Chỉ trong vòng chưa đến hai tuần lễ , một số nơi trên thế giới phải gánh chịu những thảm họa do thiên tai gây nên như bão nhiệt đới ở Miến Điện, lốc xoáy tại 3 bang miền nam Hoa Kỳ, và trận động đất vào đầu tuần này ở Trung Quốc.
Thiên tai ập đến con người khó có thể chống đỡ; tuy nhiên công tác dự báo và hoạt động cứu trợ khẩn cấp sau thiên tai là những khả năng mà con người có thể thực hiện được. Vậy những công tác vừa nói tại các nơi xảy ra thiên tai được tiến hành ra sao? Thế rồi thông tin liên quan động đất trong nước và quan điểm của Việt Nam trong công tác bảo vệ môi trường trái đất trước những biến đổi khí hậu dẫn đến thời tiết thất thường như thế nào?
Trung Quốc tiến hành cứu hộ
Trận động đất mạnh 7,8 độ Richter xảy ra đầu tuần này ở Thành Đô, tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc khiến hơn 12 ngàn nguời thiệt mạng là thảm họa mới nhất khiến cả thế giới bàng hoàng. Tuy xa trung tâm động đất ở Văn Xuyên, Thành Đô, hàng trăm cây số, người ta ở Pakistan, Thái Lan cũng cảm được sự rung động đó.
Dư chấn của cơn động đất ở miền Tây Nam Trung Quốc cũng làm rung chuyển các cao ốc ở Hà Nội .
Ngay sau khi thảm họa xảy ra , chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào ra chỉ thị tập trung toàn lực cứu hộ và Thủ tướng Ôn Gia Bảo cũng bay đến Thành Đô với lệnh của chủ tịch nước trực tiếp chỉ đạo công tác cứu trợ khẩn cấp.
Một viên chức thuộc Trung tâm Theo dõi Địa chấn tại tỉnh Tứ Xuyên cho biết trước khi động đất xảy ra họ không phát hiện dấu hiệu bất thường nào, mặc dù khả năng dự báo của hệ thống của họ được cho là khá cao.
Kinh nghiệm và công tác phòng chống động đất tại Việt Nam
Những vùng động đất cấp 8, cấp 7 trở lên thì kinh phí phải tăng lên để đáp ứng những yêu cầu động đất. Đối với người dân thì khi xây dựng nên gia cố vững vàng.<br/> <i> chuyên gia Nguyễn Xuân Yêm</i>
Cách xa Tứ Xuyên hơn một ngàn cây số, chuyên gia Nguyễn Xuân Yêm thuộc Trung tâm Thông tin Động đất & Cảnh báo Sóng thần thuộc Viện Vật lý Địa cầu ở Hà Nội nói về cơn dư chấn đó:
“Hôm qua tôi ở tầng một nên không cảm nhận gì vì Hà Nội ở xa 1100- 1200 kilômét. Trước một giao động ở biên độ tương đối lớn trên tầng cao thì nguời ta tương đối hoảng, chúng tôi ở trong tòa nhà cũng hoảng vì bất ngờ mà.”
Ông Yêm cũng như trình bày một số thông tin liên quan động đất tại Việt Nam:
“Chúng tôi cũng lập bản đồ phân vùng động đất, đánh giá mức độ nguy hiểm ở những vùng động đất mạnh.
Qui hoạch toàn lãnh thổ Việt Nam chia ra các vùng động đất mạnh cấp 8, cấp 7, cấp 6; chia ra những vùng xây dựng quan trọng như thủy điện, điện hạt nhân, đập nước, đê điều, các công trình xây dựng lớn.
Vùng cấp 8 là Điện Biên - vùng đứt gãy Sông Hồng, Sông Cả; vùng cấp 7 động đất là đứt gãy 109 đi qua Khánh Hòa, Sông Cầu. Vùng quanh cấp 8 là vùng cấp 7 ảnh hưởng.
Bộ Xây dựng cũng đưa ra các qui định, điểm chính là những vùng động đất cấp 8, cấp 7 trở lên thì kinh phí phải tăng lên để đáp ứng những yêu cầu động đất. Đối với người dân thì khi xây dựng nên gia cố vững vàng, và khi xây dựng thì nên tránh những chỗ có khả năng nguy hiểm.
Ở Mỹ, Nhật khoa học kỹ thuật phát triển, kinh tế mạnh nên người ta có thể thay hẳn nền móng tòa nhà, hoặc đưa vào những viên bi nơi chân móng. Công nghệ này Việt Nam cũng như nhiều nước khác chưa làm được. Mức độ nguy hiểm động đất tại Việt Nam thì không như Mỹ, Nhật, Nga hay Trung Quốc. Theo chủ quan tôi thì công tác ở Việt Nam như thế là đủ vì tùy mức độ mạnh yếu của động đất.
Ở Việt Nam, động đất mạnh nhất trong lịch sử là ở Điện Biên, Tuần Giáo. Trận ở Điện Biên hồi năm 1935 thì nay chỉ còn tài liệu thôi; còn trận ở Tuần Giáo thì tôi có tham gia đánh giá, không có thiệt hại về nguời; thiệt hại không lớn như ở Kobé (Nhật) hay động đất vừa qua ở Trung Quốc.
Kinh nghiệm không hay từ Miến Điện
Cả thế giới hiện vẫn quan tâm theo dõi công tác cứu trợ nạn nhân trận bão nhiệt đới Nargis với sức gió lên đến 190 kilômét/giờ tàn phá vùng châu thổ Irrawaddy của Miến Điện ngày 3 tháng 5 vừa qua.
Theo đánh giá của Cơ quan Cứu trợ Nhân đạo Liên hiệp quốc, hiện có gần 2 triệu người dân chịu ảnh hưởng bởi cơn bão đang cần cứu trợ khẩn cấp. Tuy nhiên chính quyền quân nhân Miến Điện phản ứng rất chậm chạp. Đa số các nhân viên cứu hộ của các quốc gia và các tổ chức quốc tế vẫn đang phải chờ thị thực nhập cảnh mới được phép vào làm nhiệm vụ.
Hơn một tuần lễ sau khi thảm họa xảy ra, tổng thư ký Liên hiệp quốc, ông Ban Ki-moon vẫn phải lên tiếng kêu gọi chính quyền quân nhân Miến tăng tốc phân phối hàng cứu trợ các chính phủ và tổ chức quốc tế chuyển vào được đất Miến. Ông Ban Ki- moon cho rằng mức độ trì chậm không thể nào chấp nhận được. Ông cho rằng chính quyền Miến Điện phải xem mạng sống nguời dân là trên hết. Chính quyền phải làm tất cả mọi việc để giảm thiểu thảm họa không trầm trọng thêm nữa.
Quan ngại của người đứng đầu Liên hiệp quốc dựa trên cơ sở là nếu không phản ứng kịp thời thì đói kém, dịch bệnh trên diện rộng sẽ nâng cao số tử vong do bão Nargis gây ra, mà theo Liên hiệp quốc thì sẽ cao hơn nhiều so với con số khỏang 30 ngàn nhà nước Miến chính thức nêu ra cho đến thời điểm này.
Hoa kỳ cũng thiệt hại nhân mạng vì lốc xoáy
Cuối tuần qua, 3 bang miền Trung Hoa Kỳ là Oklahoma, Missouri và Georgia cũng bị những trân lốc xóay khiến 22 người thiệt mạng. Tính đến thời điểm này trong năm thì số tử vong vì lốc xóay ở Hoa Kỳ đã lên đến 100 người. Đây là con số chết vì lốc xóay cao nhất trong một thập niên qua ở Mỹ.
Tổng thống Hoa Kỳ George W. Bush lên tiếng ngay sau khi xảy ra thảm họa. Ông cho rằng đó là ngày đau buồn và đưa ra cam kết sẽ có cứu trợ khẩn cấp của liên bang. Thống đốc bang Oklahoma tuyên bố tình trạng khẩn cấp tại những khu vực bị lốc xoáy trong khi TT Bush nhậm lẹ gọi điện cho thống đốc hai bang Georgia và Missouri và đề nghị trợ giúp.
Hội Chữ Thập Đỏ Hoa Kỳ đến tại những vùng bị nạn dựng lên những lều tạm trú. Sang ngày thứ hai truyền thông Hoa Kỳ tiếp tục loan tải những tin tức về những vùng bị nạn, và các cơ quan chức năng, tổ chức cứu hộ nhanh chóng đến thực hiện công tác tại những nơi bị lốc xóay tàn phá.
Hiểm họa đường dài trong môi trường và thay đổi khí hậu
Tác động lên môi trường từ trong nước là do sức ép cần năng lượng, tìm nguyên liệu cho phát triển và tác động từ bên ngoài là tình hình biến đổi khí hậu. Có vấn đề của toàn cầu là nhiều nước còn có công nghệ lạc hậu và chất thải thì đang có dịch chuyển buôn bán phi pháp.<br/> <i> ông Trần Hồng Hà</i>
Trong thời gian qua, thiên tai xảy ra nhiều nơi và mức độ có lúc nặng hơn so với những thảm họa tương tự đã xảy ra trong quá khứ. Giới chuyên gia về khí hậu trái đất cho rằng do hiệu ứng nhà kính từ các lọai khí thải công nghiệp gây nên, trái đất đang ấm dần lên và các hiện tượng thời tiết trở nên thất thường hơn.
Các quốc gia cũng như nhiều tổ chức đang nổ lực giảm bớt lượng khí thải công nghiệp có hại cho bầu khí quyển, ngoài ra tất cả cũng đang có những biện pháp nhằm đối phó với những thay đổi khí hậu lâu nay.
Ông Trần Hồng Hà, nguời đứng đầu Tổng cục Bảo vệ Môi truờng Việt Nam cho biết quan điểm của Việt Nam trong công tác liên quan:
“Dưới góc độ nhà làm công tác bảo vệ môi trường chúng tôi thấy tác động lên môi trường từ trong nước là do sức ép cần năng lượng, tìm nguyên liệu cho phát triển và tác động từ bên ngoài là tình hình biến đổi khí hậu. Có vấn đề của toàn cầu là nhiều nước còn có công nghệ lạc hậu và chất thải thì đang có dịch chuyển buôn bán phi pháp. Lúc này phải có hành động cụ thể để kìm hãm những tác động trái, xấu với môi trường. Nếu giữ được môi trường, chất lượng môi trường, và có cách quản lý để khai thác hợp lý tài nguyên thiên nhiên thì Việt Nam mới có thể phát triển đều và bền vững.”
Trong chuyên mục Khoa học & Môi trường tuần trước một chuyên gia về khí tượng, thủy văn và hải dương học Việt Nam là giáo sư Đinh Văn Ưu cho biết hiện nay nhiều người Viêt Nam đã có ý thức tự phòng chống trước những thiên tai như bão tố thường xảy ra nơi khu họ sinh sống. Trong khi đó thì ngành khí tượng thủy văn Việt Nam vẫn chưa thể thu hút nhân tài để họ đóng góp cho công tác dự báo còn ngắn hạn như lâu nay ở trong nước.