Ши җинпиңниң вәһшийликтә ваң җендинму ешип кетиватқанлиқи алға сүрүлмәктә

Мухбиримиз әзиз
2019-07-11
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Хитай зиялийси гав шин 8-июл күни радийомизниң хитайчә бөлүмидә елан қилған мәхсус мақалисидә «ши җинпиңниң нөвәттики шинҗаңни идарә қилиш сиясити әйни вақиттики ваң җениниң ‹шинҗаңни төмүр мушт арқилиқ башқуруш' сияситидинму ешип кәтти» дәп хуласә чиқарди.

Мақалида көрситилишичә, әйни вақитта хитай хәлқ азадлиқ армийәсиниң юғури дәриҗилик қоманданлиридин ваң җен «шинҗаңни тинч йолда азад қилиш» намида қошун тартип киргәндин тартип, уйғурлар диярида исми-җисмиға лайиқ биринчи қол рәһбәрлик орнини игилигән. Бу җәрянда уйғурларниң һәрқандақ қаршилиқ һәрикитини қанлиқ қирғинчилиқ билән бастурған. Хитайларниң тәмсили бойичә ейтқанда уйғурларни «чөп қирқиғандәк қирип ташлиған». Шу сәвәбтинму кейинчә бейҗиңға қайтқандин кейин «мән шинҗаңда әксилинқилабчиларни пак-пакиз қиривәттим. Аз дегәндиму кәлгүси 50 йилда у җайда әксилинқилаб йүз бәрмәйду» дегән.

Шуниң билән бир вақитта ваң җен 1950-йиллири шу вақиттики хитай рәһбәрлириниң бири, һазирқи хитай рәиси ши җинпиңниң дадиси ши җоңшүн билән болған хизмәт җәһәттики зиддийити сәвәблик униң «шинҗаңниң әһвали ичкиригә охшимайду. У җайда миллий вә диний мәсилини наһайити еһтиятчанлиқ билән бир яқлиқ қилиңлар» дегән мәзмундики көрсәтмисини бир яққа чөрүп ташлап, уйғурлар диярида «чоң хитайчилиқ» бойичә иш көргән. Буниң билән бир қатар трагедийәлик паҗиәләр оттуриға чиққан.

Мақалә аптори мушу әһвалларни әсләп өткәч ши җинпиңниң нөвәттә «һалаллиқ чүшәнчисини аҗизлаштуруш» үчүн иҗра қиливатқан тәдбирлирини әйни вақитта ваң җен иҗра қилған «исламий әқидини рәһимсизлик билән бастуруш» сиясити билән селиштуриду. Шундақла буни «мав зедоң дәвридики әң солчил басқучниң һәссиләп вәһшийләшкән һалда йеңиваштин оттуриға чиқиши» дәп көрситиду. Шуниң билән биргә хитай зиялийси ху пиңниң сөзлирини нәқил кәлтүрүп «һазирқи хитай һөкүмити шинҗаң мәсилисиниң негизи ортақ миллий кимлик вә диний етиқадта дәп қарап кәлмәктә. Шу сәвәбтин улар миллий кимлик вә диний етиқад пәрқлирини йоқ қиливәтсәкла барчә мәсилиләр һәл болуп кетиду, дәп қарап келиватиду» дәп көрситиду. Шу сәвәбтин нөвәттә ши җинпиң һөкүмити мәдәнийәт, маарип, тәшвиқат қатарлиқ барчә саһәләрдә уйғурларни өз кимликини вә өзлириниң диний етиқадини унтуп кетишкә мәҗбурлимақта. Мундақчә ейтқанда үзүл-кесил, шундақла мәҗбурий шәкил алған хитайлаштуруш сияситини иҗра қилмақта. Шуңа америка дөләт мәҗлисидики мунасивәтлик затлар бу сиясәтни әйибләп уни «инсанийәткә қарши җинайәт» дәп атиған.

Аптор мушу әһвалларни омумлаштуруп, «ши җинпиң әйни вақитта дадиси қарши турған ишларни чекигә йәткүзүп қилиш арқилиқ маһийәттә дадисиниму үзүл-кесил инкар қилмақта» дәп көрситиду.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт