Хитай бихәтәрлик министирлиқи муавин башлиқи ма җйәнниң тутқун қилиниши инкас қозғиди

Мухбиримиз меһрибан
2015.01.16
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
zhou-yongkang-ju-yongkang.jpg Хитай сиясий қанун комитетиниң сабиқ башлиқи җу юңкаң хитай хәлқ қурултийида. 2012-Йили 5-март, бейҗиң.
AFP


Хитай даирилири 16 - январ җүмә күни хитай дөләт бихәтәрлик министирлиқиниң муавин министири ма җйәнниң “еғир дәриҗидә қанунни бузғанлиқи” үчүн хизмитидин елип ташлинип, тәкшүрүлүватқанлиқини елан қилди. Һалбуки, хәлқара мәтбуатларда 9 - январла бу хәвәр тарқалған болуп, ма җйәнниң сабиқ хитай әмәлдари җу юңкаң делосиға четилғанлиқи илгири сүрүлгән иди.

Хитай дөләт бихәтәрлик министирлиқиниң муавин министири ма җйәнниң “хизмитидин елип ташлинип, қанун орунлириниң тәкшүрүшигә йолланғанлиқи” һәққидики хәвәр хитай ичи вә хәлқарада күчлүк инкас қозғиди.

Бу хәвәр өткән җүмә күни чәтәлләрдә чиқидиған “минҗиң почта гезити”дә дәсләп ашкариланған. Бир һәптидин буян әнгилийә б б с агентлиқи, әркин асия радиоси, бирләшмә агентлиқи қатарлиқ хәлқара агентлиқлар вә хоңкуңда чиқидиған “җәнубий хитай гезити”, “бошүн тор гезити”, “чоң ира” қатарлиқ хитай хәвәр мәнбәлиридә ма җйәнниң 8 - январ күни хизмитидин елип ташлинип қолға елинғанлиқи вә униң бирқанчә йеқинлириниңму 9 - январ күни мәркизи интизам тәкшүрүш комитетиниң адәмлири тәрипидин елип кетилгәнлики һәққидики хәвәрләр вә хәвәр анализлири берилди.

Хитай һөкүмәт таратқулири бу хәвәрни бир һәптә кечикип, 16 - январ хитай мәркизи интизам тәкшүрүш идарисиниң тор бекитидә елан қилинғандин кейинла андин көчүрүп тарқатти. Хитайниң шинхуа агентлиқиниң бүгүнки хәвиридә, хитай дөләт бихәтәрлики министирлиқиниң муавин министири ма җйәнниң “интизамға еғир дәриҗидә хилаплиқ қилған” лиқи үчүн,хизмитидин елип ташлинип тәкшүрүлүватқанлиқи, униң орниға таң чав исимлик бириниң тәйинләнгәнлики хәвәр қилинди.

Хәвәрләрдин мәлум болушичә, хитай дөләт бихәтәрлик идарисиниң муавин министири ма җйән, хитай сиясий қанун комитетиниң сабиқ башлиқи, җу юңкаңдин кейин әмилидин елип ташланған министир дәриҗилик әмәлдар болуп, у һазирғичә хитай дөләт бихәтәрлик сестимисида тутқун қилинған әң юқири дәриҗилик әмәлдар һесаблинидикән.

Хәлқара хәвәр агентлиқлириниң бу һәқтики анализлирида ма җйәнниң хитайниң чәтәлләрдики оқуғучилирини, муһаҗирлирини башқуридиған, җасуслуқ ишлириға мәсул әмәлдар икәнлики тәкитлинип, хитай рәиси ши җинпиңниң сабиқ хитай әмәлдари җу юңкаңниң бу саһәдики йеқинлирини түп йилтизидин“тазилаш”, “чириклик, парихорлуққа зәрбә бериш” намида өз һакимийитини мустәһкәмләшни тезлитиватқанлиқи илгири сүрүлди.

Хитай вә уйғур вәзийитини узундин буян көзитип келиватқан чәтәлләрдики уйғур паалийәтчилирдин америкидики сиясий анализчи елшат һәсән әпәнди бу һәқтә өз пикирлирини баян қилди.

Елшат әпәнди хитай җасуслуқ оргининиң алий әмәлдарлиридн бири болған ма җйәнниң тутқун қилиниши, хитайда әмәлдарларниң чириклик, парихорлуқ қилмишлириниң хитай һөкүмәт саһәлириниң һәммә қатламлириғичә кеңәйгәнликиниң испати икәнликини, чирикликкә зәрбә беришниң әмәлийәттә ши җинпиңниң сиясий мәқсәткә йетиштики вастиси икәнликини билдүрди.

Елшат әпәнди йәнә, ма җйәнниң орниға тәйинләнгән йеңи әмәлдар таң чав һәққидиму тохтилип, илгири хитайниң америкида турушлуқ мухбири таң чавниң америка һөкүмити тәрипидин “җасуслуқ қилмиши” билән әйиблинип чеградин қоғлап чиқириветилгәнлигини әскәртип, хитайниң чәтәлләрдики мухбирлири арисида хитай үчүн җасуслуқ хизмитини қилидиғанларниң көплүкини, һәтта чәтәлләрдә оқуватқан вә тиҗарәт қилиш намида чәтәлләрдә яшаватқан хитай муһаҗирлири арисидиму хитай һөкүмити үчүн җасуслуқ хизмити қилиш вәзиписини өтәватқанларниң барлиқини билдүрди.

Елшат әпәнди хитайда давамлишиватқан “чириклик, парихорлуққа зәрбә бериш” һәрикитиниң уйғур елида кеңәймәйдиғанлиқи һәққидики қарашлирини оттуриға қоюп, җу юңкаңниң әң йеқин чомақчилиридин болған ваң лечүән, нурбәкри қатарлиқ нурғунлиған парихор әмәлдарларниң җазаланмаслиқи, әмәлийәттә хитай һөкүмитиниң уйғурларни бастурушта хизмәт көрсәткән әмәлдарлириниң парихорлуқ, чириклик қилмишлириға көз юмушла әмәс, бәлки уларға бу шараитни өзи яритип берип, уларни уйғур райониниң әминликини сақлаштики таянч күч қиливатқанлиқини тәкитлиди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.