Shinjang uniwérsitétining sabiq mudiri tashpolat téyip "Siyasiy mesile" sewebidin tekshürülmekte

Muxbirimiz eziz
2018-02-07
Élxet
Pikir
Share
Print
Tashpolat téyip ependi qaghiliq nahiyesidiki "Qoshmaq tughqini" muhemmed héyt bilen bille. 2017-Yili 26-yanwar.
Tashpolat téyip ependi qaghiliq nahiyesidiki "Qoshmaq tughqini" muhemmed héyt bilen bille. 2017-Yili 26-yanwar.
zr1718.com

2017-Yilining otturiliridin bashlap shinjang uniwérsitétining sabiq mudiri, proféssor tashpolat téyipning mektep mudirliqidin qaldurulghanliqi we tutup kétilgenliki heqqide türlük gep-sözler tarqalghan idi. Muxbirimizning yéqinda ehwal éniqlashliri jeryanida shinjang uniwérsitétidiki alaqidar organlarning xadimliri sabiq mektep mudiri tashpolat téyipning nöwette "Tutup turulup tekshürülüwatqanliqi" ni delillidi.

"Shinjang uniwérsitéti bulaq köl tori" ning xewirige qarighanda, 2017-yili 31-mart küni Uyghurlar diyaridiki eng aliy bilim yurti bolghan shinjang uniwérsitétida "Kadirlar yighini" échilghan hemde sh u a r partkom we hökümetning "Shinjang uniwérsitétining asasliq rehberlirini wezipige teyinlesh we qaldurush qarari" yetküzülgen. Mezkur yighin'gha sh u a r partkomning mu'awin sékrétari li péngshinning biwasite qatnishishining özila bu qétimqi yighinning adettiki bir yighin emeslikidin bésharet béretti. Yighinda sh u a r partkom we hökümetning mexsus qarari oqup ötülgen hemde mektep mudiri tashpolat téyipning wezipisidin qaldurulghanliqi, ornigha weli baratning mektep mudirliqigha teyinlen'genliki jakarlan'ghan.

Yighinda 2010-yilidin buyan shinjang uniwérsitétining mudiri bolup ishlewatqan tashpolat téyipning partiye we hökümetning türlük orunlashturushlirini qet'iy ijra qilip kelgenliki, adem terbiyeleshni asas qilishtek bash nishanda ching turup, rehberlik qatlimining siyasiy idiyewi qurulushini ching tutqanliqi qatarliq töhpilirige yuqiri baha bérilgen shuningdek uning bu töhpilirige partiye we hökümetning yüksek éhtiram we hörmet bildüridighanliqi bildürülgen idi.

Halbuki "Partiye we hökümet yüksek éhtiram bildürgen" shexs tashpolat téyip da'imliq qa'ide boyiche östürülüsh ornigha shu qétimliq yighindin kéyin kishilerning neziridin biraqla ghayib bolghan. Aridin uzun ötmey jem'iyette tashpolat téyipning tutup kétilgenliki we uning mexpiy bir jaygha solan'ghanliqi heqqide mish-mish paranglar tarqilishqa bashlighan. Paranglarning mezmuni we shekli her xil bolup, bir-biridin perqliq idi. Bu heqtiki ehwallar toghriliq hökümet terep héchqandaq melumat bermigenliki üchün heqiqiy ehwalning rast-yalghan ikenlikinimu delillesh qiyin'gha chüshken idi. Aridin bir yilgha yéqin waqit ötkende radiyomiz bu heqtiki bezi tepsilatlarni éniqlashqa muweppeq boldi.

Biz bu heqtiki ehwallarni éniqlap körüsh üchün aldi bilen shinjang uniwérsitétining "Mektep mudiri ishxanisi" bilen alaqileshtuq. Biz téléfonni alghan xizmetchi xadimdin "Sabiq mektep mudiri tashpolat téyip qolgha élin'ghan" dégen uchur heqqide némilerni bilidighanliqini sorighinimizda, u özining bu ishni chüshendürüp bérelmeydighanliqini, bu ishning tepsilatidinmu xewiri yoqluqini éytti. Biz uningdin bu heqte yuqiri derijilik orunlardin birer uqturush chüshken-chüshmigenlikini sorighinimizda u bilmeydighanliqini éytip turuwaldi. Biz tashpolat téyipning néme xataliq ötküzgenliki yaki qandaq jinayetke chétilip qalghanliqini sorighinimizda u: "Hazir téxi uning jinayiti békitilmidi. Bizgimu héchqandaq ehwalni uqturmidi. Shunga men bilmeymen," dédi. Biz uningdin tashpolatning hazir türmide yaki "Yépiq terbiyelesh merkizi" de ikenlikini sorighinimizda, u özining buningdin xewersiz ikenlikini éytti.
Arqidin biz shinjang uniwérsitéti kadirlar bashqarmisi bilen alaqileshtuq. Xizmetchi xadim özining bu ishtin xewersiz ikenlikini éytti. Mektep mudirining ishidin qandaqlarche xewersiz ikenlikini sorighinimizda özining bu gepning höddisidin chiqalmaydighanliqini éytti.

Shuningdin kéyin biz shinjang uniwérsitéti teshkilat bölümi bilen alaqileshtuq. . . Xizmetchi xadimlardin biri bu heqtiki so'allargha jawab bérip, özliridek addiy xizmetchilerning bu ishlardin xewersiz ikenlikini, bu heqtiki so'allarni döletning mexpiyetlik organliridin we qanun organliridin sorash kéreklikini éytti.

Shuning bilen biz shinjang uniwérsitétining amanliq we qoghdash ishlirigha mes'ul bolghan saqchi bashqarmisigha téléfon qilduq. Téléfonni alghan saqchi xadimidin "Tashpolat téyipni qolgha élishni siler orunlighanmu?" dep sorighinimizda, u özlirining bu ishqa arilashmighanliqini éytti hemde bu xildiki so'allarni dep téléfon urmasliqni, öziningmu bu heqte héchnerse dep bérelmeydighanliqini éytti.

Axirida biz shinjang uniwérsitéti qarmiqidiki intizam tekshürüsh komitéti bilen alaqileshtuq. Bu yerdiki xizmetchi xadimlardin biri bu heqtiki so'allargha jawab bérelmeydighanliqini éytip, "Tashpolat téyipning nöwette téxiche tekshürülüwatqanliqini, emma hazirche téxi uninggha birer jinayet békitilip qolgha élinmighanliqi" ni éytti.

Alaqidar matériyallarda körsitilishiche, tashpolat téyip 1958-yili tughulghan. Uyghur diyaridiki jughrapiye saheside eng közge körün'gen Uyghur ziyaliylirining biri bolghan tashpolat 1992-yili yaponiyening tokyo tebi'iy penler uniwérsitétidin yiraqtin sézish kespi boyiche doktorluq unwani alghandin kéyin ürümchige qaytip kelgen. 1993-Yili Uyghurlardin chiqqan eng yash proféssorlarning biri süpitide shinjang uniwérsitéti jughrapiye fakultétining mudiri, 1996-yili shinjang uniwérsitétining mu'awin mudiri, 2010-yilidin bashlap shinjang uniwérsitétining mektep mudiri, qoshumche mektep partkomining mu'awin sékrétari bolup ishligen. Bu jeryanda xitayning ichkiri ölkiliridiki dangliq aliy mektepler we ottura asiya qatarliq jaylardiki aliy mekteplerde köp qétim xizmet ziyaritide bolghan shuningdek Uyghur jem'iyitide eng köp teshwiq qilin'ghan "Ülgilik shexs" lerdin biri bolup kelgen idi.

Nöwette hemmidinmu bek kishilerning diqqitini qozghawatqan nuqtilarning biri, shinjang uniwérsitétining mektep toridiki "Mektep mudirlirining tarixi" dégen sehipe bolmaqta. Uningda shinjang uniwérsitétining asasi hésabliniwatqan, 1924-yili qurulghan "Shinjang rusche siyasiy qanun mektipi" din tartip hazirqi "Shinjang uniwérsitéti" ning 2017-yilidiki rehberlirigiche bolghan mezgildiki lyu wénlong, shéng shisey, burhan shehidi, seypidin ezizi qatarliq mudirlarning tizimlikidin 2010-yilidin 2017-yilighiche tashpolat téyip mektep mudiri bolghan mezgil we uning ismi chiqiriwétilgen. Halbuki, xitay kompartiyesi we pütkül Uyghur xelqi "Jallat" dep baha bergen militarist shéng shisey mektep mudiri bolghan ikki yilliq tarixning bu isimlikke kirgüzülüshi buning bilen roshen sélishturma hasil qilghan.

Nöwette proféssor tashpolatning "Siyasiy" eyiblesh bilen tekshürülüwatqanliqi éniq bolsimu, emme buning tepsilati namelum. Emma köp qisim kishiler uning Uyghur diyarida ötken birnechche yilda ewj élishqa bashlighan "Ikki yüzlimichilerni tartip chiqirish" herikitining qurbani bolghan bolushi mumkinlikini, bolupmu uning hökümet organliri ijra qilghan bir qatar prinsipalliq mesililiride "Aktip maslashmasliq" pozitsiyeside bolghan bolushi mumkinlikini perez qilmaqta.

Toluq bet