Уйғур зиялийлири: хитай һөкүмитиниң "хәлқара ана тил ширкити" ни тақиветишидә сиясий мәқсәт бар

Ихтиярий мухбиримиз батур
2013-08-31
Share
anatil-teshwiqati-305.png Ана тил йәслиси тәшвиқат сүрити
RFA/Ekrem

Уйғур биз тор бекитиниң бүгүнки хәвиридин қариғанда, уйғур елидики хитай сақчилири, уйғур елидә "ана тил маарипини" ни тәшәббус қилип кәлгән уйғур зиялийси абдувәли аюп, "шинҗаң хәлқара ана тил чәклик һәссидарлиқ ширкити" мудири муһәммәд сидиқ вә қануний вәкили диляр обул әпәндиләрни "қанунсиз ианә йиғиш җинайити" билән тутуп кәткән.

Хәвәрдә билдүрүлүшичә, диляр обул тәңритағ районлуқ җ х идарисигә қамалған. Диляр обулниң аялни уни йоқлап барғанда, сақчи тәрәп пәқәт униң билән адвокатниңла көрүшәләйдиғанлиқини билдүрүп, ерини көрүш тәлипини рәт қилған.

Хитай һөкүмитиниң "шинҗаң хәлқара ана тил чәклик һәссидарлиқ ширкити" қурғучилирини қолға елиши вә ширкәтниң тақилишида, сиясий мәқсәт йошурунғанлиқини илгири сүргән түркийә әгә университети оқутқучиси профессор доктор алимҗан инайәт әпәнди бу һәқтә тохтилип мундақ деди: уйғур тили уйғурларниң җени болуп һесаблиниду. Шуңа уйғур тили йеқиндин буян хитай һөкүмитиниң һуҗум нишаниға айланди. Хитай һөкүмитиниң "шинҗаң хәлқара ана тил чәклик һәссидарлиқ ширкити" тақиветишидә сиясий мәқсәт бар, бу бир сиясий характерлик мәсилә. Хитай һөкүмити қош тиллиқ маарип нами астида уйғур яшлирини хитай тилини өгинишкә мәҗбурлаш вә бу арқилиқ уйғурларни хитайлаштуруш пилани бар иди. Шуңа хитай һакимийити бу пилан бойичә уйғур ана тилини қоғдаш, күчләндүрүш вә тәрәққий қилдуруш билән мунасивәтлик һәрқандақ паалийәтни чәкләватиду. Бир милләтни йоқ қилиш үчүн алди билән униң тилини йоқитиш, һаким милләт тилини өгинишкә зорлаш керәк. Һазир хитай һөкүмити уйғур яшларни хитай тилини өгинишкә мәҗбурлаватиду. Бир милләтни ассимилятсийә қилиш тилдин башлиниду. Шуңа миллий тилни қоғдаш милләтни қоғдаш дегәнлик болиду. Хитай һөкүмити буни билгәнлики үчүн алди билән тилға һуҗум қиливатиду. Шуңа уйғурлар тилини қоғдиши керәк, тилини қоғдап қалалиғанда, миллий роһни қоғдиғили болиду. яшлар арисида ана тилда сөзләшни шәрәп, хитай тилида сөзләшни номус дәп билидиған иҗтимаий кәйпият яритиш керәк.

Абдувәли аюп, муһәммәд сидиқ вә диляр обул әпәндиләр, хитай асасий қануни, миллий территорийилик аптономийә қануни вә маарип қанунидики миллий маарипқа мунасивәтлик қанун бәлгилимилирини асас қилған һалда үрүмчидә ана тил йәслиси қуруш үчүн һәрикәт қиливатқан болуп, улар башчилиқида уйғур елидә уйғур ана тилидики маарипни тәшәббус қилғучилар үзлүксиз көпәйгәниди.

Мәзкур ширкәт қурулғуси ана тил йәслисиниң иқтисадий мәсилисини һәл қилиш үчүн, абдувәли аюп, муһәммәд сидиқ вә диляр обул әпәндиләр бирлишип "шинҗаң хәлқара ана тил чәклик һәссидарлиқ ширкити" ни қурған вә "ана тил" маркисида бир йүрүш таварларни базарға салған.

Мәзкур ширкәт җәмийәттин очуқ - ашкара һалда пай чик қобул қилған болуп, ана тил йәслиси қурулуш тәйярлиқини аллиқачан пүттүрүп болған. Униңдин башқа бу ширкәт йәнә уйғур елиниң һәрқайси җайлирида ана тилда башланғуч, толуқсиз вә оттура мәктәп қурушни тәшәббус қилғаниди вә уйғур елидә йеңи бир долқун көтүрүлгәниди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт