Lãnh đạo hai tờ báo này đã mạnh mẽ lên tiếng chống lại hành động bắt người của cơ quan công an và cho biết sẽ theo đuổi vụ án tới cùng.
Tổng Biên Tập của tờ Thanh Niên là ông Nguyễn Công Khế cho rằng báo Thanh Niên dứt khoát phải bảo vệ quyền lợi chính đáng và hợp pháp của ký giả Nguyễn Việt Chiến và ông cũng xác định rằng báo Thanh Niên không được phép làm ngơ việc này.
Ông Lê Hoàng - Tổng Biên Tập của báo Tuổi Trẻ thì tuyên bố rằng ký giả Nguyễn Văn Hải sẽ được chăm sóc khi còn bị giam và tất cả những quyền lợi của ký giả này sẽ được giữ nguyên như khi đang công tác.
Những lời lẽ của cả hai tổng biên tập được xem là mạnh mẽ nhất từ xưa tới nay. Đây là một dấu hiệu cho thấy hai tờ báo uy tín nhất Việt Nam đang mạnh dạn bênh vực ký giả của mình với niềm tin mãnh liệt rằng hai người này đã làm hết sức của họ khi viết bài chống sự kiện PMU 18.
Khía cạnh pháp lý
Sự việc Bộ Công An quyết định truy tố hai nhà báo này nếu nhìn dưới khía cạnh pháp lý thì sẽ được diễn giải như thế nào? Chúng tôi tìm hiểu qua kinh nghiệm chuyên môn của Tiến Sĩ luật Cù Huy Hà Vũ, ông Vũ cho biết:
Luật sư Cù Huy Hà Vũ: Việc khởi tố - bắt giam đối với hai nhà báo là trái pháp luật. Khi quyết định khởi tố vụ án thì phải là kết quả của một quá trình không chỉ thu thập chứng cứ một cách công phu mà là kết quả của một quá tình nghiên cứu rất là sâu về các tội danh được áp dụng cho cái việc khởi tố. Rõ ràng có dấu hiệu làm oan người vô tội.
Tôi cho rằng cái luật báo chí không nên tồn tại nữa, bởi vì mục đích chính của việc ban hành luật báo chí là để bảo vệ nhà báo, bảo vệ cái quyền tự do ngôn luận của công dân.
Tiến sĩ luật Cù Huy Hà Vũ
Theo cái thông báo của Bộ Công An đấy, thì cơ quan an ninh điều tra lại lấy cái việc các nhà báo đưa những tin không đúng sự thật lên báo, cụ thể là cái bài Bùi Tiến Dũng khai đã đưa tiền chạy án cho gần 40 nhân vật quan trọng, để mà khởi tố cái tội lợi dụng chức vụ - quyền hạn.
Ngay bản thân lấy cái việc đưa tin không đúng sự thật để mà khởi tố người ta tôi cũng thấy là trái pháp luật, bởi vì trong thực tế cho đến giờ không có bất cứ một nhân vật quan trọng nào gọi là được nêu trong bài báo đấy khiếu nại báo Thanh Niên và Tuổi Trẻ hoặc là tố cáo với cơ quan điều tra rằng mình là nạn nhân của thông tin nói trên.
Vậy thì anh muốn khởi tố thì anh phải chứng minh là có nạn nhân của cái thông tin trên chứ? Cho đến bây giờ, theo thông cáo chính thức thì không có đả động gì đến việc bất kỳ ai khiếu nại hay tố cáo.
Ngay cả nhà báo đưa tin không chính xác và tất nhiên là cái việc đưa tin đó không gây hậu quả nghiêm trọng, cụ thể là không gây thiệt hại nghiêm trọng cho người khác đấy, mà bị đưa ra xử lý hình sự, thì tôi cho rằng cái luật báo chí không nên tồn tại nữa, bởi vì mục đích chính của việc ban hành luật báo chí là để bảo vệ nhà báo, bảo vệ cái quyền tự do ngôn luận của công dân.
Không biết khởi tố vì cái gì?
Ông Tổng Thanh Tra Chính Phủ - Trần Văn Truyền, khi được báo chí hỏi rằng trên cương vị một tổng thanh tra chính phủ ông có đánh giá gì về việc này, câu trả lời của ông có thể làm nhiều người ngỡ ngàng khi ông nói rằng ông không biết khởi tố vì cái gì?
Theo ông Tổng thanh tra, để khép vào tội lợi dụng chức vụ - quyền hạn thì phải chứng minh được có vụ lợi, phải cố ý, nhằm mục đích khác và gây hậu quả, nhưng ở đây ông không thấy có bất cứ một việc nào giống như điều vừa nói, vậy thì khởi tố vì cái gì? Về điều này Luật sư Cù Huy Hà Vũ cũng cùng quan điểm:
Luật sư Cù Huy Hà Vũ: "Tội danh lợi dụng chức vụ - quyền hạn trong khi thi hành công vụ là thuộc các tội về tham nhũng đuợc quy định tại Mục A của Bộ Luật Hình Sự, cho nên để buộc tội hai nhà báo này thì cơ quan điều tra phải chứng minh được hai người trên lợi dụng chức vụ - quyền hạn để trục lợi, hay nói mạnh hơn là để tham nhũng.
Và nếu không chứng mình được như vậy thì cơ quan tiến hành tố tụng, cơ quan an ninh điều tra, Viện Kiểm Sát Tối Cao phải ra quyết định đình chỉ điều tra, đình chỉ vụ án ngay lập tức.
Kinh ngạc, buồn...
Tại Hà Nội, nhà thơ Hoàng Hưng, nguyên ký giả của báo Lao Động, người từng nếm những ngày tháng giam cầm khi bị công an phát hiện mang trong người tập thơ của thi sĩ Hoàng Cầm, đã đưa ra nhận xét qua những kinh nghiệm cay đắng của riêng ông cộng với sự kiện hai ký giả bị bắt:
Nhà thơ Hoàng Hưng: Tôi thì cũng giống như rất nhiều các bạn đồng nghiệp và các người trong giới luật gia, rồi là nhân dân đã bày tỏ ý kiến công khai trên các báo Tuổi Trẻ và Thanh Niên là rất kinh ngạc trước sự việc này, và rất là buồn.
Trong tình hình đất nước đang có rất nhiều vấn đề phức tạp, lòng dân không yên, và cái việc chống tham nhũng thì đang gặp rất nhiều khó khăn, mà đó lại là quyết tâm của nhũng người lãnh đạo đất nước tức là đặt việc chống tham nhũng như là ưu tiên hàng đầu, thì cái việc bắt hai nhà báo chỉ vì đưa tin có thể là không được chính xác lắm về một cái chuyện đấu tranh chống tham nhũng thế này thì quả là không ai hiểu nổi.
Rồi đến kiến nghị của người có thẩm quyền không chỉ ở trong cơ quan điều tra mà cả những người có trách nhiệm lãnh đạo đất nước phải thấy vấn đề tâm lý - xã hội nó nằm trong vấn đề này là rất quan trọng. Tôi cho rằng đây sẽ trở thành vấn đề tâm lý - xã hội và thậm chí là vấn đề chính trị rất bất lợi.
Nhiều người Ngơ ngác, Băn khoăn
Riêng lãnh vực nghệ thuật, Đạo diễn Doãn Hoàng Giang người nổi tiếng với những vở kịch chống tham nhũng trong nhiều thập niên qua như Nhân Danh Công Lý, Hà My Của Tôi... đưa ra những nhận xét chung quanh sự việc này:
Đạo diễn Doãn Hoàng Giang: Bây giờ Việt Nam đang có rất nhiều cái quan điểm về cái việc này. Cái hành động bắt nhà báo là không đúng, không hay, vì cho dù hai nhà báo này có sai thì nhà báo người ta sai thì người ta cải chính thôi chứ không có vấn đề gì.
Thế thành ra nó bây giờ tự nhiên nó đâm ra thành vấn đề là động đến một cái gì đó nó hơi là không chuẩn, người ta bị trả giá.
Như vậy thì đang phát động một phong trào chống tham nhũng, nhưng mà hai nhà báo mạnh dạn chống tham nhũng bây giờ lại bị bắt thì người ta sẽ nghĩ rằng không biết sau này cái cuộc chống tham nhũng này sẽ tiến hành như thế nào, sẽ ra làm sao?
Giới nghệ sĩ hiện nay thì cũng đang hơi ngơ ngác về vấn đề này, hơi băn khoăn, đang hơi ngơ ngác, và thậm chí có vài người lại đang buồn về vấn đề này. Người ta cho là cách xử sự như vậy là không đúng. Chính người ta đang im lặng, chưa có cái động thái gì cả. Thái độ rõ ràng thì chưa có.
Giới nghệ sĩ hiện nay đang hơi ngơ ngác về vấn đề này, và thậm chí có vài người lại đang buồn về vấn đề này. Người ta cho là cách xử sự như vậy là không đúng. Chính người ta đang im lặng, chưa có cái động thái gì cả. Thái độ rõ ràng thì chưa có.
Đạo diễn Doãn Hoàng Giang
Báo giới VN trước cơn thử thách
Dư luận rất bất ngờ khi sáng ngày hôm qua, Thiếu tướng công an Phạm Xuân Quắc, nguyên trưởng ban chuyên án điều tra vụ PMU 18, cũng là người được biết đã cung cấp thông tin cho hai ký giả viết bài về vụ này, đã bị chính thức khởi tố với cùng với một tội danh như hai ký giả vừa nóí, thế nhưng ông này lại được tại ngoại mặc dù là nhân vật chính trong vụ án.
Câu hỏi mà dư luận đặt ra là sự việc này nói lên điều gì? Có vấn đề gì khuất tất phía sau hay không? Và tại sao vợ của nhà báo Nguyễn Việt Chiến là bà Phùng Thị Bích Ngọc cũng nạp đơn xin tại ngoại trước đó nhưng không được phép, mặc dù ông Chiến đang phải đối phó với nhiều căn bệnh cùng lúc?
Nhà báo Hoàng Hưng nêu lên những thắc mắc: Thí dụ như tôi cho là hai nhà báo này có phản bội chăng nữa, nhưng mà có cần thiết là phải bắt giam họ hay không? trong khi cái người mà ai cũng thấy là có vẻ như là người chính thức chịu trách nhiệm, quan trọng hơn, là tướng Quắc tức là người cung cấp tin cho hai nhà báo này viết lên đấy, thì cũng bị khởi tố nhưng lại được tại ngoại.
Và trong khi đó chính cơ quan chủ quản của hai nhà báo này đã xin bảo lãnh cho tại ngoại và bảo đảm là sẽ có mặt để hầu toà thì lại không cho tại ngoại, đó là điều không thể giải thích nổi, không thể biện minh bằng cái gì để cho mọi người hiểu được.
Sức mạnh của báo giới rõ ràng đang bị thử thách nhất là trong khi tham nhũng vẫn là quốc nạn và tất cả mọi nỗ lực chống lại nó đang gặp quá nhiều vấn đề.
Trong khi chờ đợi công lý cân đo tính chất phạm pháp của sự việc, dư luận vẫn lo ngại rằng việc bắt giữ này là không hợp lúc và có thể gây bất lợi cho bộ mặt tư pháp Việt Nam. Cuối cùng, sự lên tiếng của giới chức cao nhất trong chính phủ có lẽ là điều mà dư luận cần nhất hiện nay.
Theo dòng thời sự:
- Luật sư Bùi Quang Nghiêm: Tôi thực sự lo sợ về vụ bắt giam các nhà báo
- Nhà văn Võ Thị Hảo: Việc bắt giam các nhà báo làm tổn thương lương tri và hy vọng của mọi người
- Hội nhà báo Việt Nam cam kết sẽ bảo vệ quyền lợi cho các phóng viên - Thiếu tướng công an Phạm Xuân Quắc bị khởi tố vì vụ PMU18 - Vụ PMU18: hết bắt Thứ trưởng, nay bắt Phóng viên - Đâu là sự thật? - Hai ký giả bị bắt vì những bài viết về vụ PMU18
- Vụ cựu Thứ trưởng Nguyễn Việt Tiến, một thách thức cho báo chí VN (phần 1)
- Vụ cựu Thứ trưởng Nguyễn Việt Tiến, một thách thức cho báo chí Việt Nam (phần 2)