Xitayning "Bir milyon musulmanni yoqitishi" yéngi zélandiyediki qirghinchiliqning gumandarigha ilham bergen

Muxbirimiz erkin
2019-03-18
Élxet
Pikir
Share
Print

Yéngi zélandiyediki ikki meschitte yüz bergen qirghinchiliq weqesining gumandari brénton tarrant, xitayning "Bir milyon musulmanni yoqitishi" özide uninggha qarita ixlasmenlik qozghighanliqini bildürgen.

Awstraliye girazhdani brénton tarrant 16‏-mart küni yéngi zélandiyening kristchurch shehiridiki ikki meschitke qoralliq basturup kirip, 49 ademni öltürgen, 50 tek ademni yarilandurghan. Kéyinrek ölgenlerning sani 50 ke yetken idi. 28 Yashliq brénton kristchurch, weqedin burun ijtima'iy taratqularda élan qilghan 74 betlik xitabnamiside "Aq tenlikler üstünlüki" ni teshebbus qilip, musulman köchmenlirini "Tajawuzchiliq" bilen eyibligen.

U yene özini aq tenlik milletchi, sotsiyalizmchi, natsizimchi, dep teriplep, bu jehette xitay özining ghayisidiki siyasiy, ijtima'iy qimmet ölchimige eng yéqin dölet ikenlikini tekitligen. Uning ilgiri sürüshiche, xitayning uning ghayisidiki siyasiy, ijtima'iy qimmet qarishigha eng yéqin dölet bolushidiki seweb, xitay "Bir milyon musulmanni yoqatqan" iken.

U, shunga xitayning dunyadiki bashqurushqa eng qulayliq dölet ikenliki, chünki, uning jem'iyiti "Köp qutupluq emes" likini ilgiri sürgen.

Mezkur weqe xitay hökümiti 800 mingdin 2 milyon'ghiche Uyghur, qazaq we bashqa musulman xelqlerni tutqun qilip, yighiwélish lagérlirigha qamighan, shuningdek uning bu lagérlarda musulmanlarni xitay tili we medeniyitini qobul qilishqa mejburlawatqanliqi qattiq tenqidke uchrap, lagérlarni taqash, tutqunlarni derhal qoyup bérish telep qiliniwatqan bir waqitta yüz bergen.

Bu weqening harpisida amérika hökümiti Uyghur rayonida kishilik hoquqni depsende qiliwatqan xitay emeldarlirigha qarita "Tedbir qollinidighanliqi" ni bildürgen idi. Mezkur qirghinchiliq gherb dunyasida qattiq tenqidke uchrighan bolsimu, lékin xitayning ijtima'iy taratqulirida nurghun kishi gumandargha hésdashliq qilghan.

"Kwartz" namliq tor zhurnilining xewiride qeyt qilinishiche, xitay tor dunyasida bash kötürgen islam düshmenliki uning musulmanlarni basturushni kücheytishi bilen munasiwetlik iken.

Toluq bet