អនុប្រធានមន្ទីរអភិវឌ្ឍន៍ជនបទ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង លោក សុខ ចំណាន មានប្រសាសន៍ថា ក្នុងជំហានសាកល្បងស្រាវជ្រាវរបស់កម្មវិធីជាតិត្រួតពិនិត្យជាតិអាសេនិកនាពេលថ្មីៗកន្លងទៅក្នុងទូទាំងប្រទេស មានខេត្តក្រុងចំនួន៨ ដែលមានប្រើប្រាស់អណ្តូងស្នប់គេបានរកឃើញថា ក្នុងទឹកអណ្តូងស្នប់ជាច្រើនមានផ្ទុកជាតិអាសេនិកក្នុងកម្រិតខ្ពស់គួរឲ្យព្រួយបារម្ភ។
លោក សុខ ចំណាន មានប្រសាសន៍ដូច្នេះ ៖ «ធ្វើតេស្ដទៅម្ដងប្រែប្រួលអ៊ីចេះ ម្ដងប្រែប្រួលអ៊ីចុះ វាកើនខ្លះ ថយចុះខ្លះអ៊ីចឹង ប៉ុន្តែក្រោយពីមានសារព័ត៌មានបានចុះផ្សាយមក ខាងក្រុមការងារយើង បានចុះទៅពិនិត្យសាឡើងវិញ យើងឃើញថានៅមានដដែល មានការប្រែប្រួលបន្តិចបន្តួច ពីមុនថា ១០០PPB ឥឡូវហ្នឹងឃើញមានការប្រែប្រួលនៅសល់ ៧៥PPB អ៊ីចឹងបានន័យថា នៅកម្រិតខ្ពស់ដដែល ។ អ៊ីចឹងខ្ញុំមិនហ៊ានអះអាងថា តើត្រូវប្រកាសអាសន្នយ៉ាងម៉េចទេ វាលំបាកដែរ។ ការប្រកាសអាសន្ន លុះត្រាតែយើងធ្វើមួយឃុំហ្នឹងតែម្ដង បើសិនជាឃើញមួយឃុំហ្នឹងហើយ វាមានបញ្ហាអ៊ីចឹង ហើយយើងត្រូវធ្វើការតាមដានទៀត ដើម្បីអង្កេតមើលថា តើប្រជាជនយើងបានទទួលរងនូវផលប៉ះពាល់ហើយ ឬនៅ? ប៉ុន្តែបញ្ហាសុខភាពរបស់គាត់ បើគាត់មិនទាន់មានការលេចចេញជាបញ្ហាអី ជាជំងឺអីធ្ងន់ធ្ងរនៅលើសារពាង្គកាយ ឬក៏មានឈឺអីធ្ងន់ធ្ងរយ៉ាងណានោះ យើងក៏មិនទាន់ហ៊ានប្រកាសអាសន្នទេ ទាល់តែឆ្លងថ្នាក់ជាតិអី ដើម្បីឲ្យគេជួយតាមដានមើល»។
ដោយឡែកសម្រាប់ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង ការស្រាវជ្រាវថ្មីៗនេះបានរកឃើញថា ក្នុងចំណោមអណ្តូងស្នប់ចំនួន ២,២៨៨ នៅទូទាំងខេត្ត ក្នុងនោះមាន ១១៧អណ្តូង មានផ្ទុកសារជាតិអាសេនិកទៅហើយ ៖ «បើសិនជាឃើញផលប៉ះពាល់ខ្លាំងក្លាហើយ យើងទៅរកមធ្យោបាយដោះស្រាយជូនគាត់ យើងត្រូវធ្វើអាង ពាង ដើម្បីឲ្យគាត់ត្រងទឹកភ្លៀង ឬក៏ជីកស្រះ ឬក៏ជីកអណ្ដូងលូអី ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាទឹកហ្នឹងជូនគាត់។ កន្លងមកយើងធ្លាប់បានធ្វើដែរ ដូចជានៅឃុំត្រពាំងចាន់ នៅភូមិក្បាលដំរី យើងបានដោះស្រាយករណីហ្នឹងមួយករណីហើយ។ នៅត្រពាំងចាន់ ក្បាលដំរីនោះ គឺគ្រប់អណ្ដូង សូម្បីតែអណ្ដូងលូ ក៏មានអាសេនិកដែរ អ៊ីចឹងយើងបានដោះស្រាយ ខាងអង្គការយូនីសេហ្វ លោកបានធ្វើពាង យើងផ្ដល់ធុងចម្រោះទឹកស្អាត។ ក៏ប៉ុន្តែមិនជាធ្ងន់ធ្ងរពេកដែរទេ នៅខាងក្បាលដំរី ក៏ប៉ុន្តែអណ្ដូងនៅហ្នឹងវាតិច យើងមើលទៅអណ្ដូងប្រហែលជា ១៥អណ្ដូង មើលទៅឃើញមាន ១៥ហ្នឹង»។
ការរកឃើញជាតិអាសេនិកក្នុងទឹកអណ្តូងស្នប់ បានក្លាយជាក្តីកង្វល់សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរនៅតាមជនបទ។
ស្ត្រីវ័យកណ្តាលឈ្មោះ អ៊ុក សារ៉េន មានទីលំនៅភូមិព្រៃក្រោល ឃុំព្រៃមូល ស្រុករលាប្អៀរ ខេត្តកំពង់ឆ្នាំង មានប្រសាសន៍ថា អណ្តូងរបស់គាត់ពុំឃើញមានអង្គការ ឬអាជ្ញាធរមកពិនិត្យទេ។ គាត់បន្តថា ប្រហែលជាមកពីអណ្តូងរបស់គាត់បុកដោយខ្លួនឯង ៖ «អណ្ដូងខ្ញុំជីកឆ្នាំ ២០០២ ប៉ុន្តែអណ្ដូងនេះអត់សូវថ្លា ដោយមានដូចថា យើងដាំទៅមានជាតិកំបោរអីអ៊ីចឹងដែរ ប៉ុន្តែប្រជាជនអត់ហើយ ចេះតែនាំគ្នាប្រើទៅ ហើយអត់ដែលមានអង្គការណាមកពិនិត្យមើលទឹកហ្នឹង ថាមានស្អីៗ គឺអត់ដែលទេ បើអណ្ដូងអ្នកអង្គការជួយផ្សេងៗហ្នឹង ដូចមាន ៣-៤អណ្ដូង ក្នុងភូមិហ្នឹង គេមកពិនិត្យតែអណ្ដូងហ្នឹង អណ្ដូងឯកជនគឺអត់មានទេ ហើយប្រជាជនចេះតែប្រើទៅ ដែលធ្វើរបស់ឯង»។
គួររំឭកផងដែរថា នៅតាមជនបទនៃប្រទេសកម្ពុជា បញ្ហាទឹកស្អាតនៅតែចោទនៅឡើយ។រាជរដ្ឋាភិបាលបានកំណត់ថា រដ្ឋអាចសម្រេចទិសដៅផ្គត់ផ្គង់ទឹកស្អាតដល់ប្រជាពលរដ្ឋនៅជនបទបានត្រឹមតែពី ៤០ទៅ ៤៥% ប៉ុណ្ណោះ រហូតដល់ឆ្នាំ ២០១២។
អនុប្រធានមន្ទីរអភិវឌ្ឍន៍ជនបទខេត្តកំពង់ឆ្នាំង លោក សុខ ចំណាន ពន្យល់ថា កម្រិតនៃសារធាតុអាសេនិកនៅក្នុងអណ្តូងស្នប់ ប្រសិនបើវាមានក្នុងកម្រិតតិច គឺទឹកនោះអាចប្រើប្រាស់បាន ៖ «បើតាមអង្គការសុខភាពពិភពលោក យើងគិតថា បើសិនជាវានៅក្រោមកម្រិតស្តង់ដារ ១០PPB នៅអាស៊ីយើង គេឲ្យប្រើដូចជានៅចិនអីហ្នឹងគេឲ្យប្រើ។ ប៉ុន្តែករណីស្រុកយើងក៏ដូចគ្នាអ៊ីចឹងដែរ អនុញ្ញាតឲ្យប្រើពី ៥ ទៅ ១០PPB ផលប៉ះពាល់វាមិនមានទេ។ អ៊ីចឹងបើសិនជាលើសពីហ្នឹងទៅ ចាប់ពី៥០ ឡើងទៅ គឺផលប៉ះពាល់វាធ្ងន់ធ្ងរ»។
តាមប្រភពពីមន្ត្រីជំនាញបានឲ្យដឹងថា សារធាតុអាសេនិកអាចមាននៅក្នុងជម្រៅយ៉ាងហោចណាស់ក៏ពី៣០ម៉ែត្រឡើងទៅក្នុងស្រទាប់ក្រោមដី។ ហេតុនេះហើយ អណ្តូងដៃមានលទ្ធភាពច្រើនក្នុងការចៀសផុតពីមានសារធាតុនេះ។
រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងសុខាភិបាល លោកវេជ្ជបណ្ឌិត ហេង តៃគ្រី មានប្រសាសន៍ថា អ្នកប្រើប្រាស់ទឹកដែលមានសារធាតុអាសេនិក រយៈពេលចាប់ពី៥ឆ្នាំ ទៅ ១០ឆ្នាំឡើងទៅ អាចបង្កឲ្យប៉ះពាល់ដល់រាងកាយដូចជា ស្បែក ឈាម បេះដូង ថ្លើម សួត ខួរក្បាល ផ្លោកនោម និងតម្រងនោមជាដើម។ ហើយរោគសញ្ញាដែលងាយសម្គាល់គឺស្បែកឡើងក្រាស់ដុះពកលើបាតដៃ បាតជើង ដែលបញ្ហានេះបានកើតមានរួចហើយ នៅឯឃុំកំពង់កុង ស្រុកកោះធំ ខេត្តកណ្ដាល។
លោកវេជ្ជបណ្ឌិត ហេង តៃគ្រី មានប្រសាសន៍ដូច្នេះ ៖ «ស្រុកណាក៏មើលមិនជាដែរ បើអាហ្នឹងវាចេញមក មិនមែនចេញភ្លាមឯណា មិនមែនដូចរោគអេដស៍ ប៉ះភ្លាមទៅប៉ុន្មានខែវាចេញសញ្ញា មិនមែនដូចបូស វារោគចូលភ្លាមឯណា។ អានេះវារ៉ាំរ៉ៃ ចូលទៅតាមទឹកនោមអី ទៅក្រលៀន ពោះវៀន ជ្រាបចូលទៅនៅក្នុងឈាមយើងទៅ ហើយបានជាប់នៅសក់ឯណោះ។ អ៊ីចឹងហើយបានគេកាត់សក់ ហើយបូមឈាមយកទៅមើលហ្នឹងបានដឹងថា អាសេនិកវានៅហ្នឹង ហើយមានអណ្ដូងប៉ុន្មានកម្រិតរបស់គេ។ ហើយមហារីកជើងហ្នឹង ឃើញហើយ ស្រុកយើងមិនដែលមានទេ ឃើញនៅព្រែកឫស្សីហ្នឹង យើងចៀរចោលវាកើតទៀត ធ្វើទុក្ខដល់ក្បាលដល់អី អ៊ីចឹងបានសាហាវណាស់»។
អនុប្រធានមន្ទីរអភិវឌ្ឍន៍ជនបទខេត្តកំពង់ឆ្នាំង លោក សុខ ចំណាន ក៏បានឲ្យដឹងផងដែរថា ទោះបីជាគ្មានឧបករណ៍វិទ្យាសាស្ត្រក៏គេអាចដឹងថាទឹកនោះមាន ឬគ្មានជាតិអាសេនិកបានដែរ។ លោកបានពន្យល់ពីការពិសោធយ៉ាងសាមញ្ញថា ៖ «ទឹកតែ ពណ៌ទឹកតែយើងញ៉ាំបាន តែបើជ្រលក់ទៅវាឡើងពណ៌ស្វាយ អាហ្នឹងគឺយើងសន្និដ្ឋានថា វាអាចមានអាសេនិកហ្នឹង។ នេះជាវិធីសាមញ្ញដែលខ្ញុំក៏បានរៀនសូត្រពីឯកឧត្ដមណែនាំដែរ»។
លោក សុខ ចំណាន បន្តថា ទឹកអណ្តូងដែលមានជាតិអាសេនិក នៅតែអាចប្រើប្រាស់បានក្នុងការបោកគក់ ឬងូតបានដោយពុំមានបញ្ហាឡើយ ហើយក៏អាចប្រើប្រាស់សម្រាប់ពាហនៈបានដែរ លើកលែងតែការយកទៅពិសា ឬដាំស្លប៉ុណ្ណោះ។
គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា ខេត្តក្រុងទាំង៨ ដែលគេរកឃើញមានសារធាតុអាសេនិកក្នុងទឹកអណ្តូងស្នប់នោះ រួមមានខេត្តកណ្តាល កំពង់ចាម ក្រចេះ កំពង់ធំ កំពង់ឆ្នាំង ព្រៃវែង ក្រុងប៉ៃលិន និងតំបន់ជាយក្រុងភ្នំពេញ៕