân và hè thu…Nhưng giá lúa này có duy trì đến cuối năm không?”  

Thật ra không thể phủ nhận có tình trạng doanh nghiệp vét lúa đẩy giá tăng cao. Theo Thời Báo Kinh Tế VN, ông Nguyễn Ngọc Nam Giám đốc Công Ty Lương Thực Tiền Giang cho biết:

“Hiện một số doanh nghiệp đã có hợp đồng nhưng không có kho trữ gạo trước buộc lòng đẩy nhanh tiến độ mua vào để hạn chế lỗ”.

Các chuyên gia nói với chúng tôi là sự kiện này đã từng xảy ra trong quá khứ, doanh nghiệp ký hợp đồng lúc giá còn thấp, tới thời điểm giao hàng giá gạo tăng cao. Kẻ khóc người cười trong giới doanh nhân xuất khẩu gạo là ở chỗ này.

Trên thực tế hệ thống kho trữ lúa gạo ở đồng bằng sông Cửu Long rất yếu kém, các doanh nghiệp phải quay vòng mua vào bán ra mới có chỗ chứa gạo. Đầu tháng 12 Hiệp Hội Lương Thực VN báo cáo mức tồn kho 1 triệu 400 ngàn tấn gạo, theo kế hoạch đến hết tháng 12 sẽ chỉ giao hàng thêm 400 ngàn tấn đủ số 6 triệu tấn gạo xuất khẩu của năm 2009, tồn kho còn lại  1 triệu tấn.

Chính phủ can thiệp?

VnEconomy trích lời Thứ Trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Thành Biên cho biết, trong ba tháng đầu năm 2010 các doanh nghiệp xuất khẩu sẽ giao hàng khoảng 1 triệu 600 ngàn tấn. Vụ thu đông và vụ mùa có thể cung cấp 1 triệu tấn, trong quí 1/2010 vụ đông xuân sớm có thể thu hoạch khoảng 1 triệu 600 ngàn tấn.

Như vậy theo tính toán của ông thứ Trưởng trong khoảng thời gian 100 ngày sắp tới, sau khi thực hiện xuất khẩu lượng gạo dự trữ là 1 triệu tấn đủ bảo đảm an ninh lương thực.

Lẽ thường giá xuất khẩu lên thì lúa phải lên, nhưng giá gạo xuất khẩu và giá lúa nông dân bán lại không liên quan với nhau, mà liên quan bởi số lượng xuất khẩu.

TS Lê Văn Bảnh

Báo chí không có thông tin về mức tiêu dùng gạo toàn quốc, nhưng Thời Báo Kinh Tế Saigon Online trích nguồn Sở Công Thương TPHCM cho biết mỗi tháng người dân ở thành phố đông  dân nhất nước tiêu thụ khoảng 60 ngàn tấn gạo.

Sau cơn sốt gạo tháng 4 năm 2008, Sở từng đề xuất chính quyền dự trữ thường xuyên trong kho 15 ngàn tấn tức đủ tiêu dung 1 tuần, nhưng chủ trương này không thành. Tờ báo không đi sâu vào chi tiết về sự kiện vừa nói mà để độc giả tự lý giải.

Tình trạng doanh nghiệp mua vét gạo là hiển nhiên vì khuynh hướng giá thế giới đang tăng cao. Bên cạnh đó gạo là mặt hàng lương thực thiết yếu, người bình dân thu nhập thấp đâu có tiền mua vàng hay đô la, nên việc họ mua thêm một ít gạo để dành là điều dễ hiểu. Một công chức về hưu ở TP.HCM nhận xét:

“Có hiện tượng này, cách đây hai, ba  tháng trong nhà tôi có những khách không mời mà đến là những tờ rời chào hàng gạo. Nhưng gần đây không còn nữa chắc nguồn cung có hụt.

Mấy công ty xuất khẩu lo đi mua vét thành ra hơi hụt. Hơn nữa giá trị đồng tiền áp lực lạm phát vẫn còn thành thử dựa theo giá đô la giá vàng giá hàng hóa cũng tăng.”  

Tâm lý người tiêu dùng khi thấy giá gạo quốc tế tăng cao, VN xuất khẩu nhiều và được giá liên tưởng tới giá lúa tăng cao, giá gạo nội địa sẽ ảnh hưởng.

Tuy vậy thị trường luá gạo VN có những đặc thù thoạt nghe khá vô lý, lúa gạo VN tăng giá chỉ chịu ảnh hưởng liên thông giá thế giới một phần rất nhỏ. TS Lê Văn Bảnh, Viện Trưởng Viện Lúa Vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long nhận định:

“Lẽ thường giá xuất khẩu lên thì lúa phải lên, nhưng giá gạo xuất khẩu và giá lúa nông dân bán lại không liên quan với nhau, mà liên quan bởi số lượng xuất khẩu. Ví dụ bán được 600 USD, 700 USD hay 1.000 USD nhưng số lượng xuất khẩu ít, lúa hàng hóa trữ nhiều thì lúa nông dân bán không cao được.

Nếu xuất khẩu nhiều thì lúa hàng hóa trong dân giảm đi thì nông dân bán lúa với giá cao. Như vậy ảnh hưởng liên hoàn giữa giá gạo xuất khẩu và giá lúa nông dân bán chỉ có ảnh hưởng rất ít.”

Cơn sốt gạo tháng 4/2008 để lại một kinh nghiệm đắng cay cho chính phủ. Năm nay sự phản ứng của giới hữu trách có phần nhanh nhạy hơn, giá gạo ở chợ đã lên thường sẽ xuống rất chậm và tạo mặt bằng giá mới. Sự thiệt thòi sẽ do người tiêu dùng gánh chịu, đặc biệt là số đông những người có thu nhập thấp.

Ý kiến (3)
Share

Độc giả không muốn nêu tên

gia gao tang la quy luat tat yeu cua thi truong...khi gia ca tang nhieu co nhgia la lam phat da qua cao...ma thong tin truyen thong va nha nuoc viet nam chua nhin thay truoc nguy co lam phat

07/01/2010 07:19

Độc giả không muốn nêu tên

Tại sao các nhà SX và kinh doanh khác khi hàng hoá họ làm ra họ có quyền định giá bán trên thị trường sao cho có lãi, thậm chí có những mặt hàng họ tự định giá rất cao để thu lãi nhiều do độc quyền. Còn nông dân hàng hoá họ SX ra tại sao họ không có cái quyền định giá bán hàng hoá mà họ nhọc nhằn cực khổ để làm ra mà cứ mãi phụ thuộc vào bọn doanh nghiệp NN mà bọn chúng thường gán cho cái tên "là CHỦ ĐẠO" đúng là ngu xuẩn.

05/01/2010 21:03

Độc giả không muốn nêu tên

noi ve kinh te thi truong vn,noi chung gia ban vn xuat ra nuoc ngoai hau nhula nhung gi cac nuoc tren the gioi ho bo ngo .thi luc do vn moi gianh duoc thau,con khong nua vn cac chuyen gia kinh te thi dau oc kem khong doan duoc tinh hinh the gioi .cho nen luc nao cung noi sau ,va sau khi su viec xay ra roi ma nhieu luc van khong giam doi mat noi dung ,ma noi lai bang cach bao chua va tran an long dan.
va trong do co mot phan cua bao chi thuong ko giam noi dung su viec ma thuong hay thoi phong trong kinh doanh va nguoi dan thuong nam thong tin trong bao gioi cho nen nguoi dan lai bi chiu htiet thoi toan bo
boi vay trong gioi bao chi,cac co quan noi chinh nha nuoc ho van so bao chi.tu do to bao da tro thanh cung lam kinh doanh.boi mot xa hoi nguoi dung dau nha nuoc khong nghiem minh thi bat ky cai gi cung tro thanh mat hang dung de kinh doanh

18/12/2009 20:41

Xem toàn trang