Xitay hökümiti Uyghur rayonida bayramliq dem élishlarni muqimliq tüpeyli birdek bikar qilghan

Muxbirimiz erkin
2017-10-04
Share
muqimliq-saqlash-irade-wede.jpg "Bölgünchilik" ke qarshi turup, "Muqimliqni qoghdash" iradisini bildürüwatqan yéza ezalirining biri.
CCTV

Uyghur aptonom rayonluq hökümet jiddiy uqturush chüshürüp, xitayning dölet bayrimi munasiwiti bilen 8 künlük dem élishqa qoyup bérilgen hökümet organliri, idare-jem'iyet, dölet igilikidiki karxanilar, oqutquchi-oqughuchilar we hökümetke qarashliq kespiy orunlarning ishchi-xizmetchilirining derhal xizmet ornigha qaytip kélishini telep qilghan.

Aptonom rayonluq hökümetning bu heqtiki uqturushi resmiy élan qilinmighan bolsimu, lékin bu ijtima'iy alaqe wasitiliride we Uyghur rayondiki her qaysi hawa yollirining dem élish munasiwiti bilen aldin'ala ayropilan béliti zakaz qilip qoyghan yoluchilargha chiqarghan uqturushlirida yer alghan.

Bu uqturushlardin melum bolushiche, da'iriler bayramliq dem élishni bikar qilipla qalmay, hepte axiridiki dem élishlarnimu bikar qilghan. 

Xongkong "Jenubiy xitay seher pochta géziti" ning seyshenbe küni bergen xewiride, ürümchi hawa yollirining düshenbe küni chiqarghan bu heqtiki uqturushi neqil qilin'ghan.

Mezkur hawa yolining uqturushida, "Shinjang Uyghur aptonom rayonluq hökümetning qararigha asasen barliq hökümet organliri we mektepler dölet bayrimida dem almaydu. Ürümchi hawa yolliri dölet bayrimi mezgilide burun bilet zakaz qilip qoyghan yoluchilarning bélitini qayturidu yaki uchush waqtini özgertip béridu" déyilgen. 

Uyghur aptonom rayonluq hökümetning jiddiy uqturush chiqirip, bayramliq we hepte axiridiki dem élishlarni bikar qilishining konkrét sewebi melum emes.

Ürümchidiki bir doxturxanining kechlik nöwetchi xadimi, ularning doxturxanisida ishchi-xizmetchilerning dem almay ishlewatqanliqini bildürgen bolsimu, biraq aptonom rayonluq hökümetning bayramliq dem élishni bikar qilish uqturushi heqqidiki so'alimizgha jawab bérishni ret qildi. 

U: "Bizning doxturxanimiz dem almay ishleydu. Siz bu so'alingizni doxturxana memuriyitige téléfon qilip sorang. Ete etigende doxturxana partkomining teshwiqat bölümige téléfon qilsingiz bolidu. Ular so'alingizgha dep béridu. Men kechlik nöwetchi, doxturxanining kéchilik ishlirini bir terep qilimen. Ziyaretke alaqidar ishlarni doxturxana partkomning teshwiqat bölümi qilidu. Men shularning téléfonini bérey, shular bilen alaqilishing bolamdu" dédi. 

Lékin, Uyghur ilining melum nahiyisidiki bir yerlik hökümet xadimi, ular turushluq yézida héchqandaq organning bayramliq dem almighanliqini bildürdi.

U mundaq deydu: "Yaq biz dölet bayrimida aram almiduq. Héchkim aram almidi. Héchqandaq orun aram almidi. Hemmeylen aram almiduq."  

Uyghur ilining bashqa bir nahiyisidiki yene bir hökümet xadimi, aptonom rayonluq hökümetning uqturush chüshürüp bayramliq dem élishni bikar qilghanliqini delillep, yuqirining bu heqtiki uqturushida, buning muqimliq bilen munasiwetlik, dep körsitilgenlikini qeyt qildi. 

U mundaq deydu: he'e, bügün men nöwetchi. Yaq, dölet bayrimida qoyup bermidi. 

Muxbir: némishqa qoyup bermidi yuqirining uqturushi barmuya? 

Hökümet xadimi: he'e, uqturush bar. Bizge uqturush barken, qoyuwetmidi. Sewebini éniq uqmiduq. Sewebi shu muqimliq toghriliq oxshaydu. 

Xewerlerde bayan qilishiche, Uyghur aptonom rayonluq partkom sékrétari chén chu'en'go yéqinda yerlik da'irilerge buyruq bérip, qurultay mezgilide "Chong, ottura yaki kichik" kölemlik herqandaq weqe chiqip qélishning qet'iy aldini élishni telep qilghan.

Bezi közetküchiler, chén chüen'goning Uyghur rayonida bundaq qattiq tedbirlerni élishtiki meqsiti uning xirisi bilen munasiwetlik bolup, uning 19‏-qurultayda héchqandaq dexlisiz siyasiy byurogha eza bolushni arzu qilidighanliqini ilgiri sürüp keldi. 

Amérikida turushluq xitay öktichi ziyaliysi we weziyet analizchisi wang chéng Uyghur rayonida uzun yil yashighan sabiq xitay köchmenlirining biri. U, charshenbe küni ziyaritimizni qobul qilip, chén chüen'goning Uyghur rayonidiki siyasiti uning shexsiy xahishi bilen alaqisi barliqini chetke qaqmisimu, biraq uning siyasiti shi jinpingning testiqisiz mangmaydighanliqini bildürdi. 

U mundaq deydu: "Uning shexsi ehwalini taza bilip ketmeymen. Bu uning shexsi qabiliyiti, uning xizmet iqtidari, ‏shi jinping bilen bolghan munasiwiti we uninggha bolghan sadaqitige alaqidar ishlar. Biraq men shu nersini éytalaymen, uning shinjangda qilghan her bir ishini shi jinping we uning bashchiliqidiki hoquqdarlar testiqlighan. Bu nahayiti roshen. Ular shi jinping xursen bolmaydighan ishni hergiz qilmaydu. Hazir shi jinping özining olturghan orunduqini qoghdap qélishqa amalsiz qélip, chén chüen'gogha oxshash kishilerni buninggha chare tépishqa qistawatidu. Shunga, hemmisi chare tépishning koyigha chüshüp ketti. Biraq uning tapqan charisi tarixning éqimigha pütünley xilap. U musulmanlarni 'qur'an kerim' ni tapshurushqa qistimasliqi kérek idi. Uning bu herikiti qandaq ish bolup ketti emdi. Dunyada bundaq ish bolamdu. Men buninggha shundaq qarap keldim, buni kompartiyening eksiyetchil mahiyiti we ijtima'iy qalaqliqi keltürüp chiqarghan."

U yene chén chu'en'go alghan amanliq tedbirlirining nishani nuqtiliq Uyghurlargha qaritilsimu, biraq buning mezkur rayondiki xitay köchmenlirige tesir qiliwatqanliqini bildürdi. 

U mundaq deydu: "Men ishinimenki, xitaylar uning yürgüzüwatqan bu siyasitige qoshulmaydu. Chünki, siz bundaq bir muhitta yashisingiz bu (Uyghurlarning) sizge bolghan düshmenlikini qozghaydu. Bundaq muhitning düshmenlikke tolidighan-tolmaydighanliqini siz yaxshi bilisiz. Siz ularning közige qarisingiz, ularning mu'amilisi we sözige baqsingiz buni körüp yiteleysiz. Düshmenlikke tolghan bundaq muhitta xitaylar héchqandaq ish chiqmaydu, dep yashiyalmaydu. Emeliyettiki ré'alliq shu, bu düshmenlikni siz (xitay hökümiti) peyda qildingiz. Bundaq désem xitaylar qoshulmaydu. Yuqiridikiler muqimliq hemmidin muhim, deydu. Ularning buninggha boysunushi shert. Ulargha bashqa chare qoymidi. Ular üchün peqetla birla chare bar, yurtigha qaytip kétishtur. Héchkim düshmenlikke tolghan bu muhit ichide yashashni xalimaydu."

"Jenubiy xitay etigenlik pochta géziti" seyshenbe küni bergen xewiride, Uyghur rayonida bayramliq dem élishning bikar qilinishi xitay kompartiyisining yéqinda bashlinidighan 19‏-nöwetlik qurultiyi bilen munasiwetlik ikenlikini ilgiri sürgen. 

Xitay kompartiyisining 19‏-qurultiyi 18‏-öktebir béyjingda bashlinidu. 

Mezkur gézitning xewiride, Uyghur rayondiki xitay ishchilirining sözini neqil keltürüp, bayramliq dem élishni bikar qilishning "Kompartiye qurultiyigha teyyarliq xizmiti" bilen alaqidar ikenliki, da'irilerning "Shinjang hökümiti we dölet organliridiki her derijilik xadimlargha öktebir éyi ichide dem almay ishleshni uqturghan" liqini bildürgen.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet