Tái cấu trúc tại cửa ngõ bầu trời, toàn bộ những dữ liệu về danh tính, mã đặt chỗ, tài chính, lịch trình bay, lộ trình di chuyển, v.v. của mỗi hành khách, dự kiến sẽ thuộc phạm vi quản lý, điều phối và giám sát chặt chẽ của Bộ Công an.
Đây là nội dung đáng chú ý của Dự thảo Luật An ninh hàng không mới.
Bộ Công an đang trong quá trình lấy ý kiến dự thảo luật này kể từ ngày 9/11 đến hết ngày 29/11/2026.
Bên cạnh Cổng thông tin của Bộ Công an, dự thảo này còn được đăng tải trên trang “duthaoonline” của Quốc hội, và người dân có thể trực tiếp nêu ý kiến trên đây.
Với dự thảo luật này, Bộ Công an dự kiến sẽ trình Quốc hội khóa XVI để thông qua vào tháng 10/2027.
Kiểm soát dữ liệu trước và sau chuyến bay
Theo quy định mới, trước mỗi chuyến bay, Bộ Công an sẽ tiếp nhận và khai thác thông tin hành khách.
Thông tin này sẽ bao gồm toàn bộ định danh cá nhân, lịch trình di chuyển, phương thức thanh toán, hành lý, và hành trình liên chặng, v.v.
Các dữ liệu trên được các hãng hàng không kết nối, truyền tải sang hệ thống quản lý an ninh hàng không của Bộ Công an.
Sàng lọc qua các dữ liệu này, Bộ Công an sẽ đối chiếu với danh sách những đối tượng bị cấm bay, cấm xuất cảnh, truy nã hoặc người thuộc diện bị dẫn độ, theo dõi an ninh.
Đến khi làm thủ tục hàng không, hành khách bắt buộc phải nhận diện sinh trắc học khuôn mặt, kết hợp với định danh điện tử VNeID ở mức 2, để kết nối tự động hóa về Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư của Bộ Công an, nhằm được cho xác thực tính chính danh, ngăn việc giả giấy tờ.
Thực tế, Bộ Công an cho biết số liệu kiểm tra nhận diện khuôn mặt qua cổng tự động đạt trung bình 4,83 giây/ hành khách, đã vận hành tại nhiều sân bay lớn và địa phương, như 2,1 triệu lượt tại Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất.
Sau mỗi chuyến bay, dữ liệu chuyến bay thực tế (giờ bay, danh sách hành khách), xuất nhập cảnh được chốt chặn và đồng bộ vào hệ thống quản lý xuất nhập cảnh quốc gia ngay tại thời điểm làm thủ tục qua cổng kiểm soát.
Việc này được cho nhằm để phục vụ công tác truy vết hành trình, đối soát với lịch trình di chuyển khi có yêu cầu nghiệp vụ.
Các dữ liệu bên trong camera an ninh giám sát tại khu vực công cộng, sảnh đón tiễn, khu vực cách ly, sân đỗ, cũng được lưu trữ tập trung trên hệ thống máy chủ của Bộ Công an trong tối thiểu 45 ngày.
Đáng chú ý, các dữ liệu do Bộ Công an thu thập sẽ được chia sẻ nhằm phục vụ mục đích an ninh quốc gia mà không cần sự đồng ý của chủ thể dữ liệu.
Bên cạnh đó, việc triển khai các biện pháp lục soát an ninh, kiểm tra trực quan, được cho có đang có tác động đến quyền bất khả xâm phạm và quyền tự do đi lại của người dân, vốn đã được quy định trong Hiến pháp.
Vì vậy, Dự thảo Luật An ninh hàng không dự kiến sẽ quy định cụ thể thẩm quyền, căn cứ để công an làm việc này, thay vì chỉ ở cấp quy định rất chung ở Nghị định trước đây.
Lấy lý do cho đề xuất ở dự thảo luật, tại hội nghị tham vấn vào ngày 19/11, Bộ Công an nói rằng sự phát triển của ngành hàng không dân dụng đang đối mặt với các nguy cơ đe dọa an ninh hàng không ngày càng đa dạng, phức tạp.
Cùng với đó là yêu cầu cấp thiết hoàn thiện đồng bộ hành lang pháp lý chức năng của Bộ Công an hiện nay.
So với quy định trước đây, Luật Hàng không dân dụng Việt Nam số 130/2025/QH15 xác định Bộ Xây dựng là đầu mối quản lý nhà nước về hàng không dân dụng, thì nay đã chuyển dần về cho công an, tiếp nối lộ trình trước đó đã được ấn định từ ngày 28/2/2025.
Trích nguồn thu hàng không về cho công an
Quá trình chuyển giao này còn đi kèm sự tái cơ cấu dòng tài chính hàng nghìn tỷ đồng từ phí an ninh hàng không về thẳng ngân sách nhà nước do Bộ Công an quản lý.
Bộ Công an nhận định rằng việc tách dịch vụ an ninh hàng không ra khỏi Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) và các doanh nghiệp khai thác cảng, giúp cắt giảm đi lợi nhuận nội bộ từ mảng an ninh của các pháp nhân này, qua đó chuyển dòng thu tài chính công trực tiếp về Bộ Công an nhằm đảm bảo cho chi thường xuyên, và trang bị vũ trang cho lực lượng quản lý.
Trong sáu tháng đầu năm 2026, ACV ghi nhận doanh thu từ dịch vụ an ninh hàng không gần 1.158 tỷ đồng. (trang 52)
Điểm đáng chú ý nhất là cơ chế mới của Luật sửa đổi cho phép trích một phần tỷ lệ nguồn thu từ lĩnh vực hàng không về cho ngành công an. Tỷ lệ trích này không được nêu rõ là bao nhiêu.
Hàng nghìn công an đang hiện diện tại các cảng hàng không và cả trên các chuyến bay
Theo thống kê của Bộ Công an, lực lượng an ninh tại bộ này đang hiện diện quân số tại toàn bộ các cảng hàng không trên toàn quốc.
Quân số ước tính khoảng 1.454 người tại cảng hàng không địa phương và 4.970 người tại cửa khẩu hàng không quốc tế.
Lực lượng này dự kiến tăng thêm 1.893 cán bộ chính quy và 170 chiến sĩ nghĩa vụ ở hai sân bay tại Long Thành và Phú Quốc.
Bên cạnh đó, Bộ Công an sẽ bố trí các sĩ quan an ninh trên không (ANTK) vũ trang bí mật trên các chuyến bay dân dụng.
Những người được bộ cho biết trải qua quy trình huấn luyện đặc thù về kỹ thuật tác chiến, xử lý tình huống trong không gian hẹp, nhằm trực tiếp phòng ngừa, trấn áp các hành vi khủng bố, không tặc.
Đến nay, Bộ Công an đã triển khai 113 tổ sĩ quan ANTK trên 226 chuyến bay thương mại, và 2 chuyến bay chuyên khoang của lãnh đạo Đảng, Nhà nước đi công tác nước ngoài.
Trong khi đó, số lượng nhân viên an ninh thuộc các doanh nghiệp dịch vụ chỉ còn khoảng 520 người.
Các nhân viên làm trong các khu vực hạn chế sẽ được công an cho áp dụng chế độ kiểm soát chính trị nội bộ định kỳ về hồ sơ nhân thân, quan hệ xã hội và biến động tài chính.
Tuy vậy, Bộ Công an nhận thấy vẫn còn tình trạng thiếu hụt nhân lực trực 24/7 và lực lượng dự phòng khi tần suất bay tăng cao điểm.
Lý do được cho rằng việc tuyển chọn người vào ngành công an rất khắt khe nên nhiều nhân viên an ninh của các doanh nghiệp cũ không đủ điều kiện khi đối chiếu nhân thân.
