Phụ nữ Việt bên dòng sông Tonlesap (Phần 2)

Thành ngữ Việt Nam ta có câu: “thuyền theo lái, gái theo chồng”, thật đúng với thân phận của các phụ nữ Việt ở dòng Mê kông thuộc xứ Chùa Tháp.
Phương Anh, phóng viên RFA
2010-08-25
Share
IMAG0033.sized-305.jpg Ghe hàng Việt Nam trên Biển Hồ
RFA photo

Trang phụ nữ kỳ này xin gửi đến quí vị thông tin về cuộc sống hiện nay của những phụ nữ ấy cùng những ước mơ đơn sơ khi đến tuổi già.

Đã nghèo càng nghèo hơn

Những tưởng đời mình sẽ cuộc sống êm ấm, hạnh phúc bên chồng con cùng vui thú với sông nước, sống trên vựa cá tôm khổng lồ được coi như lớn hàng thứ 3 trên thế giới, tuy không giàu có, nhưng cũng đắp đổi qua ngày. Thế nhưng,  khi chính quyền bản xứ ra lệnh cấm thì cuộc đời họ bắt đầu lâm vào hoàn cảnh đầy khó khăn, đã nghèo lại càng nghèo hơn, chị Hoàng Thị Anh Thư cho hay:    

Trước đây làm nghề cá, bây giờ họ không cho thì mình lên bờ, đẩy xe đi lượm ve chai bán, lâu lâu thì có những cha ở trên nhà thờ, ở nước ngoài, cho chút đỉnh gạo rồi mình tự sống lấy. Hồi đó ở dưới sông thì không tốn tiền điện, tiền nước, tiền đất. Bây giờ người ta đuổi thì phải lên bờ, mình phải mướn đất, cất nhà, rất là vất vả. Tiền đất là 20 đồng (dollars) một tháng, mình làm cái chòi để ở. Tiền đất, tiền điện, mỗi tháng 4 đồng rưỡi (dollars).

Có người có gia đình, có người không, có người có chồng say sưa, bê tha, làm ăn khi được khi không, phải đi vác mướn ở dưới sông, lặn lội dưới sông kiếm ăn, hoặc phải đi trên vỉa hè lượm từng cái lon, cái chai để kiếm sống, thấy tội lắm.

Chị Anh Thư


Với chị Hoàng, người phụ nữ vượt biên bằng đường bộ hai lần qua ngả Campuchia, kẹt lại Nam Vang rồi trôi nổi bên dòng Mê Kông thì nay chỉ có một mình. Sau khi lên bờ, ở tuổi 56, chị sống nương nhờ trong cái chòi của bà con lối xóm cũng nghèo như chị. Hàng ngày, chị đi lượm ve chai như những phụ nữ khác cùng cảnh ngộ, bữa nào trúng lắm thì được 10 ngàn reil, tương đương chừng 2 dollars rưỡi.            

Ở gần lối xóm, sống qua ngày vậy thôi, làm như cái số phận của mình như vậy rồi. Lúc trước thì mười mấy hai chục ngàn ria, bây giờ khổ quá thì “ve chai” ra nhiều, nên kiếm 9, 10 ngàn thôi.

Đó là chưa kể những lúc chị bị trấn lột bởi một số người Campuchia bản xứ.

Trong khi các chị em phụ nữ khác cùng chồng con ráng kéo nhau lên bờ thuê đất, làm chòi, làm nhà để trụ lại, thì chị Võ Thị Sanh, cùng 8 con vẫn bám vào cái ghe nhỏ dưới dòng Mê Kông, chấp nhận rày đây mai đó theo cùng con nước  nổi trôi, vì lý do đơn giản: không có tiền thuê đất và làm nhà:

Làm ở dưới sông, bơi xuồng, lội nước, nghèo đói mà, nhưng ở được. Người ta đuổi, nhưng mình vẫn ở dưới sông vì họ đuổi nhưng không làm khó. Đuổi thì chèo ghe đi chỗ khác, chứ lên bờ thì một tháng phải cần tiền mướn đất mười mấy hai chục đô, rồi tiền cất nhà nữa, năm, sáu trăm đô, thành ra cứ chèo ghe chỗ này, chỗ khác…

Muốn lên bờ lắm chứ, ước sao có cái nhà nho nhỏ thôi. Bây giờ thì làm ngày nào ăn ngày đó chứ không có dư.

IMAG0007.sized-250.jpg
Cuộc sống trên thuyền cũng là nhà trên sông của các gia đình người Việt. RFA photo
Cuộc sống trên thuyền cũng là nhà trên sông của các gia đình người Việt. RFA photo
Theo lời chị Anh Thư cho hay, đa số các chị em nghèo, khi không còn được làm nghề chài lưới, các chị em chỉ còn biết đi lượm ve chai trong khi chồng thì đi vác mướn, hay chính mình cũng phải nai lưng làm những việc của cánh đàn ông, cuộc sống vô cùng cực khổ, chị Anh Thư cho hay rằng:  

Mình còn có chút trình độ hồi còn ở Việt Nam, nên mình làm ăn còn tương đối, còn có những người rất khổ, không có nhà ở, không có cơm ăn, quần áo còn phải đi xin để mặc. Mình tuy là khổ nhưng còn đỡ, nhiều người thấy tội lắm. Có người có gia đình, có người không, có người có chồng say sưa, bê tha, làm ăn khi được khi không, phải đi vác mướn ở dưới sông, lặn lội dưới sông kiếm ăn, hoặc phải đi trên vỉa hè lượm từng cái lon, cái chai để kiếm sống, thấy tội lắm.

Cũng theo lời chị Thư cho biết, có những gia đình, vì quá túng quẫn, nên làm liều, bán con gái cho đường dây mại dâm ngay từ khi các em còn trong tuổi thơ ấu, chị kể:      

Có những gia đình quá khổ, quá cần tiền nên đem con đi bán hay cho làm nghề đó. Thấy tủi nhục lắm vì con còn nhỏ xíu đã phải làm nghề.

Hàng ngày vất vả mưu sinh, chỉ mong sao kiếm chút đỉnh đắp đổi qua ngày, bữa đói, bữa no… Điều các chị sợ nhất là bệnh hoạn, nhất là những hôm trái nắng trở trời, chỉ biết mua thuốc lá cây của người bản xứ uống cho qua. Có những chị, cả đời,chưa hề biết viên thuốc tây là gì, như lời chị Sanh:       

Bây giờ chỉ mong sao được trở về Việt Nam sống. Cái mong ước duy nhất là trở về Việt Nam, có một công việc nào làm để dưỡng già, chứ mình cũng không muốn “lông bông” ở xứ người nữa…

Chị Anh Thư


Hổng có bác sĩ, hổng có thuốc men gì hết, thuốc lá cây của Miên uống qua ngày vậy thôi, tui sinh 9 đứa con, ở nhà không thôi, bà mụ ở quê đến giúp, cả đời hổng có biết nhà thương, bác sĩ gì hết…

Ước mơ tuổi già

Tuy sống nghèo khổ  trên xứ người, các con nói tiếng Campuchia nhiều hơn tiếng Việt, và cũng chẳng được học hành đến nơi đến chốn, nhưng các chị đều cố gắng dậy dỗ con giữ lấy truyền thống ông bà tổ tiên. Ngày lễ Tết, ai ai cũng cố gắng bớt ra chút đỉnh mua đồ cúng bái, chị Sanh cho hay cũng mua bánh trái về cúng ông bà, lễ, tết, chứ mình đâu có tiền mà mua thịt thà như người ta.

Đối với chị Hoàng, người mẹ có đứa con gái lên 3 khi chị rời Việt Nam, phải để lại cho bà ngoại trông coi, thì niềm đau của chị mãi mãi không nguôi, vì ngày chị trở về gặp con thì cháu đã trưởng thành và đã có gia đình. Tuy mừng rỡ vô cùng nhưng chị vẫn cảm nhận một tình cảm không sao trọn vẹn, vì mừng thì cũng mừng, nhưng tình thương chắc không bằng vì mình không ở kề cận, mình đi quá lâu rồi.   

IMGA0033.sized-250.jpg
"Ngôi trường" dạy tiếng Việt ở Phnom Penh. RFA photo
"Ngôi trường" dạy tiếng Việt ở Phnom Penh. RFA photo
Khi hỏi thăm tại sao chị không về sống với con gái duy nhất nơi quê nhà, chị tâm sự rằng, thương nhớ con và quê cha đất tổ da diết, thế nhưng mình không có tiền, thì mình không về, mình về tàn tạ là một, thứ hai nữa là không có đất đai thì mình về làm gì? Con mình cũng đâu có khá đâu, mình về mắc cỡ lắm.

Hầu như các chị em này đều có chung một nỗi niềm thương nhớ và cùng mặc cảm như nhau nếu có ai hỏi đến lý do vì sao không về lại Việt Nam. Bởi thế, nên ngay cả với chị Anh Thư, được coi là “khá nhất” trong các phụ nữ nghèo bên dòng Mê Kông trên xứ Chùa Tháp, cũng tâm sự rằng:    

Nhớ và buồn lắm chứ, nhưng mình không có điều kiện để trở về gia đình, quê hương. Mình đi làm ăn xa, bây giờ trở về với hai bàn tay trắng, không có tiền bạc thì không thể về xứ được, mắc cỡ với gia đình anh em. Nhiều lúc buồn lắm, lúc mình còn trẻ thì còn đỡ, bây giờ mình càng ngày càng  già rồi, là phụ nữ nữa, sức lực mỗi ngày một yếu.

Bây giờ chỉ còn làm ngày nào ăn ngày đó, biết làm sao bây giờ. Sống phiêu bạt bao nhiêu năm ở xứ người rồi, mình thấy người phụ nữ như mình bị coi rẻ, thấy buồn lắm, rồi cuộc sống của con cái mình không ổn định, học hành thì chẳng được học, ra đời thấy chúng nó tội .

Thực vậy, sau bao năm trôi dạt trên xứ người, chị Hoàng cảm nhận rằng:  

Rất đau khổ, cái bất hạnh đến nhiều hơn cái may mắn, mình thấy dòng sông chảy, mình buồn lắm, đâu có biết tâm sự với ai đâu, để trong lòng mình thôi.

Rất đau khổ, cái bất hạnh đến nhiều hơn cái may mắn, mình thấy dòng sông chảy, mình buồn lắm, đâu có biết tâm sự với ai đâu, để trong lòng mình thôi.

Chị Hoàng


Giờ đây, sau những năm tháng bôn ba, đến tuổi về chiều, nhìn lại cuộc sống hiện tại, họ chẳng bao giờ dám mơ ước điều gì. Chị Sanh nói, bây giờ mình nghèo, cũng đâu dám mơ ước gì, có chết thì con cái muốn làm sao đó thì làm.   

Chị Anh Thư cũng tâm sự rằng:  

Bây giờ chỉ mong sao được trở về Việt Nam sống. Cái mong ước duy nhất là trở về Việt Nam, có một công việc nào làm để dưỡng già, chứ mình cũng không muốn “lông bông” ở xứ người nữa… nhiều lúc nằm nghĩ buồn lắm, lớn tuổi rồi, buồn lắm, xa cha mẹ, xa anh em, xa quê hương, có một mình thôi…

Có thể nói, cho đến giờ phút này, những mảnh đời của các chị em người Việt đang sống bên dòng Mê Kông trên Campuchia  vẫn tiếp tục trôi như cánh lục bình vô định, vô hướng. Ngày ngày nhìn dòng nước chảy mà tủi phận, kiếp lầm than vẫn lưu lạc chưa biết đến bao giờ như lời chị Hoàng than thở:   

Nhớ lắm, nhất là lúc buổi chiều, nhìn dòng sông nước chảy, buồn lắm, mình chỉ tâm sự với mình, tủi cho thân phận của mình chứ có dám nói với ai đâu, có ai hiểu cho mình đâu mà nói…


Theo dòng thời sự:

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.

Xem toàn trang