Зәйтинбурнудики сайламларда шәрқий түркистанлиқлар қизиқ нуқта болмақта

Ихтиярий мухбиримиз арслан
2014.03.28
milletchi-herket-partisi-zeytinburnu.jpg Милләтчи һәрикәт партийиси зәйтинбурнуда
RFA/Arslan


Зәйтинбурнудики уйғур қатарлиқ шәрқий түркистанлиқлар бу нөвәт түркийәдә өткүзүлидиған йәрлик сайламда утуп чиқишини көзләватқан һәрқайси партийиләрниң диққәт мәркизигә айланған.

Бу мәзгилдә түркийә баш министири әрдоған қатарлиқ дөләт әрбаблириму уйғурларға көңүл бөлидиғанлиқини билдүрсә, түркийәдики милләтчи һәрикәт партийиси қатарлиқ партийиләр зәйтинбурнуға келип уйғурларниң авазиға еришиш үчүн паалийәтләрни башливәткән.

2014 - Йили 30 - март йәкшәнбә күни пүтүн түркийәдә йәрлик сайлам өткүзүлиду вә һәр қайси шәһәр башлиқлири, мәҗлис әзалири йеңидин сайлиниду. Бу мунасивәт билән түркийәдики 26 сиясий партийә бу сайламда утуп чиқиш үчүн түркийәниң һәр қайси шәһәр вә районлирида җиддий хизмәт - паалийәтләр елип бериватиду.

Улар түркийәни тәрәққий қилдуруш, күчләндүрүш, маддий вә мәниви җәһәттин юқири көтүрүш қатарлиқ тәрәпләрдә йеңи - йеңи пиланларни оттуриға қоюп риқабәт билән нутуқ сөзләватиду.

Һазир бу сайламда адаләт вә тәрәққият партийиси, җумһурийәт хәлқ партийиси, милләтчи һәрикәт партийиси, демократийә тинчлиқ партийиси қатарлиқ партийиләрниң намзатлири әң алдида кетиватқан партийиләрдур.

Истанбулниң зәйтинбурну наһийиси уйғурлар әң көп олтурақлашқан бир район, бу райондики сиясий партийә шөбилири уйғур, қазақ җәмийәтләрни зиярәт қилип уларни өзлиригә аваз беришкә чақириқ қилмақта.

Милләтчи һәрикәт партийиси, бүйүк бирлик партийиси, саадәт партийиси қатарлиқ партийиләрниң рәислири сайлам нутуқлирида, һазирқи һөкүмәтни башқуруватқан адаләт вә тәрәққият партийисини уйғурларға йетәрлик дәриҗидә көңүл бөлмигәнлик билән әйибләп тәнқид қилмақта.

Бу қетимқи түркийәниң йәрлик сайлимида зәйтинбурнуда яшаватқан уйғур, қазақ, түркмән, өзбек хәлқләрму өз ичидин бирәр кишини намзат көрсәткән болуп, бәзилири намзатлиққа қобул қилинди, бәзлири қобул қилинмиди.

Зәйтинбурнуда яшаватқан уйғур зиялий юнус артиш адаләт вә тәрәққият партисиниң зәйтинбурну шәһәрлик мәҗлис әзалиқиға намзат көрситилгән болуп, нәтиҗидә намзатлиқи қобул болмиди.

Намзат сани 33 киши билән чәкләнгән болғачқа, адаләт вә тәрәққият партийисидин 120 киши намзатлиққа көрситилгән, булардин 33 киши талланған болуп йонус артишқа сан йәтмигән.

Әмма, зәйтинбурну шәһәрлик мәҗлис әзалиқиға түркистанлиқларға вакалитән бир түркмән вә бир қазақ намзат болған.

Униңдин башқа йәнә, шәрқий түркистанлиқ қазақ аилиниң оғли болған иляс сака узун замандин буян зәйтинбурну муавин шәһәр башлиқи болуп хизмәт қилип кәлмәктә. Буниңдин кейин бу хизмитиниң давам қилиш - қилмаслиқи адаләт вә тәрәққият партийисиниң сайламда утуп чиқишиға бағлиқ.

Милләтчи һәрикәт партийисиниң зәйтинбурну шөбисидин шәһәрлик мәҗлис әзалиқиға намзат көрситилгәнләр арисида шәрқий түркистан көчмәнләр җәмийитиниң сабиқ баш катипи сәркан денчтүрк орун алди. Әгәр милләтчи һәрикәт партийиси зәйтинбурнудики сайламда утуп чиқалиған тәқдирдә сәркан денчтүрк зәйтинбурну шәһәрлик мәҗлис әзаси болуп сайлиниду.

Милләтчи һәрикәт партийиси 15 күндин буян зәйтинбурнуниң әң ават мәркизи болған 58 - булвар пиядиләр йолиға чоң бир қазақ чедири қурған болуп, чедирниң әтрапиға, түрк, қазақ, уйғур, қирғиз, түркмән, өзбек, әзәрбәйҗан байрақлирини есип паалийәт қилмақта.

Милләтчи һәрикәт партийиси бу сайламда утуп чиқса, зәйтинбурнуда түрк дуняси қуруш, 7 қәвәтлик түрк дуняси мәдәнийәт мәркизи бинаси ясап, һәр бир қәвәтни бир милләтниң мәдәнийәт паалийәт мәркизи қилип беридиғанлиқини вәдә қилип хәлқни өзигә аваз беришкә чақирмақта.

Биз бу һәқтә техиму көп мәлуматқа еришиш үчүн милләтчи һәрикәт партийиси зәйтинбурну шәһәр башлиқи намзати фәтһи әхмәт алпарслан вә мәҗлис әзаси намзати сәркан денчтүркләр билән сөһбәт елип бардуқ.

Фәтһи әхмәт әпәнди уйғурлар һәққидә тохтилип мундақ деди: дуняниң қәйиридә болсун, һәр қандақ бир мусулман түрк болса уларниң дәрд - әләмлири бизниң дәрд - әләмлиримиздур. Шәрқий түркистанда йүз бериватқан зулумни билимиз. Бу бирликимизниң ичидә шәрқий түркистанға әркинлик нөвити кәлди. Шәрқий түркистандики қериндашлиримиз дуч келиватқан зулум вә бесимни билимиз, биз уларниң авази, нидаси болимиз. Тилда, ишта, пикирдә бирликни қолға кәлтүрүш үчүн һәммимиз җапалиқ ишлишимиз керәк болиду.

Зәйтинбурну шәһәрлик мәҗлис әзаси намзати шәрқий түркистанлиқ қазақ аилиниң оғли

Сәркан денчтүрк мундақ деди: мән шәрқий түркистанлиқ бир қазақ көчмән, милләтчи һәрикәт партийисидә узун йиллардин билән вәзипә өтәп келиватимән, түрк дуняси ишлири комитетиниң мәсули болуп хизмәт қиливатимән, бу йәрдә 30 - март күнидики сайламда зәйтинбурну шәһәрлик мәҗлис әзалиқиға намзат болдум. Милләтчи һәрикәт партийиси қурулуш пәлсәписи бойичә һәр заман түрк дунясиниң йенида болуп кәлди. Қәйәрдә бир түрк қийин әһвалда қалса, милләтчи һәрикәт партиси униң йенида болуп кәлди, ярдәм қилип кәлди, түрк дуняси учриған һәқсизликләргә қарши күрәш қилип кәлди, бизниң милләтчи һәрикәт партийисидә сәп тутушимиз бу сәвәбтиндур.

Бу сайламда биз утуп чиқсақ, мән түрк дунясиниң шәрқий түркистанниң авази болуши үчүн қолумдин келишичә тиришчанлиқ көрситимән. Бу йәрдики қазақ болсун, уйғур, өзбек, қирғиз, түркмән, ноғай болсун пүтүн қандаш қериндашлиримизниң мәсилилирини һәл қилиш үчүн қолумдин келишичә ғәйрәт қилимән.

Өткән һәптә адаләт вә тәрәққият партийисиниң зәйтинбурну шөбиси вә зәйтинбурну шәһәр башлиқи мурат айдин мәхсус уйғур, қазақ, қирғиз, түркмән, өзбек қатарлиқ түркистанлиқлар үчүн йиғин уюштуруп уларниң пикир - тәклиплирини аңлиған.

Түркистанлиқлар бирдәк зәйтинбурнуда түркистан мәдәнийәт мәркизи қурулушини тәләп қилған иди.

Бу қетимқи сайламда истанбулдики уйғурларниң көпинчисиниң адаләт вә тәрәққият партийисигә аваз беридиғанлиқи илгири сүрүлмәктә.

Бу сайлам тоғрисидики рай синаш нәтиҗилиригә қариғанда, һазирқи һөкүмәтни башқуруватқан баш министир әрдоғанниң партийиси болған адаләт вә тәрәққият партийиси әң алдида икән.

Адаләт вә тәрәққият партийисидин парламент әзаси шундақла түркийә бүйүк милләт мәҗлиси адаләт комитетиниң рәис вәкили һәққи көйли парламентта, мухалип партийиләрниң тәнқидлиригә җаваб берип мундақ деди:милләтчи һәрикәт партийиси, сирттики түркләрниң һәқ - һоқуқлирини қоғдимайсиләр дәйду, йәни шәрқий түркистандики түркләр тоғрисида бизни тәнқид қилиду. Түркийә дөләт болуш сүпити билән немә қилиш керәк болса у йәрдә шуни қиливатиду, әмма орнидин дәс туруп хитайда коммунизмни йоқ қилидиған күчимиз йоқ, хитай бир коммунист дөләт. Хитайниң сиясәт йүргүзүши охшимайду, әмма шундақ болсиму, рәсмий бир шәкилдә дипломатийә йоллар арқилиқ һәммә ишни қиливатимиз, қәйәрдә бир түрк болса, қәйәрдә бир түрк әсири болса бу һөкүмәт у йәргә берип уларниң һәммисигә ярдәм қиливатиду.

Ташқи ишлар министири әхмәт давут оғли бир телевизийә программисида сөз қилип, уйғурларға көңүл бөлүватқанлиқини, дуняниң һәр қайси җайлиридики уйғурларға игә чиқиватқанлиқини ипадилиди вә уйғурларға көңүл бөлмәслик, сүкүттә қилишниң һәргиз мумкин болмайдиғанлиқини, баш министир әрдоған вә һазирқи һөкүмәт шундақла ташқи ишлар министири әхмәт давут оғли өзлириниң уйғурларға көңүл бөлүшигә һечкимниң шүбһә билән қаримаслиқини тәкитлиди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.