Токйодики тибәт қозғилиңиниң 57 йиллиқини хатириләш йиғинида уйғур мәсилиси оттуриға қоюлди

Ихтиярий мухбиримиз һаҗи қутлуқ қадири
2016-03-11
Share
yaponiye-tokyo-tibet-qozghilang-uyghur-2016.jpg Токйода өткүзүлгән тибәт қозғилиңиниң 57 йиллиқини хатириләш паалийитидин бир көрүнүш
RFA/Haji Qutluq Qadiri


10 - Март, токйода өткүзүлгән тибәт қозғилиңиниң 57 йиллиқини хатириләш паалийитидә уйғур мәсилигиму орун берилгән.

Дуняниң һәр қайси җайлирида яшаватқан тибәтләр 1959 - йили 10 - март тибәттә көтүрүлгән хитай компартийәсигә қарши қозғилаңниң 57 йиллиқини хатириләватқан бир күндә, токйода паалийәт елип бериватқан асия әркинлики вә демократийисини илгири сүрүш бирләшмисиниң тәшкиллиши билән тибәт, уйғур, моңғул қатарлиқ милләтләр бирлишип мәзкур қозғилаңни хатирилигән.

Токйониң канда районидики бир йиғилиш залида елип берилған мәзкур йиғин шу йәр вақти кәч саәт алтидин сәккиз йеримға қәдәр давамлашқан.

Тибәт қозғилиңини хатириләш паалийитидә японийә асия әркинлики вә демократийәсини илгири сүрүш бирләшмисиниң рәиси пима гарпур, японийә уйғур җәмийитиниң рәиси илһам маһмут, моңғул тәшкилатидин дайчин қатарлиқлар сөз қилған.

Тибәт вәкили пима гарпур хатириләштә тибәт қозғилиңиниң келип чиқиш сәвәблири, тибәтниң роһаний даһийси далай ламаниң вәтинидин айрилиши вә шундақла өз аилисиниң һиҗрәт һаяти тоғрисида тохталған.

Зияритимизни қобул қилған пима гарпур: «вәтинимиз тибәт 57 йилидин буян хитай компартийисиниң ишғалийитидә болғанлиқидин хәлқимизниң вә шундақла роһаний даһиймиз далай ламаниң йүрики һәсрәттә. Бизла әмәс әлвәттә, хитай компартийәсиниң мустәмликисигә учриған шәрқий түркистан, җәнубий моңғулийәму бар. Шуңа бу үч милләт өз - ара һәмкарлишип бирликтә өз вәтинимизни қуруш үчүн тиришиватимиз» деди

Кишилик һоқуқ паалийәтчиси пима гарпур бүгүнки паалийәттә сөз қилған токйо университетиниң профессори сакайниң доклати һәққидә тохтилип: «профессор сакай биринчи дуня урушидин кейин империйиләрдин қутулуп мустәқил болған явропа дөләтлириниң тарихи вә шундақла иккинчи дуня урушидин кейин мустәмликә қилинип кейин мустәқил болған әлләр тоғрисида тохталди. У доклатида, хитай компартийәсидин ибарәт бу һакимийәт ағдурулғандила униң мустәмликисидики дөләтләрниң мустәқиллиққа еришиш еһтималлиқиниң юқирилиқини, хитайдики мустәмликә қилинған дөләтләрниң мустәқиллиқини қолға кәлтүрүшигә япон хәлқиниңму көңүл бөлүши вә һәмкарлишишиниң зөрүрлүкини тәкитлиди» деди.

Тибәт қозғилиңини хатириләш паалийитидә сөзгә тәклип қилинған японийә уйғур җәмийитиниң рәиси илһам маһмут өзиниң доклати һәққидә тохталди. У доклатида уйғур мәсилиси һәққидә алаһидә тохтилип өткәнликини билдүрди.

японийә уйғур җәмийитиниң рәиси илһам маһмут сөздә
Японийә уйғур җәмийитиниң рәиси илһам маһмут сөздә

Японийәдики җәнубий моңғул кишилик һоқуқ тәшкилатиниң вәкили дайчин хатириләш паалийитидә сөз қилип нөвәттики ички моңғул аптоном районидики кишилик һоқуқ мәсилилири һәққидә тохталған. У зияритимизни қобул қилип: «мән доклатимда асасән хәлқарада қоллашқа еришиватқан тибәт, уйғур кишилик һоқуқ мәсилилиригә селиштурғанда, җәнубий моңғулийәдики моңғуллар мәсилисигә хәлқара җәмийәтниң көңүл бөлүшиниң йетәрлик болмайватқанлиқини, шуңа, һәммә бирдәк тибәт, уйғур мәсилисигә охшаш, бизниң мәсилимизгиму көңүл болушни тәләп қилдим» деди.

Илһам маһмутниң ейтишичә, хатириләш паалийити җәрянида йәнә бир қисим японлар тәйвәнниң сабиқ президенти ли деңхүйниң хитай дөлитиниң кәлгүси һәққидики бир қисим қарашлирини оттуриға қоюп, бу һәқтә тибәт, уйғур, моңғул вәкиллириниң қарашлири билән ортақлашқан.

Токйода өткүзүлгән тибәт қозғилиңиниң 57 йиллиқини хатириләш паалийитигә йәнә японийә парламент әзалиридин бир қисим нопузлуқ кишиләрму қатнашқан.

Юқириқи аваз улинишидин тәпсилатини аңлаң.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт