Marakeshning idris hesenni xitaygha qayturush qarari muhajirettiki Uyghurlarning küchlük naraziliqini qozghidi

Muxbirimiz irade
2021-12-16
Share

Marakesh sotining 12-ayning 15-küni tutqundiki idris hesenni xitaygha qayturush qarari chiqarghanliqi, pütün dunyadiki Uyghur jama'etchilikining naraziliqini qozghidi.

Marakesh soti bu yil 7-aydin buyan marakeshte tutup turuluwatqan kompyutér inzhéniri we Uyghur kishilik hoquq pa'aliyetchisi idris hesenning délosi üstidin échilidighan sortni ilgiri-kéyin bolup, birqanche qétim kéchiktürgen idi. Bu jeryanda uning qoyup bérilishi we salamet halda türkiye qayturulushi üchün xelq'ara jem'iyet teripidin körsitilgen barliq tirishchanliqlargha qarimastin, marakesh sotining uni xitaygha qayturush toghriliq qarar chiqirishi, küchlük tenqidke duch kelmekte.

Bügün, yeni 12-ayning 16-küni türkiye, norwégiye we amérika qatarliq döletlerdiki Uyghur jama'iti shu döletlerde turushluq marakesh elchixaniliri aldida keng kölemlik naraziliq namayishi uyushturup, marakesh hökümitini eyibligen we ularni bu xata qararini derhal özgertishke chaqirghan.

Idris hesenning soti marakesh edliye tarmaqliri teripidin 5 qétim kéchiktürülgen bolup, 12-ayning 15-küni marakesh sot mehkimisi idris hesenning délosigha munasiwetlik axirqi qararini, yeni uni xitaygha ötküzüp bérish qararini élan qilghan.

Uyghur pa'aliyetchi idris hesen xitay hökümitining telipi bilen marakesh dölet xewpsizliki xadimliri teripidin bu yil 19-iyul küni marakeshning kasabilanka ayrodromida qolgha élin'ghan idi.

Melum bolushiche, idris hesen tutulghandin kéyin, intérpol (xelq'ara saqchi teshkilati) ning uning üstidin chiqarghan tutush buyruqi emeldin qaldurulghan iken. B d t mu uni “Kishilik hoquq pa'aliyetchisi” dep qoghdash da'irisige kirgüzgen iken. Uning qoyuwétilishi üchün xelq'aradiki kishilik hoquq organliri, amérika qatarliq gherb ellirining marakeshtiki elchixanliri we adowkatlar jiddiy heriket qilghan bolsimu, héchbir netijisi bolmighan. Közetkuchiler, marakeshning bu qararida uning xitay bilen bolghan qoyuq iqtisadiy munasiwitining rol oynighanliqini perez qilishmaqta.

Xelq'ara kechurüm teshkilati, kishilik hoquq qoghdighuchilirini muhapizet qilish teshkilati qatarliq xelq'araliq teshkilatlar we parlaméntlar ara qurulghan “Xitay ishliri boyiche xelq'ara parlaméntlar hemkarliqi” hemde yawropa parlaméntining bir qisim parlamént ezaliri 12-ayning 16-küni arqa-arqidin bayanat élan qilip, marakeshning bu sot qararini derhal özgertishini telep qilghan. Amérikadiki Uyghur kishilik hoquq qurulushi amérika tashqiy ishlar ministirliqi bilen alaqilashqan.

Nöwette idris hesenni qutquzush üchün keng kölemde heriket bashlan'ghan bolsimu, emma uning aqiwitining néme bolidighanliqi muhajirettiki Uyghurlarni qattiq endishige salmaqta.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet