Nhân hội nghị ngành lần thứ 32, bàn về ‘Ngoại giao cây tre Việt Nam’

Bài bình luận của blogger Trần Hiếu Chân từ Hà Nội
24-12-2023
Nhân hội nghị ngành lần thứ 32, bàn về ‘Ngoại giao cây tre Việt Nam’ Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (trái) và Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng (phải) tại Văn phòng Trung ương đảng cộng sản Việt Nam ở Hà Nội ngày 12/12/2023.
AFP

Não trạng của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng về ‘Ngoại giao cây tre’ vẫn là từ thời Chiến tranh Lạnh. Dư luận quốc tế có lý do để quan ngại, sau khi Việt Nam chấp thuận ‘chung vận mệnh’ với Trung Quốc, liệu Hà Nội có tối đa hóa được hệ thống ‘đối tác chiến lược toàn diện’ với Mỹ và thế giới dân chủ? 

Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Hội nghị Ngoại giao lần thứ 32, khai mạc ngày 19/12, dài 4.646 chữ. Độ dài này tuy chỉ bằng một nửa so với bản Tuyên bố Việt – Trung ngày 13/12/2023, nhưng cũng đủ để người đọc khó năm bắt được nội dung chính (1). Lẽ thường, các chuyên viên cao cấp Bộ Ngoại giao và Ban Đối ngoại Trung ương là những “cây bút” dự thảo các văn kiện thượng dẫn trước khi trình lên cho Văn phòng TBT. Nhưng dường như tất cả họ đều có chung một ý đồ là phải giấu các thông tin đối với người dân. Văn bản phải thật dài và phải thật ‘vòng vo Tam Quốc’ để người đọc không nắm bắt nổi vấn đề, không hiểu được đâu là cốt lõi của ‘đường lối đu dây’ trong giai đoạn tới. Tuy nhiên, đối với giới phân tích, thì rõ ràng cái gọi là ‘Ngoại giao cây tre Việt Nam’ không phải là một lý thuyết gì cao siêu, lại càng khó để nâng nó lên thành một ‘trường phái ngoại giao’ như ông Trọng tán dương nó trong bài phát biểu mang tính chất ‘gợi mở’, và ông muốn khái quát thành 5 vấn đề như là các định hướng, nhiệm vụ và giải pháp cho nền ‘Ngoại giao cây tre’ trong những năm tới.  

5 vấn đề ông Trọng khái quát đáng tiếc lại bị trùng lặp. Thứ nhất, TBT đề nghị Ngoại giao phải tiếp tục bám sát Đại hội XIII, phải nêu cao tinh thần ‘Tiền hô hậu ủng’, ‘Nhất hô bá ứng’, ‘Trên dưới đồng lòng, ‘Dọc ngang thông suốt. Đến vấn đề thứ tư,TBT lại kêu gọi phải luôn luôn quan tâm xây dựng sự đoàn kết, đồng thuận trong toàn Đảng như lời căn dặn của ông Hồ: ‘Sự nghiệp làm nên bởi chữ Đồng’. Phải chăng vì hiện nay cả trong lẫn ngoài ĐCS đang có nhiều đánh giá khác nhau về cục diện quốc tế cũng như chủ trương đối ngoại nên ông Trọng lặp lặp lại cái yêu cầu nội bộ phải đoàn kếtKhi nêu vấn đề thứ hai và thứ ba thì TBT lại mâu thuẫn về chủ trương. Ông Trọng kêu gọi kết hợp sức mạnh của dân tộc với sức mạnh của thời đại, xử lý hài hoà mối quan hệ giữa lợi ích quốc gia  dân tộc và nghĩa vụ quốc tế trong vấn đề thứ haiThế nhưng sang vấn đề thứ ba thì TBT lại nhấn mạnh nguyên tắc ‘kết hợp độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội’. Trong khi CNXH chính là điều ông Trọng từng nói là đến cuối thế này chưa có thì lấy gì để mà kết hợp? Sang vấn đề thứ 5, ông Trọng nhắc lại lời dặn của cụ Hồ đối với cán bộ ngoại giao. Điều này thì hội nghị năm nào cũng lặp lại y nguyên (2).  

Nếu 5 ‘huấn thị’ nói trên của ông Trọng là hồn cốt của ‘Ngoại giao cây tre Việt Nam’ thì nhận xét của Giáo sư Alex Vuving từ Hoa Kỳ là chính xác khi GS. này đánh giá rằng, chính sách ‘ngoại giao cây tre chỉ phát huy tác dụng thời hậu Chiến tranh Lạnh, còn bây giờ đã bước vào thời kỳ mới, thời kỳ ‘sau hậu Chiến tranh Lạnh’, tạm gọi là tranh chấp Đông – Tây với Mỹ và Phương Tây một bên, và Trung Quốc và Nga ở bên kia. Trong cuộc đối đầu này, những công thức được sử dụng trong hậu Chiến tranh Lạnh không thể áp dụng được nữa. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn trở nên gay gắt thì ‘cây tre Việt Nam hoàn toàn có thể bị con gấu trúc Trung Quốc gặm nhấm dần dần’. Việt Nam phải tìm phương cách khác. (3) Một vị Giáo sư khác, ông Zachary Abuza cho biết, ông ‘không thấy ấn tượng trước nền ‘ngoại giao cây tre' của Việt Nam. ‘Việt Nam đã nhận được nhiều lời tán dương cho nền ‘ngoại giao cây tre'. Cá nhân tôi thì không thấy ấn tượng từ các cuộc họp thượng đỉnh và tầm quan trọng của hệ thống thứ bậc đối tác ngoại giao đơn phương của phía Việt Nam. Chúng chỉ mang tính biểu tượng, trong khi bản chất thực sự các mối quan hệ này quan trọng hơn’ (4).   

tap trong uong tra 12122023.webp
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (trái) và Tổng bí thư đảng CS Việt Nam Nguyễn Phú Trọng (phải) uống trà tại Hà Nội ngày 12/12/2023. TTXVN

Mà không chỉ dư luận quốc tế, ngay trong “Bộ tứ” cũng có đánh giá khác với ông Trọng. Tham dự Hội nghị Ngoại giao sau đó một ngày, đánh giá của Thủ tướng Phạm Minh Chính lại cho rằng, ‘ngoại giao cây tre ở Việt Nam trong lãnh vực kinh tế còn bị động, ngoại giao kinh tế vẫn chưa thành hệ thống, còn manh mún, chia cắt, chưa có trọng tâm, trọng điểm’. Vẫn theo nhìn nhận của người đứng đầu Chính phủ thì việc ký kết các thỏa thuận về kinh tế nhiều nhưng thực hiện rất khiêm tốn. Nhiều bên đối tác cho rằng, thủ tục của Việt Nam rườm rà mà chưa có bước xoay chuyển… Hàm ý của ông Chính, dường như chủ thuyết nền ‘ngoại giao cây tre’ của Tổng bí thư Nguyễn Phú Trọng thiên về ‘ứng phó’ thay vì hành động có tính chủ động – nhất là chưa thể hiện được vai trò lãnh đạo trong các thể chế ở tầm khu vực… (5) “Ngoại giao cây tre” nên dừng lại ở tính biểu tượng, thay vì cứ tán dương kéo dài thì không hay, vì trên thực tế, “khi gió to, gió lớn, thì tre sẽ không chịu được, bật gốc… Điều này lặp lại nhận định trên của GS. Alex Vuving: Cây tre Việt Nam hoàn toàn có thể bị con gấu trúc Trung Quốc gặm nhấm dần dần (!?).  

Có một thực tế được dư luận trong và ngoài nước quan tâm, đó là năm 2023 sắp khép lại với nhiều hoạt động ngoại giao nổi bật, nhưng Hội nghị 32 đã không hề tiết lộ các đánh giá thực sự của Việt Nam về các sự kiện ấy. Ông Trọng chỉ ‘điểm danh’ việc tổ chức đón Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, Tổng thống Mỹ Joe Biden, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Lào Thoong-lun Xỉ-xu-lít, Chủ tịch Đảng Nhân dân Cam-pu-chia Hun Sen. Việc điểm danh này của TBT chỉ nhằm chứng minh cho nhận định của ông đang gây tranh cãi, đó là ‘chưa bao giờ đất nước ta có được cơ đồ, tiềm lực, uy tín và vị thế quốc tế như ngày nay’.  (6). Việc ông Trọng nhắc đến những sự kiện “bước ngoặt” trong hoạt động ngoại giao theo thứ tự như vừa dẫn, cho thấy, Việt Nam vẫn ưu tiên quan hệ với Trung Quốc là số một và Việt Nam vẫn đặt ‘3 quan hệ đặc biệt’ (với Trung Quốc, Lào và Campuchia) lên hàng đầu, trên cả các ‘đối tác chiến lược toàn diện’. Sự sắp xếp này cho thấy, tư duy về đối ngoại của TBT vẫn từ một não trạng sót lại từ thời Chiến tranh Lạnh.   

Não trạng ấy của TBT đang đặt ra thách thức lớn cho ‘Ngoại giao cây tre’: Sau khi Việt Nam chấp thuận ‘chung vận mệnh’ với Trung Quốc, liệu Hà Nội có tối đa hóa được hệ thống ‘đối tác chiến lược toàn diện’ với Mỹ và thế giới dân chủ? Tuy trên giấy trắng mực đen, Việt Nam chỉ nhận ‘chia sẻ tương lai’ với Trung Quốc, nhưng rõ ràng đây là một ‘cách nói ‘thay thế’ khái niệm CCD. Về chính trị đối ngoai, một khi ĐCSTQ và ĐCSVN cùng chia sẻ một lý tưởng, còn kinh tế thì càng ngày càng lệ thuộc sâu, nếu đà này tiếp tục, Việt Nam không chỉ sẽ rất khó khăn trong nỗ lực thoát Trung, mà việc phát huy tối đa các lợi thế do hệ thống ‘đối tác chiến lược toàn diện’ (CSP) và ‘đối tác chiến lược’ (SP) với Mỹ, các nước trong Quad, Aukus và khối EU mang lại, sẽ là một bài toán nan giải. Trước sức ép của Trung Quốc, trước xu hướng chạm đáy của nền kinh tế, dường như Việt Nam không thể kháng cự lâu hơn nữa, buộc phải chấp nhận kết nối hạ tầng với sáng kiến ‘Vành đai và Con đường’ (BRI) và ‘Cộng đồng chung vận mệnh’ (CCD) (7). 

THAM KHẢO: 

 

(1) https://baochinhphu.vn/toan-van-phat-bieu-cua-tong-bi-thu-nguyen-phu-trong-tai-hoi-nghi-ngoai-giao-lan-thu-32-102231219155116287.htm 

(2) https://baochinhphu.vn/toan-van-phat-bieu-cua-tong-bi-thu-nguyen-phu-trong-tai-hoi-nghi-ngoai-giao-lan-thu-32-102231219155116287.htm 

(3) https://www.bbc.com/vietnamese/articles/cn043y8grg0o 

(4) https://www.bbc.com/vietnamese/articles/cn043y8grg0o 

(5) https://vietnamthoibao.org/vntb-thu-tuong-phan-bien-tong-bi-thu-ve-ngoai-giao-cay-tre/ 

(6) https://baochinhphu.vn/toan-van-phat-bieu-cua-tong-bi-thu-nguyen-phu-trong-tai-hoi-nghi-ngoai-giao-lan-thu-32-102231219155116287.htm 

(7) https://www.voatiengviet.com/a/nam-ngoai-giao-soi-dong-ket-thuc-bang-thang-loi-cua-ong-tap-/7402474.html 

 Bài viết không phản ánh quan điểm của Đài Á châu Tự do .

Trần Hiếu Chân là một blogger, đồng thời cũng là nhà báo độc lập tích cực tham gia vào mạng lưới xã hội đấu tranh vì tự do báo chí, dân chủ và nhân quyền cho Việt Nam. Blogger này cũng là một trong những nhà nghiên cứu quan hệ quốc tế và đường lối ngoại giao của Việt Nam và các nước ASEAN.

 

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.

Nhận xét

XHHT thay ĐCS
24/12/2023 23:00

cây tre còn đến lúc nào ư !? đang đến EU-HK vẫn từ chối nền KTTT thực tế FDI hứa thì nhiều vào chẳng bao nhiêu nhìn Malaisia dự án to đùng Inter ngay TQ cũng chen chân về Chíp tại sao dư luận né cứ tung hô vị trí đẹp khi thực chất vào cũng không xong thủ tục nhân tài lực phải qua thể chế ai cũng có quyền tập thể lãnh đạo thế hệ ăn xổi ở thì lợi trước mắt bỏ qua nền tảng tri thức như công nghiệp phụ trợ quyết đè bẹp nền CN tri thức nam VN xưa kem hinot(dạ lan) xà bông cô Ba In V.V.nên gợi lại tiềm thức nay mở cửa TQ vào CNPT thì VN-LĐ lòng dân thể hiện qua tiếp đón HK-TQ thấy rõ ĐCS che đậy bịt cở nào cũng lộ rõ chính sách lao vào thời kỳ bắc thuộc khi ngày nay MXH thử hở ra các hiệp định vận mệnh chung xem không chu di 3 đời ĐCS mới lạ nhìn tình thế ra ẩn ý

Đỗ Bù
25/12/2023 22:37

Nên gọi ngoại giao VN là ngoại giao "Ba Phải " chớ không phải là ba không hoặc cây tre gì cả..VN đã là chư hầu của TQ từ lâu rồi!

Vietcong HaNoi
26/12/2023 15:57

“Chủ nghĩa cộng sản là một căn bệnh ung thư [bám] vào nhân loại. Đó là một căn bệnh ung thư đang di căn nhanh chóng. Bạn chỉ có thể ngăn chặn nó bằng cách suy nghĩ một cách logic, điều gì là tốt cho nhân loại — không phải điều người khác nói với bạn là tốt, mà là điều bạn nghĩ là tốt đối với bạn.”
Dan Novacovici

vietconghanoi
27/12/2023 17:12

THƠ PHAN HUY MPH

GÓP TAY THẮP LỬA, ĐỐT TIÊU BẠO QUYỀN

Lời Trần Quốc Toản

Hoài Văn Hầu Trần Quốc Toản
Này các cháu, ta ngày xưa còn nhỏ
Chưa được cùng tham dự chống Nguyên Mông
Nhưng lòng ta căm phẫn giặc ngông cuồng
Bóp quả quít nát tan mà chẳng biết

Nay các cháu cũng giống nòi Đại Việt
Mười tám đời dựng nước Tổ Hùng Vương
Bốn nghìn năm giữ nước thật kiêu hùng
Không khuất phục trước kẻ thù đại Hán

Các cháu sinh ra vào thời vận hạn
Giặc bắc phương đang ngang ngược bá quyền
Mảnh cơ đồ gấm vóc giống rồng tiên
Là mồi ngon cho kẻ thù truyền kiếp

Trong khi đó đảng cầm quyền khốn khiếp
Đang cúi đầu quị gối trước xâm lăng
Vì chịu ơn Trung cộng đảng đàn anh
Đã cứu mạng hồi Liên xô sụp đổ

Bởi thế dân ta vô cùng khốn khổ
Đảng bạo quyền như lũ quỉ xa tăng
Dốt nát, tham lam, bạc ác, đê hèn
Cấm đoán các con cả tình yêu tổ quốc

Chúng bắt bớ, đoạ đày, và tù ngục
Những người dân phản đối giặc xâm lăng
Những gái trai đang tuổi độ tròn trăng
Nhưng tâm khảm dạt dào tình yêu nước

Con đừng sợ, bọn tà quyền khiếp nhược
Đang hãi kinh run sợ ở trong lòng
Cơn sóng thần gió thánh của toàn dân
Sẽ quét sạch bầy sâu dân mọt nước

Con đừng sợ, hồn linh thiêng tổ quốc
Từ lâu rồi thấu hiểu nỗi oan khiên
Sẽ hộ trì con cháu giống Rồng Tiên
Diệt Cộng sản, dựng xây nền dân chủ.

https://fdfvn.wordpress.com