သမိုင်းထဲက ပစ္စုပ္ပန်

ရဲခေါင်မြင့်မောင်
2021-04-14
Share

"အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း သီလဝါ ဆိပ်ကမ်းနဲ့ စက်မှုဇုန် စီမံကိန်း အလားအလာ"

ဂျပန်နိုင်ငံရဲ့ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုနဲ့ တည်ဆောက်ပြီး၂၀၁၃ ခုနှစ်က ဖွင့်လှစ်လိုက်တဲ့ သီလဝါ ဆိပ်ကမ်းနဲ့ အထူးစီးပွားရေးဇုန် စီမံကိန်းဟာ ထိုင်းနိုင်ငံက လန်ချာဘန် ဆိပ်ကမ်းနဲ့ စက်မှုဇုန်လို နိုင်ငံအတွက် အရေးကြီးတဲ့ စီမံကိန်းတစ်ခု ဖြစ်လာမယ့် အလားအလာကောင်းတွေ ရှိတယ်လို့ စီးပွားရေး ပညာရှင်တွေက သုံးသပ်ထားပါတယ်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ရက် အာဏာသိမ်းမှုဟာ ခုလို အလားအလာကောင်းတွေ ရှိနေတဲ့ စီမံကိန်းအပေါ် သက်ရောက်မှု ရှိလာနိုင်တဲ့အကြောင်း RFA ဝိုင်းတော်သား ကိုရဲခေါင်မြင့်မောင်က ခုတစ်ပတ် သမိုင်းထဲက ပစ္စုပန် အစီအစဉ်မှာ တင်ဆက်ထားပါတယ်။

အသံဖိုင်နားဆင်ရန်
အသံဖိုင်ယူရန်


"မြန်မာ့အရေး ဆီးရီးယား ပြည်တွင်းစစ်လို ဖြစ်လာနိုင်သလား"

မြန်မာစစ်တပ်ဟာ ကိုယ့်နိုင်ငံက ပြည်သူတွေကို ဖိနှိပ်မှုနဲ့ သတ်ဖြတ်မှုတွေကို မရပ်တန့်ရင် မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဖြစ်ပွားနေတဲ့ ပဋိပက္ခတွေဟာ ပြည်တွင်းစစ်ပုံစံ ဖြစ်လာပြီး၊ ဆီးရီးယားပြည်တွင်းစစ်လို ဖြစ်လာနိုင်တယ်လို့ ကုလသမဂ လူ့အခွင့်အရေး ဆိုင်ရာ မဟာ မင်းကြီး မီရှဲလ် ဘက်ရှက်က ပြီးခဲ့တဲ့ အင်္ဂါနေ့က သတိပေး ပြောကြားလိုက်ပါတယ်။ ပြည်တွင်း ပဋိပက္ခ အဖြစ်ကနေ အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေပါ ပါဝင်တိုက်ခိုက်လာတဲ့ ကာလရှည် စစ်ပွဲ တစ်ခုအဖြစ် ကူးပြောင်းသွားတဲ့ ဆီးရီးယား ပြည်တွင်းစစ် အဖြစ်အပျက်တွေကနေ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ဘယ်လို သင်ခန်းစာတွေ ရနိုင်မလဲဆိုတာကို တင်ပြထားပါတယ်။

အသံဖိုင်နားဆင်ရန်
အသံဖိုင်ယူရန်


"ခေါင်းဆောင်တွေ ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့ဖွဲ့ပြီး အာဏာရှင်ကို တော်လှန်ဖို့ နိုင်ငံရေးသုတေသီ ပြော"

မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ သမိုင်းကို တစ်ဆစ်ချိုးပြောင်းလဲစေခဲ့တဲ့ ၁၉၈၈ ခုနှစ် အရေးအခင်းနဲ့ လူထုလှုပ်ရှားမှုကြီးဟာ အတိုက်အခံ ခေါင်းဆောင်နဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဗယ်ဆုရှင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို မွေးဖွားပေးလိုက်ပါတယ်။ အခု ဖြစ်ပွားနေတဲ့၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းမှုနဲ့ လူထုလှုပ်ရှားမှုတွေ အတွင်းမှာလည်း ဒေါက်တာဆာဆာလို လူထုခေါင်းဆောင်အချို့ ပေါ်ထွက်လာခဲ့ပါတယ်။ ဒီမျိုးဆက်သစ်ခေါင်းဆောင်တွေရဲ့ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုတွေဟာ ၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ရဲ့ ခေါင်းဆောင်မှုနဲ့ ဘယ်လို ကွာခြားချက်ရှိမလဲ ဆိုတာ နှိုင်းယှဉ် သုံးသပ်ပြီး တင်ပြထားပါတယ်။

အသံဖိုင်နားဆင်ရန်
အသံဖိုင်ယူရန်


"လူမျက်နှာပုံရိပ် မှတ်တမ်းတင်နိုင်တဲ့ နည်းပညာရဲ့ နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများ"

စီစီတီဗီ ကင်မရာကနေရတဲ့ လူမျက်နှာပုံရိပ်တွေကို အသုံးပြုပြီး၊ လူတစ်ဦးချင်းကို မှတ်တမ်းတင်ထားလို့ ရမယ့် facial recognition နည်းပညာကို မြန်မာနိုင်ငံမှာ စတင်အသုံးပြုမှုရှိနေပြီ ဖြစ်တဲ့အတွက် အာဏာသိမ်း စစ်ကောင်စီဟာ ဒီနည်းပညာကို တလွဲအသုံးချလာမှာကို စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေ ရှိနေပါတယ်။ ဒီအဆင့်မြင့်နည်းပညာရဲ့ နောက်ဆက်တွဲ ဆိုးကျိုးတွေ ဘယ်လိုရှိလာနိုင်တယ်ဆိုတာကိုတင်ပြထားပါတယ်။

အသံဖိုင်နားဆင်ရန်
အသံဖိုင်ယူရန်


"သမ္မတဖြစ်ရေးအတွက် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် ကာလရှည်ကြာရည်မှန်းခဲ့"

မြန်မာနိုင်ငံမှာ အာဏာသိမ်းမှု ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုတွေ ပိုမိုပြင်းထန်လာချိန်မှာ အာဏာသိမ်းမှုအတွက် တာဝန်အရှိဆုံးသူအဖြစ် ရှုမြင်ကြတဲ့ တပ်မတော် စစ်ဦးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်အပေါ် ဝေဖန်ရှုတ်ချမှုတွေ မြင့်တက်နေပါတယ်။ ထိုင်းနိုင်ငံမှာ အခြေစိုက်ပြီး မြန်မာ့တပ်မတော်ရဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေကို စောင့်ကြည့်နေတဲ့ စစ်ရေး လေ့လာသုံးသပ်သူ Anthony Davis ကတော့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ဟာ အချိန် တော်တော်ကြာကတည်းက မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ သမ္မတဖြစ်လာဖို့ ရည်မှန်းချက်ရှိခဲ့တယ်လို့ သုံးသပ်ပါတယ်။ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ ထင်ရှားတဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်အချို့ကို တင်ပြထားပါတယ်။

အသံဖိုင်နားဆင်ရန်
အသံဖိုင်ယူရန်


"မြေနေရာယူထားပြီး အကောင်အထည်မဖော်တဲ့ ပြည်ပရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေကို စိစစ်ဖို့လို"

ဒီတပတ်မှာတော့..မြန်မာနိုင်ငံမှာ အကြီးစားစီမံကိန်းတွေ တည်ဆောက်ဖို့ မြေနေရာ ရယူထားပေမယ့် အမှန်တကယ် အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း မရှိတဲ့အတွက် မြန်မာနိုင်ငံဘက်က စီမံကိန်း ရပ်ဆိုင်းလိုက်တဲ့ ဖြစ်ရပ်အချို့ ရှိနေပါတယ်။ အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနဲ့ အကျိုးစီးပွားချင်း ဆက်စပ်နေတဲ့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံအချို့ဟာ မြန်မာနိုင်ငံက အရေးပါတဲ့ နေရာဒေသတွေမှာ မြေနေရာတွေယူပြီး စာချုပ်တွေ ချုပ်ဆိုထားပေမယ့်၊ အမှန်တကယ် အကောင်အထည် ဖော်ဆောက်ရွက်ခြင်း မရှိတဲ့ စီမံကိန်းတွေနဲ့ ပက်သက်ပြီး နိုင်ငံ့အကြီးအကဲတွေအနေနဲ့ သတိထားကိုင်တွယ်ဖို့ လိုအပ်တဲ့အကြောင်း တင်ပြထားပါတယ်။

အသံဖိုင်နားဆင်ရန်
အသံဖိုင်ယူရန်


"လွတ်လပ်ရေးနေ့အပေါ် မတူညီတဲ့ ရှုမြင်ပုံများ"

ဒီတပတ်မှာတော့..အခုနှစ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးဟာ နှစ်ပေါင်း ၇၃ နှစ် တိုင်ခဲ့ပါပြီ။ ဒါပေမယ့် မြန်မာနိုင်ငံက တိုင်းရင်းသားဒေသ အချို့မှာတော့ လွတ်လပ်ရေးရဲ့ အနှစ်သာရကို အပြည့်အ၀ မခံစားရသေးဘူးလို့ တိုင်းရင်းသားတွေက ပြောပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ လွတ်လပ်ရေးနဲ့ ပတ်သက်ရင် ဗမာလူများစုနဲ့ တိုင်းရင်းသားတွေအကြားမှာ မတူညီတဲ့ ရှုမြင်ပုံတွေ ရှိနေတဲ့အကြောင်း တင်ပြထားပါတယ်။

အသံဖိုင်နားဆင်ရန်
အသံဖိုင်ယူရန်


"၀င်ငွေနည်းနိုင်ငံတွေ ကိုဗစ်-၁၉ ကာကွယ်ဆေးရဖို့ အလားအလာ"

ဒီတပတ်မှာတော့..မြန်မာနိုင်ငံမှာ ကိုဗစ် ၁၉ ရောဂါ ကာကွယ်ဆေးရဖို့အတွက် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့နဲ့ ဂါဗီး လို့ခေါ်တဲ့ ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်ရေး မဟာမိတ် အဖွဲ့တွေနဲ့ပူးပေါင်း လုပ်ဆောင်သွားဖို့ ရှိတယ်လို့ နိုင်ငံတော် အတိုင်ပင်ခံ ပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က ပြောထားပါတယ်။ အိမ်နီးချင်း အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံတွေမှာတော့ တနိုင်ငံချင်း ကိုယ်ပိုင်အစီအစဉ်တွေနဲ့ ကိုဗစ် ၁၉ ကာကွယ်ဆေး ဝယ်ဖို့ ကြိုးပမ်းနေကြတာ တွေ့ရပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံလို ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံတွေ အတွက်ကတော့ လုံလောက်တဲ့ ကာကွယ်ဆေးရဖို့ အခြေအနေ ဘယ်လိုရှိမလဲဆိုတာတင်ပြထားပါတယ်။

အသံဖိုင်နားဆင်ရန်
အသံဖိုင်ယူရန်


"ဘာဆန်ချာကျွန်းကို ပြောင်းဖို့ ရိုဟင်ဂျာတွေ ဖိအားပေးခံနေရ"

ဒီတပတ်မှာတော့..ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံဟာ မြန်မာနိုင်ငံက လာတဲ့ ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည် တစ်သိန်းလောက်ကို ဘာဆန်ချာ ဆိုတဲ့ ကျွန်းပေါ်ကို ရွှေ့ပြောင်းနေရာချထားဖို့ စီစဉ်နေတဲ့အထဲက ပထမဆုံးအသုတ်ကို ပြီးခဲ့တဲ့ သောကြာနေ့က စပြီး ကျွန်းပေါ်ကို ပို့ဆောင်နေပါတယ်။ ဒီကျွန်းဟာ မိုးတွင်းကာလမှာ ရေကြီး ရေနစ်မြုပ်ခံရနိုင်တဲ့ အခြေအနေ ရှိနေတဲ့အတွက် လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့တွေက ဝေဖန်နေကြပေမယ့်၊ နိုင်ငံတကာမှာ အလားတူ ပြည်ပကဝင်လာတဲ့ ဒုက္ခသည်တွေကို သီးခြား ကျွန်းတွေကို ပို့ပြီး ထိန်းသိမ်းထားတဲ့ သာဓကတွေ ရှိနေတဲ့အတွက် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရဲ့ လုပ်ရပ်ကို ဝေဖန်ဖို့ ခက်ခဲနေတဲ့အကြောင်း တင်ပြထားပါတယ်။

အသံဖိုင်နားဆင်ရန်
အသံဖိုင်ယူရန်


"၁၉၈၈ နောက်ပိုင်း မြန်မာ-အမေရိကန် ဆက်ဆံရေး"

ဒီတပတ်မှာတော့..အခုနှစ် အမေရိကန် သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲမှာ မဲအများစုနဲ့အနိုင်ရထားတဲ့ သမ္မတသစ် ဂျိုးဘိုင်ဒင်ဟာ မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ ပုံမှန် သံတမန်ဆက်ဆံရေး ပြန်လည်ထူထောင်ရာမှာ အရေးပါတဲ့ အခန်းကဏ္ဍက ပါဝင်ခဲ့တဲ့ မစ္စတာ Anthony Blinkin ကို နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ဖို့ ရွေးချယ်ထားပါတယ်။ သမ္မတသစ်ဖြစ်လာမယ့် ဂျိုးဘိုင်ဒင် လက်ထက်မှာ မြန်မာ-အမေရိကန် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး အခြေအနေ ဘယ်လိုဖြစ်လာနိုင်မလဲ ဆိုတာကို တင်ပြထားပါတယ်။

အသံဖိုင်နားဆင်ရန်
အသံဖိုင်ယူရန်


"၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲက ပေးတဲ့ သမိုင်းသင်ခန်းစာ"

ဒီတပတ်မှာတော့..၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပခင် ရက်ပိုင်းအလိုမှာ တပ်မတော်က ထုတ်ပြန်လိုက်တဲ့ ကြေညာချက်နဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြည်သူတွေအကြားမှာ စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေ ဖြစ်စေခဲ့တာဟာ NLD ပါတီအနေနဲ့ ထပ်ပြီး တောင်ပြိုကမ်းပြို အနိုင်ရဖို့ အကြောင်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်စေခဲ့တယ်လို့ အမေရိကန်နိုင်ငံအခြေစိုက် မြန်မာ့အရေးသုံးသပ်သူတစ်ဦးဖြစ်တဲ့ မစ္စ Priscillla Clapp က ပြောကြားလိုက်ပါတယ်။ NLD ပါတီဟာ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်က ရွေးကောက်ပွဲမှာ အလားတူ အနိုင်ရခဲ့ပေမယ့် အာဏာသိမ်း စစ်အစိုးရက လက်မခံဘဲ အာဏာရယူထားခဲ့တဲ့နောက် ခါးသီးတဲ့ အတွေ့အကြုံတွေကို ပြည်သူတွေက မမေ့ကြသေးတဲ့အကြောင်း တင်ပြထားပါတယ်။

အသံဖိုင်နားဆင်ရန်
အသံဖိုင်ယူရန်


"ပုဂ္ဂိလ်ရေးကိုးကွယ်မှုကို အခြေခံတဲ့ နိုင်ငံရေးစနစ်ရဲ့ အန္တရာယ်"

ဒီတပတ်မှာတော့..ထိုင်းနိုင်ငံမှာ ကိုရိုနာကပ်ရောဂါကြောင့် အတားအဆီးတွေ ရှိနေတဲ့ကြားက သောင်းနဲ့ချီတဲ့ လူငယ်တွေ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူတွေ လက်ရှိဘုရင်စနစ်ကို ပြောင်းလဲဖို့ လမ်းမပေါ်ထွက်ပြီး ဆန္ဒပြ တောင်းဆိုနေကြပါတယ်။ ထိုင်းနိုင်ငံက အဖြစ်အပျက်တွေကို ကြည့်ရင် ပုဂ္ဂိုလ်ရေး ကိုးကွယ်မှုကို အခြေခံတဲ့ နိုင်ငံရေးစနစ်မျိုးဟာ အန္တရာယ်ရှိကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံအတွက်လည်း သင်ခန်းစာရစေတယ်လို့ လူငယ်နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးက သုံးသပ်တဲ့အကြောင်း တင်ပြထားပါတယ်။

အသံဖိုင်နားဆင်ရန်
အသံဖိုင်ယူရန်


"အာဏာရှင်စနစ် တကျော့ပြန်လာမှာလား"

ဒီတပတ်မှာတော့..မြန်မာနိုင်ငံမှာ လက်ရှိအာဏာရပါတီရဲ့ အခြေအနေဟာ အတိတ်က ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီခေတ်ဦးက ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနု အစိုးရနဲ့ ဆင်တူနေတယ်လို့ မြန်မာ့အရေး လေ့လာသုတေသနပြုနေတဲ့ သုတေသီတစ်ဦးက သုံးသပ်လိုက်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဘယ်ပါတီက ရွေးကောက်ပွဲ အနိုင်ရသည်ဖြစ်စေ၊ ပြည်တွင်း လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခတွေကို မဖြေရှင်းနိုင်သရွေ့ အာဏာရှင်စနစ် တကျော့ပြန်လာဖို့ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိနေဆဲ ဖြစ်တဲ့အကြောင်း တင်ပြထားပါတယ်။

အသံဖိုင်နားဆင်ရန်
အသံဖိုင်ယူရန်


"သမိုင်းမှာ ကြုံခဲ့ရတဲ့ ကပ်ရောဂါဒုတိယလှိုင်း"

ဒီတပတ်မှာတော့..မြန်မာနိုင်ငံမှာ ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ အတွက် မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုတွေ စတင်ချိန်မှာ ကိုရိုနာ ကပ်ရောဂါ ဒုတိယလှိုင်းအဖြစ်နဲ့ ရောဂါကူးစက်ခံရသူ အရေအတွက် တဟုန်ထိုး တိုးလာချိန်နဲ့ တိုက်ဆိုင်နေပါတယ်။ အတိတ်က စပိန်တုပ်ကွေး ကပ်ရောဂါ ဖြစ်တဲ့အချိန်မှာ လူစုလူဝေး အခမ်းအနားတွေကို မဖျက်သိမ်းဘဲ ဆက်လက်ကျင်းပခဲ့တဲ့အတွက် ကပ်ရောဂါ ဒုတိယလှိုင်း ကူးစက်ပျံ့နှံ့ခဲ့တဲ့ သာဓကတွေကလည်း ရှိနေပါတယ်။ အခုကိုရိုနာကပ်ရောဂါ ဒုတိယလှိုင်းဖြစ်နေချိန်မှာ ရွေးကောက်ပွဲနဲ့ မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုတွေကို ဘေးအန္တရာယ်ကင်းကင်းနဲ့ ကျင်းပပြုလုပ်ဖို့ ဖြစ်နိုင်မလားဆိုတာကို တင်ပြထားပါတယ်။

အသံဖိုင်နားဆင်ရန်
အသံဖိုင်ယူရန်


"သေနင်္ဂဗျူဟာကျ နေရာများကို ထိန်းချုပ်ခြင်း "

ဒီတပတ်မှာတော့..ထိုင်းနိုင်ငံမှာ ၁၆ရာစုလောက်ကတည်းက တည်ဆောက်ဖို့ စိတ်ကူးပြီး မလုပ်ဖြစ်ခဲ့တဲ့ ကရာတူးမြောင်း စီမံကိန်းကို တရုတ်ရဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနဲ့ ဖောက်လုပ်ခွင့်ပေးဖို့ စီစဉ်ထားတာကို ဖျက်သိမ်းဖို့တောင်းဆိုနေကြပါတယ်။ အတိတ်က နေမဝင်အင်ပါယာ တည်ထောင်နိုင်ခဲ့တဲ့ ဗြိတိန်နိုင်ငံဟာ အလားတူ ရေကြောင်းသွားလာရေးအတွက် အရေးပါတဲ့ နေရာတွေကို သိမ်းပိုက်ပြီး ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့တဲ့ သာဓကတွေ ရှိခဲ့တဲ့အတွက် အင်အားကြီးနိုင်ငံဖြစ်ဖို့ ရည်မှန်းထားတဲ့ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ စီမံကိန်းတွေဟာလည်း အလားတူဖြစ်လာမလားလို့ စိုးရိမ်ပူပန်နေကြတဲ့အကြောင်း တင်ပြထားပါတယ်။

အသံဖိုင်နားဆင်ရန်
အသံဖိုင်ယူရန်


"ကိုယ့်ကြမ္မာ ကိုယ်ဖန်တီးခွင့်နဲ့ သီးခြားနိုင်ငံ ခွဲထွက်ခြင်း"

ဒီတပတ်မှာတော့..အခုလို စတုတ္ထအကြိမ် ၂၁ ရာစု ပင်လုံညီလာခံ ကျင်းပနေချိန်မှာ တိုင်းရင်းသား လူနည်းစုတွေရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ပြဌာန်းခွင့်နဲ့ကိုယ့်ကြမ္မာ ကိုယ်ဖန်တီးခွင်ရရေးကိစ္စတွေဟာ အလေးထားဆွေးနွေးစရာ ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ဒီညီလာခံမတိုင်ခင် ရက်ပိုင်းကပဲ မြန်မာအစိုးရအနေနဲ့ လူနည်းစုတွေကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးဖို့ ဆန္ဒမရှိရင် သီးခြားနိုင်ငံအဖြစ် ခွဲထွက်ခွင့်ပေးရမယ်လို့ အမေရိကန်လွှတ်တော်အမတ်တစ်ဦးက ပြောဆိုခဲ့ပါတယ်။ အတိတ်ကို ပြန်ကြည့်ရင် ဒီလို ကိုယ့်ကြမ္မာကိုယ်ဖန်တီးခွင့်မူကို စွဲကိုင်ပြီး သီးခြားနိုင်ငံအဖြစ် ခွဲထွက်ခဲ့တဲ့ နိုင်ငံတွေ အောင်မြင်မှုရခဲ့သလား။ လက်ရှိ ကမ္ဘာ့အခြေအနေတွေအရကော အောင်မြင်မှုရနိုင်မလားဆိုတာကို တင်ပြထားပါတယ်။

အသံဖိုင်နားဆင်ရန်
အသံဖိုင်ယူရန်


"ပြည်တော်ပြန်လာသူတွေအတွက် နေရာ"

ဒီတပတ်မှာတော့.. နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က ပြည်ပရောက် မြန်မာတွေကို ပြည်တော်ပြန်လာပြီး နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေးမှာ ပါဝင်ကြဖို့ ဖိတ်ခေါ်ထားပေမယ့် လက်တွေ့မှာတော့ ပြည်တော်ပြန်လာတဲ့ မြန်မာတွေဟာ အခက်အခဲအမျိုးမျိုး ကြုံနေရတဲ့အပြင်၊ ပြည်တွင်းက ရှိနှင့်ပြီးသူတွေရဲ့ ကိုယ်ကျိုးစီးပွားကာကွယ်ဖို့ ကြိုးပမ်းတာတွေ ကြုံနေရပါတယ်။ အတိတ်ကို ပြန်ကြည့်ရင် တရုတ်နဲ့အိန္ဒိယနိုင်ငံတွေမှာလည်း အလားတူ အခြေအနေတွေကို ကြုံခဲ့ရပြီး၊ ပြည်တော်ပြန်တွေရဲ့ စွမ်းအားကို အပြည့်အ၀ အသုံးချနိုင်ဖို့ ဘယ်လို ကြိုးစားခဲ့ကြသလဲဆိုတာ တင်ပြထားပါတယ်။

အသံဖိုင်နားဆင်ရန်
အသံဖိုင်ယူရန်


"ရေမဆေးကျောက်ရှာသူတွေ ဥပဒေရဲ့ အကာအကွယ် ရနိုင်မလား"

ဒီတပတ်မှာတော့.. ဖားကန့်ဒေသမှာ မြေစာပုံပြိုကျတဲ့ ဖြစ်ရပ်တွေကြောင့် ရေမဆေးကျောက်ရှာသူတွေ ရာနဲ့ချီပြီး နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း သေဆုံးနေရပေမယ့်၊ ဒီရေမဆေး ကျောက်ရှာသူအများစုဟာ တရားမဝင် လုပ်ဆောင်နေတာ ဖြစ်တဲ့အတွက် တည်ဆဲဥပဒေတွေအရ အကာအကွယ်မရနိုင်ဘူးလို့ ကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးက ပြောပါတယ်။ အလားတူပဲ နိုင်ငံတကာမှာကော ဘေးအန္တရာယ်များတဲ့ ကျောက်မျက်တူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းတွေမှာ တရားမဝင် တူးဖော်လုပ်ကိုင်နေတဲ့ ပြည်သူတွေကို ဥပဒေအရ အကာအကွယ်ပေးနိုင်ဖို့ ဘယ်လိုလုပ်ပေးထားသလဲ ဆိုတာကို တင်ပြထားပါတယ်။

အသံဖိုင်နားဆင်ရန်
အသံဖိုင်ယူရန်


ဒီတပတ်မှာတော့.. ပြီးခဲ့တဲ့ ရက်သတ္တပတ်အတွင်းက ကမ္ဘာတဝှမ်းမှာ လူဖြူလူမည်း ခွဲခြားမှု ဆန့်ကျင်ရေး Black Lives Matters လှုပ်ရှားမှုတွေ အရှိန်မြင့်တက်လာတာနဲ့ အမျှ အတိတ်က ထင်ရှားတဲ့ လူပုဂ္ဂိုလ်အချို့အတွက် ဂုဏ်ပြုစိုက်ထူထားတဲ့ ရုပ်တုတွေကို ဖြိုချတာ၊ အချို့နေရာတွေမှာ အာဏာပိုင်တွေ ကိုယ်တိုင်က ဖယ်ရှားပေးလိုက်ရတာတွေ ဖြစ်နေပါတယ်။ အတိတ်က ဂုဏ်ပြုထိုက်သူလို့ လက်ခံထားသူအချို့ဟာ ပြောင်းလဲလာတဲ့ ခေတ်စနစ်နဲ့အညီ လူထုတရပ်လုံးကို ကိုယ်စားမပြုတော့တဲ့ အခြေအနေ ရောက်လာရင် ဂုဏ်ပြုခံနေရာကနေ ဖယ်ရှားခံရတဲ့ အခြေအနေရှိနေတဲ့အကြောင်း တင်ပြထားပါတယ်။

အသံဖိုင်နားဆင်ရန်
အသံဖိုင်ယူရန်


ဒီတပတ်မှာတော့.. မြန်မာနိုင်ငံကို ရိုဟင်ဂျာတွေအပေါ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု စွဲချက်နဲ့ အာဂျင်တီးနား တရားရုံးမှာ တရားစွဲဆိုထားတဲ့ အမှုမှာ ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ကြီးက ထောက်ခံထားတဲ့ Universal jurisdiction ဆိုတဲ့ သဘောတရားအရ စီရင်ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့် ရှိတယ်လို့ ဒီအမှုကို လိုက်ပါ ဆောင်ရွက်ပေးနေတဲ့ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေး အထူးကိုယ်စားလှယ်ဟောင်း မစ္စတာ ကင်တားနားက ပြောလိုက်ပါတယ်။ Universal Jurisdiction ဆိုတဲ့ သဘောတရားကို အခြေခံပြီး အတိတ်က နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်ဟောင်းတွေကို တရားစွဲဆိုပြီး အပြစ်ပေးနိုင်ခဲ့တဲ့ သာဓကတွေ ရှိတဲ့အကြောင်း တင်ပြထားပါတယ်။

အသံဖိုင်နားဆင်ရန်
အသံဖိုင်ယူရန်


ဒီတပတ်မှာတော့.. ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်နဲ့ ဆက်စပ် ဖြစ်စဉ်တွေကြောင့် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီးမှာ စီးပွားရေး ကျဆင်းမှုတွေ ကြုံနေရချိန်မှာ စီးပွားရေး ပြန်ပြီးနာလန်ထူနိုင်ဖို့ အစိုးရက သင့်တော်မှန်ကန်တဲ့ နည်းဗျူဟာတွေ ချမှတ်အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ လိုတယ်လို့ စီးပွားရေး ပညာရှင်တွေက သတိပေးထားကြပါတယ်။ အတိတ်သမိုင်းကို ပြန်ကြည့်မယ်ဆိုရင် တစ်ကမ္ဘာလုံးကို ရိုက်ခတ်ခဲ့တဲ့ ၁၉၃၀ ကမ္ဘာ့ စီးပွားပျက်ကပ်ကာလအတွင်းမှာ ဂျာမနီနဲ့အမေရိကန်နိုင်ငံက အာဏာရအစိုးရတွေဟာ စီးပွားရေး ပြန်ပြီး နာလန်ထူလာဖို့ မတူညီတဲ့ နည်းလမ်းတွေနဲ့ လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒီနိုင်ငံတွေရဲ့ လုပ်ရပ်တွေကြောင့် သက်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံတွေတင်မကပဲ တစ်ကမ္ဘာလုံးရဲ့ ကံကြမ္မာကို တဆစ်ချိုးပြောင်းလဲစေခဲ့တဲ့ သာဓကတွေအကြောင်း တင်ပြထားပါတယ်။

အသံဖိုင်နားဆင်ရန်
အသံဖိုင်ယူရန်


ဒီတပတ်မှာတော့.. ကိုရိုနာရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုတွေ အဆုံးမသတ်သေးတဲ့အပြင်၊ နောက်ထပ် ဒုတိယအကြော့ ပြန်ဖြစ်လာမှာကို စိုးရိမ်ပူပန်မှုတွေ မြင့်တက်နေချိန်မှာ၊ နိုင်ငံအချို့ကတော့ herd immunity လို့ ခေါ်တဲ့ တနိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာနဲ့ ရောဂါပိုးကို ခံနိုင်ရည်ရှိလာဖို့ မျှော်မှန်းနေကြပါတယ်။ ဒီလိုရှိလာအောင် ကြိုးစားတာဟာ ကိုရိုနာကပ်ရောဂါကို ရပ်တန့်သွားဖို့ အကောင်းဆုံးနည်းလမ်း ဖြစ်နိုင်မလားဆိုတာကို သမိုင်းထဲက အလားတူ ဖြစ်ရပ်တွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်သုံးသပ်ပြီး တင်ပြထားပါတယ်။

အသံဖိုင်နားဆင်ရန်
အသံဖိုင်ယူရန်


ဒီတပတ်မှာတော့.. နိုင်ငံတနိုင်ငံမှာ စစ်ပွဲတွေ၊ ကပ်ရောဂါ ဘယ ဖြစ်ပွားမှုတွေနဲ့ အစိုးရရဲ့ မူဝါဒ အပြောင်းအလဲတွေ ကြုံရတိုင်း အဲဒီနိုင်ငံမှာ နေထိုင်တဲ့ ပြည်သူတွေရဲ့ လူမှုစီးပွားရေး အခြေအနေတွေကို ကြီးမားတဲ့ ထိခိုက်မှုတွေ လာပါတယ်။ ပထဝီဝင်ပညာရပ်မှာတော့ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံရဲ့ လူဦးရေကို Population Pyramid လို့ခေါ်တဲ့ လူဦးရေ ပိရမစ် ရေးဆွဲကြည့်တဲ့အခါမှာ အတိတ်က သမိုင်းဝင်ဖြစ်ရပ်တွေရဲ့ သက်ရောက်မှုကို ထင်ထင်ရှားရှား တွေ့ရပြီး၊ သင်ခန်းစာယူစရာတွေ တွေ့နိုင်တဲ့အကြောင်း တင်ပြထားပါတယ်။

အသံဖိုင်နားဆင်ရန်
အသံဖိုင်ယူရန်


ဒီတပတ်မှာတော့..ဒီနေ့ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကပ်ရောဂါနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ ကမ္ဘာကြီးမှာ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်းတစ်ရာလောက်ကလည်း အလားတူ စပိန်တုပ်ကွေးလို့ ခေါ်တဲ့ ကပ်ရောဂါတစ်မျိုးနဲ့ ကြုံခဲ့ရဖူးပါတယ်။ ဒီ စပိန်တုပ်ကွေးရောဂါပိုးဟာ အဲဒီအချိန်က တကမ္ဘာလုံး လူဦးရေရဲ့ သုံးပုံတစ်ပုံအထိအောင် ကူးစက်ပျံ့နှံ့ခဲ့ပြီး၊ လူသန်း ၅၀လောက်အထိ ဒီရောဂါနဲ့ သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ ခန့်မှန်းထားကြပါတယ်။ မျက်မှောက်ခတ် သမိုင်းကြောင်း တလျှောက်မှာ အဆိုးဆုံး ကပ်ရောဂါအဖြစ် ကျရောက်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဒီအဖြစ်အပျက်ကနေ ဘယ်လို သင်ခန်းစာတွေများရနိုင်မလဲဆိုတာ တင်ပြထားပါတယ်။

အသံဖိုင်နားဆင်ရန်
အသံဖိုင်ယူရန်


မှတ်ချက်ပေးပို့ရန်

မှတ်ချက်များကို အောက်ပါ ပုံစံတွင် ရေးသားနိုင်ပါသည်။ RFA ၏ အသုံးပြုခြင်းဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများနှင့် အညီ လိုအပ်လျှင် တည်းဖြတ်ပြီး ဖော်ပြပါမည်။ မှတ်ချက်များကို ရေးပြီးပြီးချင်း ချက်ခြင်း မြင်ရမှာ မဟုတ်ပါ။ တင်ပြထားသော မှတ်ချက်ပါ အကြောင်းအရာများ အတွက် RFA မှာ တာဝန်မရှိပါ။ ကျေးဇူးပြု၍ တခြား မှတ်ချက်ရေးသူများ၏ အမြင်ကို လေးစားပြီး အကြောင်းအရာကိုသာ အဓိကထား ရေးသားစေလိုပါသည်။

ဆိုက်တခုလုံးသို့