Xitayning oqush mukapatigha érishishning bedili néme?

Bulturdin bashlap Uyghur élidiki xitay hökümet da'iriliri misir, türkiye, süriye, se'udi qatarliq töt dölette öz xirajiti bilen Uyghur élidin bérip oquwatqan oqughuchilargha oqush mukapat puli tesis qilghan idi.
Muxbirimiz gülchéhre
2011.11.16
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
yaponiye-uyghur-xitay-mukapati-305.jpg Xitayning tianshannet.com Tor bétining 14-noyabirdiki sanigha chiqarghan, xitay emeldarlar bilen xitay mukapat pulini qobul qilghan Uyghur élidin kelgen oqughuchilarning xatire süriti.
tianshannet.com din elinghan
Xitay muhajirlar we ma'arip tor betlirining tarqatqan xewerlirige qarighanda, Uyghur aptonom rayoni hökümiti tesis qilghan “2011-Yilliq öz xirajiti bilen chet'ellerde oquwatqan munewwer shinjangliq oqughuchilar oqush mukapati tarqitish murasimi” 11-noyabirdin 13-noyabirghiche yaponiyining osaka we tokyo sheherliridiki xitay elchixanilirida ötküzülgen. Murasimda Uyghur aptonom rayonluq partkom da'imiy komitétining ezasi erkinjan turaxun, aptonom rayonluq partkomning sékrétari jang chünshenning “Arqanglarda qudretlik wetininglar bar, silerni qollaydighan, silerni qizghin söyidighan yurtunglar bar....” dep yazghan xétini yetküzgen we Uyghur aptonom rayonluq partkom we xelq hökümitige wakaliten yaponiyide oquwatqan 29 neper munewwer oqughuchigha mukapat tarqatqan.

Bu xil oqush mukapati yilda bir qétim tarqitilidighan bolup, mukapatlan'ghuchi bir qétimda 50 ming yüen oqush mukapatigha érishidiken.
Xitay da'iriliri 2005-yilidin bashlap, öz xirajiti bilen misirdiki el ezher uniwérsitétida oquwatqan Uyghur oqughuchilargha oqush mukapat puli tesis qilghan idi, 2010-yilidin bashlap bu xil mexsus öz xirajiti bilen oquwatqanlargha qaratqan oqush mukapati tarqitishni yene süriye, türkiye, se'udi erebistan'ghiche kéngeytken. Xitay hökümiti Uyghur élidin chet'elge chiqip oquwatqanlargha qaratqan meblegh salmiqini bu yil ikki milyon 500 ming yüen'ge ashurghan bolup, yaponiyidin bashqa,gérmaniye, rusiye, koriye, amérika, shwétsiye, malayshiya, qazaqistan, özbékistandimu tesis qilidiken.

Nöwette xitay da'irilirining yaponiyide Uyghur élidin barghan öz xirajiti bilen oquwatqan oqughuchilargha oqush mukapati tarqatqanliqi bu oqughuchilarning xitay hökümiti we partkomgha minnetdarliqini bildürgenliki we nahayiti tesirlen'genlikidek teshwiqat xewerlirining xitayning ichi-sirtidiki teshwiqat wasitiliride tarqitilishi bilen, mezkur xewer chet'ellerdiki Uyghurlar arisida zor ghulghula qozghimaqta. Chet'eldiki Uyghurlar arisida, xitayning öz xirajiti bilen chet'elde oquwatqanlargha néme üchün mexsus oqush mukapati tesis qiliwatqanliqi, Uyghurlarning bu xil oqush mukapatini élishining toghra ‏yaki xataliqi we xitay hökümitining bu arqiliq yetmekchi bolghan meqsetliri shundaqla Uyghurlarning mezkur mesilige qandaq nuqtinezerde turup qarishi qatarliq mesililer bekrek munazire qozghawatqan témilardur.

Yaponiye Uyghur jem'iyiti re'isi ilham maxmud ependi bu mesilige inkas qayturup, bu peqet xitayning Uyghurlarni parchilashta qolliniliwatqan taktikisi ikenlikini, Uyghurlarning bolsa soghuq qanliq bilen mu'amile qilishi zörürlükini bildürdi.

Yaponiyide öz xirajiti bilen oquwatqan, xitayning oqush mukapat puligha iltimas qilghan ismini ashkarilashni xalimighan oqughuchilardin biri, gerche xitayning bu xil oqush mukapat pulini tesis qilishtiki meqsiti özige ayan bolsimu, emma özige oxshash nurghun oqughuchilarning chet'eldiki yalghuzluq, mohtajliq we bashqa sewebler tüpeyli buninggha iltimas qiliwatqanliqini, emma bu jeryanda wijdan we menpe'et hem mohtajliq otturisida uzaq mezgillik arisaldiliq we rohiy bésimlarni béshidin ötküzgenlikini bildürdi.

Xitayning yaponiyide öz xirajiti bilen oquwatqan Uyghurlargha tarqatqan oqush mukapatigha qarita chet'ellerdiki Uyghur pa'aliyetchi we ziyaliylirining inkasi süpitide, düshenbe küni chet'eldiki Uyghur we xitay tor betlirige “Qan'gha boyalghan oqush mukapat puli” namliq maqale chaplinip intayin küchlük munazire qozghidi, maqale aptori amérikidiki pa'aliyetchilerdin ilshat hesen ependi bu heqte ziyaritimizni qobul qilip “Oqush mukapati élishni xata déyelmeymen, emma bu oqush mukapatining 5-iyul qurbanlirining qénida boyalghanliqini eskertimen” dédi.
Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.