Ялқун рози билән саттар савутниң “бөлгүнчилик” билән әйиблинип җазаланғанлиқи дәлилләнди

Мухбиримиз шөһрәт һошур
2018.09.25
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
yalqun-rozi-sattar-sawut.jpg Обзорчи ялқун рози әпәнди(солда), уйғур аптоном районлуқ маарип назаритиниң сабиқ назири саттар савут әпәнди(оңда).
Social Media

Йеқинда радийомиз “вәтәндин сада” намлиқ узун бир парчә инкас мәктупи тапшурувалди. Мәктуп уйғур районида нөвәттә хизмәт ишләватқан бир уйғур кадир тәрипидин йезилған. Мәктупниң бир бөликидә уйғур аптоном районлуқ маарип назаритиниң сабиқ назири саттар савутниң өлүмгә һөкүм қилинип, җазаниң икки йил кечиктүрүп иҗра қилишқа буйрулғанлиқи, обзорчи ялқун розиниң болса муддәтсиз кесилгәнлики тилға елинған. Өткән һәптә мухбиримизниң зияритини қобул қилған, уйғур аптоном районлуқ әдәбият сәнәтчиләр бирләшмиси сиясий бөлүм мудири, саттар савут билән ялқун розиниң дөләтни парчилашқа урунуш билән әйиблинип җазаланғанлиқини дәлиллиди.

Уйғур аптоном районлуқ маарип назаритиниң сабиқ назири саттар савутниң еғир интизамға хилап қилғанлиқи үчүн тутуп туруп тәкшүрүлүватқанлиқи вә тутқун қилинғанлиқи тунҗи қетим, хитайниң “сумурғ” хәвәр тор бетидә елан қилинған. 2017-Йили 2-айда елан қилинған бу хәвәрдә, саттар савут билән бирликтә җамаәт хәвпсизлик саһәсидики ниҗат авдун, әли имин қатарлиқ 6 әмәлдарниңму тәкшүрүлүватқанлиқи дейилгән, әмма уларниң конкрет қандақ хаталиқ өткүзгәнлики тилға елинмиған. Мәшһур обзорчи ялқун розиниң тутқун қилинғанлиқи һәққидә икки йилдин буян җәмийәттә сөз тарқалған болсиму, әмма һазирға қәдәр бирәр гуваһчи яки һөҗҗәтлик материял ашкариланмиған иди. Икки һәптиниң алдида радийомизға кәлгән “вәтәндин сада” намлиқ бир мәктупта, уйғур райониниң нөвәттики җиддий вәзийити һәққидә бир қатар муһим әһваллар инкас қилиниш билән бирликтә, сабиқ назир саттар савут билән обзорчи ялқун розиниңму җазаланғанлиқи һәққидә бәлгилик дәриҗидә ениқ мәлуматлар берилгән.

Мәктупта дейилишичә, нөвәттә уйғур районидики һәр дәриҗилик кадирлар арисида давам қиливатқан сиясий өгиништә, сақчи органлири тәрипидин тәйярланған, һөҗҗәтлик син филими көрситилмәктә икән. Мәлум болушичә, филим 1, филим 2 вә филим 3 дәп қисимларға бөлүнгән бу видийолуқ тәшвиқат материялида уйғур зиялийлар вә әмәлдарлар ичидә җазаланғанлардин бир қисминиң аталмиш җинайити баян қилинған. Мәктупта мана мушу филимға асасән баян қилинишичә, сабиқ назир саттар савут, ялқун рози, алимҗан мәмәт вә османҗан қатарлиқ бәш кишиниң бөлгүнчилик билән әйибләнгән вә бир гуруһ дәп тонуштурулған; мәлум болушичә, филимда уларниң һәммиси мәһбус кийими билән көрситилгән; сабиқ назир саттар савутқа өлүм җазаси берилип, җазаниң икки йил кечиктүрүп иҗра қилиниши буйрулған; обзорчи ялқун розиға муддәтсиз қамақ җазаси берилгән. “вәтәндин сада” намлиқ бу мәктупта әскәртилишичә ялқун розиниң аталмиш җинайәтлиридин бири сүпитидә униң бир мақалисидә уйғур оқурмәнләргә түркчилик идийәсини сиңдүрүшкә урунғанлиқи тилға елинған.

Бүгүн радийомизға кәлгән йәнә бир инкаста баян қилинишичә, мушу айниң 20-күни уйғур районидики мәлум бир оттура мәктәптә, пүтүн оқутқучи-оқуғучиларға йиғин ечип сиясий өгиниш елип барған. Йиғинда юқирида дейилгән бир сақчи һөҗҗәтлик филими көрситилгән. Бу инкас хәттиму әнә шу филимға асасән дейилишичә, уйғур аптоном районлуқ маарип назаритиниң 6 нәпәр хадими дөләтни парчилашқа урунуш җинайити билә әйиблинип муддәтсиз қамақ җазасиға буйрулған. Филимда уларниң аталмиш җинайи пакитлири қатарида, уларниң, дәрслик китаблириға әхмәтҗан қасими, мәһмут қәшқири, йүсүп хас һаҗип вә мәмтили тәвпиқ қатарлиқ тарихий шәхсләрниң һаяти һәққидики мәзмунларни киргүзгәнлики тилға елинған.

Мана бу икки мәктупта дейилгәнләр, биз алдинқи һәптә аптоном районлуқ әдәбият сәнәтчиләр бирләшмиси сиясий бөлүминиң мудирини зиярәт қилған вақтимизда, төвәндикичә дәлилләнди:
Соал: сиз тәшвиқ қиливатқан шу “җиң шипйәндә”(сақчи син филимида) азад султандин башқа йәнә кимләр бар?

Җаваб: халмурат ғопур, андин шинданиң һелиқи ташполат тейип, мәдәнийәт назаритиниң, яқ, маарип назаритиниң башлиқи саттар савут, андин ялқун рози. . . .

Бу хадим юқириқи шәхсләрниң һәммисиниңла “өзлиригә дөләт тәрипидин берилгән имканлардин пайдилинип, дөләтни парчилашқа ашкара яки йошурун һалда урунғанлиқи”ни илгири сүрди.

Бүгүн йәнә әһвал сүрүштә қилишимиз давамида уйғур аптоном районлуқ маарип нәшрияти парткоминиң ялқун рози һәққидә чиқарған бир қарарнамисиниң копийәси қолимизға чүшти. Мәзкур қарарнамидә, ялқун розиниң 2015-йили 2-айда кесәл сәвәби билән дәм елишқа чиққанлиқи, 2016-йили 12-айниң 30-күни, дөләтни парчилашқа қутратқулуқ қилиш гумани билән үрүмчи шәһәрлик җ х идариси тәрипидин тутқун қилинғанлиқи вә мушу сәвәбтин, нәшрият парткоминиң ялқун розиға берилидиған пенсийә пули қатарлиқ барлиқ тәминатларни әмәлдин қалдурушқа қарар бәргәнлики баян қилинған.

Биз бу учурларниң тоғра хаталиқини дәлилләш үчүн асаси қатламлардики сақчи органлириғиму телефон қилдуқ. Қәшқәр конашәһәр наһийәси булақсу йезилиқ сақчи хадими өзлириниң сиясий өгинишләрдә аптоном районлуқ алақидар орунлар тәрипидин тарқитилған сақчи филими(тәшвиқат филими) ни көрүватқанлиқини баян қилди. У филимдин көргәнлиригә асасән, маарип назири саттар савутқа өлүм җазаси берилип, җазаниң икки йил кечиктүрүлгәнлики вә обзорчи ялқун розиниң муддәтсиз кесилгәнликини дәлиллиди.

Юқирида сабиқ назир саттар савут билән обзорчи ялқун розиниң дөләтни парчилашқа урунуш җинайити билән әйиблинип җазаланғанлиқиниң дәлилләнгәнлики һәққидә аңлитиш бәрдуқ.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.