អ្នក​វិទ្យាសាស្ត្រ​ផ្នែក​បរិស្ថាន​និយាយ​អំពី​ការ​ប្រែ​ប្រួល​អាកាស​ធាតុ

អ្នក​វិទ្យាសាស្ត្រ​ផ្នែក​បរិស្ថាន​បាន​ព្យាករណ៍​ថា ការ​ប្រែ​ប្រួល​អាកាសធាតុ ឬ​ហៅ​ជា​ភាសា​អង់គ្លេស​ថា Climate Change នឹង​បណ្តាល​ឲ្យ​សីតុណ្ហភាព​កាន់​ឡើង​កម្តៅ​ខ្លាំង​ឡើង មាន​ទឹក​ភ្លៀង​ធ្លាក់​មិន​ទៀង​ទាត់ ហើយ​ទឹក​សមុទ្រ​នឹង​ឡើង​កម្ពស់​ខ្ពស់​នោះ​ដែរ។

0:00 / 0:00

អ្នក​វិទ្យាសាស្ត្រ​ផ្នែក​បរិស្ថាន​ដដែល​បាន​ថ្លែង​ទៀត​ថា ការ​ប្រែប្រួល​អាកាស​ធាតុ​នៅ​លើ​ពិភពលោក​យើង​នេះ ក៏​នឹង​ធ្វើ​ឲ្យ​ប៉ះ​ពាល់​លើ​វិស័យ​សំខាន់​៣ គឺ​សុខុមាល​ភាព​ពលរដ្ឋ វិស័យ​កសិកម្ម និង​ផ្នែក​សន្តិសុខ​ស្បៀង​ផង​ដែរ។

ប្រធាន​អង្គភាព​បរិស្ថាន​និង​ថាមពល​នៃ​កម្មវិធី​អភិវឌ្ឍន៍​របស់​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ​ប្រចាំ​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា (UNDP) គឺ​លោក ឡាយ ឃីម អធិប្បាយ​ថា ការ​ប្រែ​ប្រួល​អាកាស​ធាតុ បាន​បណ្តាល​មក​ពី​កត្តា​ពីរ​យ៉ាង គឺ​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ប្រេង​ឥន្ធនៈ​ច្រើន​ពេក​និង​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ដី​ធ្លី​មិន​ត្រឹម​ត្រូវ។

លោក ឡាយ ឃីម មាន​ប្រសាសន៍​ដូច្នេះ​ថា ៖ «ដោយ​ឡែក​កត្តា​ទី​១ វា​ពាក់ព័ន្ធ​ជាមួយ​នឹង​សកម្មភាព​ជា​ច្រើន ឧទាហរណ៍​ប្រើ​ប្រាស់​ប្រេង​ឥន្ធនៈ​សម្រាប់​វិស័យ​ដឹក​ជញ្ជូន ប្រើ​ប្រាស់​នៅ​ក្នុង​វិស័យ​ឧស្សាហកម្ម ក៏​ដូច​ជា​ការ​កែ​ច្នៃ​ផ្សេងៗ​ហ្នឹង គឺ​យើង​ភាគ​ច្រើន យើង​ប្រើ​ប្រាស់​ប្រេង​ឥន្ធនៈ ឬ​ក៏​ប្រេង​ផូស៊ីល ដែល​នាំ​ឲ្យ​បញ្ចេញ​នូវ​ឧស្ម័ន​កាបូនិក​ហ្នឹង​ច្រើន។ កត្តា​ទី​២ គឺ​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ដី​ធ្លី ដូច​ជា​ការ​ផ្លាស់​ប្ដូរ​នៃ​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ដី​ធ្លី​ហ្នឹង​គឺ​ជា​កត្តា​មួយ​ទៀត ដោយសារ​តែ​សេចក្ដី​ត្រូវការ​ចាំបាច់​នៃ​វិស័យ​កសិកម្ម​។ល។»

លោក ឡាយ ឃីម បាន​អធិប្បាយ​បន្ថែម​អំពី​ការ​ប្រែ​ប្រួល​អាកាស​ធាតុ និង​ផល​ប៉ះ​ពាល់​ដែល​បណ្ដាល​មក​ពី​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ប្រេង​ឥន្ធនៈ​ច្រើន​ពេក និង​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ដី​ធ្លី​មិន​ត្រឹម​ត្រូវ​នោះ យ៉ាង​ដូច្នេះ​ទៀត​ថា ៖ «ផល​ប៉ះ​ពាល់​របស់​វា គឺ​ផល​ប៉ះ​ពាល់​ទៅ​លើ​ផ្នែក​មួយ គឺ​ទៅ​លើ​ការ​កើន​ឡើង​នូវ​សីតុណ្ហ​ភាព អ៊ីចឹង​គេ​និទស្សន៍​ថា ១០០​ឆ្នាំ​ទៅ​មុខ សីតុណ្ហ​ភាព​អាច​ឡើង​ពី​ប្រមាណ ៥​អង្សា ទៅ ៦​អង្សា ឯ​ណោះ។ អ៊ីចឹង​បើ​សិន​ជា​ឡើង ៥​អង្សា ទៅ ៦​អង្សា សំណួរ​សួរ​វិញ​ថា តើ​វា​នឹង​ប៉ះ​ពាល់​ទៅ​លើ​ស្អី​ខ្លះ? ហ្នឹង​គឺ​ជា​ការ​ចាប់​អារម្មណ៍​មួយ។ ទី​២ គឺ​របប​ទឹក​ភ្លៀង វា​លែង​ទៀង​ទាត់ វា​អាច​ច្រើន​នៅ​អំឡុង​ពេល​ណា​មួយ វា​អាច​តិច​ក្នុង​អំឡុង​ពេល​ណា​មួយ វា​អាច​ធ្លាក់​ភ្លៀង​ច្រើន​នៅ​រដូវ​ណា នៅ​ខែ​ណា ភ្លៀង​វា​លែង​ដូច​មុន​ហើយ វា​លែង​ទៀត​ទាត់​ហើយ។ ហើយ​កម្រិត​ទឹក​សមុទ្រ​នឹង​កើន​ឡើង​ទៀត។ កម្រិត​ទឹក​សមុទ្រ​អាច​ឡើង​រហូត​ទៅ​ដល់ ៥​តឹក ៦​តឹក​អ៊ីចឹង​ទៅ អាស្រ័យ​ទៅ​លើ​ស្ថានភាព​សមុទ្រ​នៃ​តំបន់​មួយ»

ក្រៅ​ពី​ផល​ប៉ះពាល់​ផ្នែក​សុខភាព​ដោយសារ​តែ​ការ​ប្រែប្រួល​អាកាស​ធាតុ​នេះ លោក ឡាយ ឃីម គូស​បញ្ជាក់​ថា វិស័យ​កសិកម្ម​នឹង​រង​ផល​ប៉ះពាល់​ធ្ងន់​ធ្ងរ​ជាង​គេ ៖ «ទី​១ គឺ​រឿង​គ្រោះ​ធម្មជាតិ មាន​ទឹក​ជំនន់​ផង គ្រោះ​រង​ស្ងួត​ផង មាន​ស្អីៗ​។ល។ និង ។ល។ ហ្នឹង ហើយ​ដោយសារ​តែ​សីតុណ្ហភាព​ឡើង​កម្ដៅ​អី​អ៊ីចឹង។ ទី​២ គឺ​វិស័យ​សុខាភិបាល វា​ប៉ះពាល់​ដោយ​ប្រយោល ប៉ុន្តែ​វា​ធំ​ដែរ ឧទាហរណ៍​ថា​ខ្វះ​ទឹក ទឹក​លែង​សូវ​មាន ប្រជាជន​នឹង​ប្រើ​ប្រាស់​ទឹក​កខ្វក់ ជំងឺ​ដែល​ទាក់​ទង​នឹង​គេ​ហៅ​ថា waterborne disease (ជំងឺ​ឆ្លង​តាម​ទឹក) មាន កម រមាស់ រាក​រូស។ល។ ហើយ​និង​ជំងឺ​គ្រុន​ចាញ់ ដោយសារ​តែ​វា​ប្រែ​ប្រួល​ស្ថានភាព​ទី​ជម្រក​របស់​មូស​របស់​អី​ហ្នឹង។ វិស័យ​មួយ​ទៀត គឺ​កសិកម្ម សីតុណ្ហភាព​ឡើង​ទៅ​បែប​ហ្នឹង ៥ ទៅ ៦​អង្សា​ហ្នឹង ពូជ​ណា​ដែល​ត្រូវ​សីតុណ្ហភាព​ហ្នឹង ត្រូវ​គ្រប់​គ្រង​ទឹក​របៀប​ម៉េច? ដូច្នេះ​វិស័យ​កសិកម្ម​នឹង​ជួប​បញ្ហា​ធំ។ មួយ​ទៀត​គឺ​ទៅ​លើ​សន្តិសុខ​ស្បៀង ពីព្រោះ​ផលិតភាព​កសិកម្ម​នឹង​ជួប​ប្រទះ​បញ្ហា​ជា​ច្រើន ហើយ​នេះ​គឺ​ជា​ការ​បារម្ភ​ជា​ទូទៅ»

ប្រទេស​កម្ពុជា ក៏​ដូច​ជា​ពិភព​លោក​ទាំង​មូល​ផង​ដែរ គឺ​គ្មាន​វិធី​ណា​នឹង​គេច​ចេញ​ពី​ផល​វិបាក​នៃ​ការ​ប្រែ​ប្រួល​អាកាស​ធាតុ​នោះ​ឡើយ។ ទោះ​បី​ជា​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ លោក ឡាយ ឃីម ថ្លែង​ថា គេ​មាន​វិធី​ពីរ​យ៉ាង​ដើម្បី​ប្រយុទ្ធ​ប្រឆាំង​ការ​ប្រែ​ប្រួល​អាកាស​ធាតុ​និង​ផល​វិបាក​របស់​វា ក្នុង​នោះ​គឺ​វិធី​កាត់​បន្ថយ​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ប្រេង​ឥន្ធនៈ​ច្រើន​ពេក និង​វិធី​ផ្ស៊ាំ​ខ្លួន​ទៅ​នឹង​ការ​ឡើង​កម្តៅ។

លោក ឡាយ ឃីម មាន​ប្រសាសន៍​ដូច្នេះ​ថា ៖ «គឺ​ធ្វើ​ម៉េច​ដើម្បី​កាត់​បន្ថយ​ការ​សាយ​ភាយ​ឧស្ម័ន​កាបូនិក ឬ​ឧស្ម័ន​ផ្សេងៗ​ទៀត ទៅ​ក្នុង​បរិយាកាស ហើយ​កត្តា​មួយ​សំខាន់​គឺ​សន្សំ​សំចៃ​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ថាមពល។ មួយ​ទៀត​គឺ​ទម្លាប់​របស់​សង្គម របស់​ប្រជាជន​ហ្នឹង​ត្រូវ​តែ​ដូរ ដូរ​ពី​របៀប​ហៅ​ថា សេដ្ឋកិច្ច​ពឹង​ផ្អែក​ទៅ​លើ​ប្រេង​ឥន្ធនៈ ទៅ​លើ​ថាមពល​ហ្នឹង​ខ្លាំង ឲ្យ​មក​ជា​សេដ្ឋកិច្ច​មួយ​ដែល​ពឹង​ពាក់​ទៅ​លើ​ប្រេង​ឥន្ធនៈ​តិច​វិញ។ មួយ​ទៀត​ទៅ​លើ​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ដី ជា​ពិសេស​ការ​គ្រប់គ្រង​ព្រៃ​ឈើ​ឲ្យ​បាន​ល្អ មាន​ព្រៃ​ឈើ​ល្អ យើង​គ្រប់​គ្រង​ទៅ ព្រោះ​ព្រៃ​ឈើ​វា​ដើរ​តួនាទី​ជា​ភាសា​អង់គ្លេស​ហៅ​ថា Carbon Sink អាង​ស្តុក​កាបូន»

នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៥ មិថុនា​នេះ សកល​លោក រួម​ទាំង​ប្រទេស​កម្ពុជា​ផង នឹង​ប្រារព្ធ​ទិវា​បរិស្ថាន​ពិភព​លោក​លើក​ទី​១៥ ដើម្បី​រំឭក​ថា គ្រប់​គ្នា​ត្រូវ​តែ​ចូល​រួម​និង​រួបរួម​គ្នា​ដើម្បី​ទប់​ស្កាត់​ការ​ប្រែ​ប្រួល​អាកាស​ធាតុ។

ស្រប​គ្នា​នេះ​ដែរ នា​ឱកាស​ទិវា​បរិស្ថាន​ពិភព​លោក​ឆ្នាំ​នេះ អគ្គ​លេខាធិការ​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ គឺ​លោក បាន គីមូន ក៏​បាន​ផ្ញើ​សារ​មួយ​ទៅ​កាន់​ប្រជាជាតិ​ទាំង​អស់​ដែរ​ថា សុវត្ថិភាព​នៃ​ភព​ផែន​ដី​របស់​យើង គឺ​ត្រូវការ​លើស​ពី​អ្វី ដែល​ត្រឹម​តែ​ជា​សកម្មភាព​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ទាំង​ឡាយ​នោះ ពោល​គឺ​ត្រូវការ​កិច្ច​សហការ​និង​ការ​ចូលរួម​របស់​យើង​ម្នាក់ៗ។

មន្ត្រី​នៃ​អង្គការ​សហ​ប្រជាជាតិ​ប្រចាំ​នៅ​ប្រទេស​កម្ពុជា គឺ​លោក ឡាយ ឃីម អធិប្បាយ​បន្ថែម​ទាក់ទង​នឹង​សារ​របស់​លោក បាន គីមូន ទៀត​ថា ៖ «លោក បាន គីមូន គាត់​ជឿ​ថា បើ​ប្រជាជន​ទូទាំង​ពិភព​លោក​ដែល​មាន​ចំនួន​ប្រមាណ​ជា ៧​កោដ​ហ្នឹង ចូលរួម​ជា​មួយ​គ្នា បញ្ហា​នេះ​នឹង​ដោះ​ស្រាយ​បាន ជា​បញ្ហា​រួម ជា​បញ្ហា​សកល ជា​បញ្ហា​របស់​ពិភព​លោក​ទាំង​មូល គ្មាន​នរណា​មួយ​អាច​គេច​ផុត​ទេ​ក្នុង​រយៈពេល​ប្រហែល​ជា ១០០​ឆ្នាំ​ទៅ​មុខ»

ចំណែក​ឯ​រដ្ឋមន្ត្រី​ក្រសួង​បរិស្ថាន​នៃ​ប្រទេស​កម្ពុជា​គឺ​លោក ម៉ុក មារ៉េត បាន​ថ្លែង​ថា «យើង​ទាំង​អស់​គ្នា ត្រូវ​តែ​រួម​កម្លាំង​គ្នា ក្នុង​ការ​បង្កើត​ឲ្យ​មាន​បរិស្ថាន​ល្អ សម្រាប់​ប្រទេស​របស់​យើង យើង​ជា​ពលរដ្ឋ​ម្នាក់ៗ មាន​ភារៈ​ក្នុង​ការ​ជួយ​ការពារ​បរិស្ថាន សូម្បី​តែ​នៅ​ក្នុង​សាលារៀន​និង​នៅ​តាម​គ្រួសារ​នីមួយៗ​នោះ​ផង៕