Heptilik xewerler (23-noyabirdin 29-noyabirghiche)

Muxbirimiz erkin
2019-11-29
Élxet
Pikir
Share
Print
Heptilik xewerler (23-noyabirdin 29-noyabirghiche)
Heptilik xewerler (23-noyabirdin 29-noyabirghiche)
Photo: RFA

Xoten pédagogika aliy téxnikomining mu'awin mudiri barat tursunbaqining kériye türmiside ikenliki ashkarilandi

Xoten pédagogika aliy téxnikomining mu'awin mudiri barat tursunbaqining bir yil burun tutqun qilin'ghanliqi ashkarilan'ghanidi.

Melum bolushiche, barat tursunbaqi kériye türmiside tutup turulmaqta iken. Barat tursun baqining tutqun qilin'ghanliqi Uyghur rayonidiki melum bir aliy mektepning siyasiy öginish yighinining neq meydani ikenliki ilgiri sürülgen bir awaz xatiriside tilgha élin'ghan. Mezkur awaz xatirisi chet'el ijtima'iy taratqulirigha tarqalghan idi.

Muxbirimizning bu yip uchurgha asasen élip barghan téléfon ziyaretliri dawamida xoten pédagogika aliy téxnikomining bir sabiq xadimi barat tursunbaqining buningdin bir yil burun tutqun qilin'ghanliqi, nöwette uning kériye türmiside ikenlikini delillidi. Melum bolushiche, bu yil 50 yashlar chamisidiki barat tursunbaqi eslide xitay tili oqutquchisi bolup, 20 nechche yil mezkur mektepte xizmet qilghan iken.

Sabiq oqughuchilar herikitining rehbiri waris ababekri lagérdin chiqipla wapat bolghan

1988‏-Yildiki Uyghur oqughuchilar herikitining rehberliridin biri bolghan waris ababekrining 24‏-noyabir küni ürümchide "Késellik sewebi" din wapat bolghanliqi ashkarilandi.

Melum bolushiche, axirqi qétim bu yil 1‏-ayda lagérgha élip kétilgen waris ababekri 11‏-ayning otturilirida lagérdin qoyup bérilgen. Lékin u lagérdin qoyup bérilip bir heptidin kéyinla wapat bolghan. Uning "Késel seweblik" wapat bolghanliqi ilgiri sürülsimu, lékin uning ölüsh sewebi qattiq guman qozghimaqta. Dunya Uyghur qurultiyi waris ababekrining ölümi munasiwiti bilen bayanat élan qilip, xitay hakimiyitini "Sherqiy türkistan" diki Uyghur serxillirige ziyankeshlik qilish bilen eyibligen.

Waris ababekri 1983‏-yili shinjang uniwérsitétining fizika fakultétigha oqushqa kirgen bolup, u 1987‏-yili "Studéntlar pen-medeniyet uyushmisi" ning qurulushi we pa'aliyetliride, 1988‏-yildiki oqughuchilar namayishida yétekchilik rol oynighan halqiliq shexslerning biri idi. Shu seweblik u 1988‏-yili 9‏-ayda mekteptin heydelgen. U jem'iyetke chiqqandin kéyin shirket qurup, medeniyet aqartish ishlirini dawamlashturup kelgen idi.

Aka-uka shehrizat we shahdiyarning panahliq iltimasi yene ret qilin'ghan

Rusiye fédératsiyege qarashliq tataristan jumhuriyitining paytexti qazanda siyasiy panahliq sorighan qoshkézek aka-uka shehrizat bilen shahdiyar shawketlerdin shehrizatning siyasiy panahliq iltimasi rusiye hökümiti teripidin yene ret qilin'ghan.

Melum bolushiche, qazan shehiridiki bir yerlik sot 25‏-noyabir shehrizatning iltimasini ret qilghan. Nöwette shahdiyarning soti dékabirda échilidiken. Ularning adwokati zöhre hemrayiwaning radiyomizgha bildürüshiche, ular rusiye aliy sotigha erz sunushqa teyyarliq qilmaqta iken. U "Mubada aliy sot bu iltimasni ret qilsa, u waqitta ularni rusiye qanunliri boyiche memuriy jawabkarliqqa tartish hem rusiye chégrasidin chiqiriwétish xewpi tughulidighanliqi" ni bildürdi.

Nöwette ularning panahliq iltimasi rusiye taratqulirining alahide diqqitini qozghimaqta iken. Rusiyening "Kommérsant" géziti "Xitaydin kelgen tatarlargha qazandin orun tépilmidi" dep xewer bergen. Uyghur rayonida tughulup, 2015-yili qazandiki "Fédératsiye uniwérsitéti" gha oqushqa kirgen shehrizat bilen shahdiyar ötken yili rusiye da'iriliridin siyasiy panahliq tiligen idi.

Wolkés-wagén ürümchidiki zawutining yerlik igilikke töhpe qoshuwatqanliqini ilgiri sürdi

Gérmaniye aptomobil shirkiti wolkés-wagén 27‏-noyabir küni radiyomizdgha bayanat bérip, özining ürümchide zawut qurghanliqini aqlidi. Wolkés-wagénning bayanatida ilgiri sürülüshiche, mezkur shirket Uyghur diyarining weziyitidin xewerdar bolup, ular mezkur rayonning weziyitini közetmekte iken. Bayanatta yene mezkur shirketning ürümchidiki aptomobil zawuti yerlik iqtisadning tereqqiyatigha töhpe qoshuwatqanliqi ilgiri sürülgen.

Wolkés-wagénning ürümchide zawut échishi kishilik hoquq teshkilatlirining izchil tenqidige uchrap kelgen. Yéqinda xitayning Uyghur rayonidiki lagérlargha da'ir mexpiy höjjitining ashkarilinip, wolkés-wagénning ürümchidiki zawutini taqash chaqiriqi téximu kücheygen.

Gérmaniyediki "Tehdit astidiki xelqler jem'iyiti" wolkés-wagénning ürümchidiki zawutini taqishini telep qilghan. Mezkur teshkilatning diréktori ulrix déli'us ziyaritimizni qobul qilip, "Shirketning xizmet nizamida kishilik hoquqni qollaydighanliqi we uninggha emel qilidighanliqi tekitlen'gen. Biz musteqil tekshürgüchilerdin bu shirketning hazirghiche sherqiy türkistandiki Uyghur, qazaq xelqlirining hoquqini qoghdashta néme ishlarni qilghanliqini bilishni isteymiz," dédi.

Pompé'o: "Mexpiy höjjetler xitayning kishilik hoquq depsendichiliki delillidi"

Amérika tashqi ishlar ministiri mayk pompéyo 26‏-noyabir küni xitayning yéqinda ashkarilan'ghan Uyghur rayonidiki lagérlargha alaqidar mexpiy höjjetlirige baha bérip, bu höjjetler xitayning lagérlardiki musulman Uyghurlar we bashqa az sanliq milletlerning kishilik hoquqini intayin éghir depsende qiliwatqanliqini ispatlap bergenlikini bildürgen.

Mayk pompéyoning tekitlishiche, "Bu höjjetler xitay kompartiyesining lagérlardiki tutqunlarning kishilik hoquqigha xilapliq qiliwatqanliqi we ularni xorlawatqanliqigha da'ir intayin küchlük we künséri köpiyiwatqan deliller bilen birdeklikke ige" iken. U bu sözlerni 26‏-noyabir küni ötküzülgen axbarat yighinida tekitligen. Buning aldida xitayning en'gliyede turushluq bash elchisi lyu shawming bu höjjetlerning "Saxta" ikenlikini ilgiri sürgen idi.

Washin'gtondiki "Xelq'ara tekshürüsh axbaratchiliqi birleshmisi" 24‏-noyabir küni ashkarilighan "Shinjang höjjetliri" de lagérlardiki tutqunlargha da'ir nurghun körsetme, yolyoruq we istixbarat doklati yer alghan.

Pikirler (0)
Share
Toluq bet