Khu phức hợp du lịch và đô thị nghỉ dưỡng Làng Vân (dự án Làng Vân), một dự án trị giá gần 44.000 tỷ đồng, được cho là mang tầm quốc tế, nhưng Báo cáo Đánh giá tác động môi trường (ĐTM) lại có nhiều “vết sạn”, thể hiện sự bất nhất, nếu không muốn nói là cẩu thả, của đơn vị tạo lập báo cáo này.
Điều này cũng đang tự nó đặt ra những sự nghi vấn nhất định về mức độ tham gia của chủ đầu tư Vingroup cùng các bên liên quan trong suốt quá trình khảo sát thực địa, có sự am hiểu và ước lường được những tác động của dự án thương mại này đối với khu vực bãi biển Làng Vân thuộc TP. Đà Nẵng.
Với những vấn đề sẽ nêu dưới đây, RFA đã gửi thư yêu cầu Tập đoàn Vingroup, công ty mẹ của Vinhomes, để yêu cầu giải đáp, nhưng đến nay tòa soạn vẫn chưa nhận được phản hồi từ họ.
Mâu thuẫn tên địa danh
“Vết sạn” mang tính hệ thống lộ rõ đầu tiên mà bất cứ ai xem Báo cáo ĐTM của dự án Làng Vân cũng có thể dễ dàng nhận thấy là những mâu thuẫn về tên địa danh, yếu tố cần chuẩn chỉnh tối thiểu của một báo cáo.
Theo đó, tại mục “Bụi và khí thải từ quá trình vận chuyển san nền”, báo cáo đưa ra kết luận rằng quá trình diễn ra san lấp ở dự án sẽ có tác động “tương đối lớn, ảnh hưởng trực tiếp tại khu vực san, đắp nền” đến dân cư dọc hai bên Quốc lộ 32. (trang 200).
Thế nhưng, Quốc lộ 32 là tuyến đường liên tỉnh nằm ở miền Bắc, trong khi dự án Làng Vân nằm tại Phường Hải Vân, TP. Đà Nẵng (Phường Hòa Hiệp Bắc, Quận Liên Chiểu cũ), lại có tuyến đường chính kết nối với Đèo Hải Vân là Quốc lộ 1A.
Ở những sai sót khác, báo cáo còn ghi sai tên một số địa danh tiếp nhận nguồn xả thải từ dự án, như việc nước thải sinh hoạt từ dự án có “tác động nghiêm trọng” đến hệ thống kênh dẫn Cẩm Đình - Hiệp Thuận, sông Đáy, v.v. và nước dưới đất. (trang 248)
Trên thực tế, sông Đáy và kênh dẫn Cẩm Đình - Hiệp Thuận là hệ thống sông ngòi thuộc khu vực Đồng bằng sông Hồng, cụ thể là trên địa bàn Hà Nội.
Những địa danh thoát nước này cũng xuất hiện xuyên suốt trong các thuyết minh về tác động môi trường có trong báo cáo.
Ở một chi tiết có liên quan, báo cáo cho biết chủ đầu tư tham vấn ý kiến của cộng đồng dân cư tại Ủy ban Nhân dân 10 xã, điều vốn khác với thực tế dự án này chỉ đang thuộc vị trí hành chính Phường Hải Vân. (trang 299)
Theo thông tin đăng ngày 3/6/2022 trên cổng điện tử Thành ủy Hà Nội về đồ án điều chỉnh quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, dự án Khu vườn sinh thái Cẩm Đình - Hiệp Thuận khi đó trải trên đúng 10 xã của huyện Phúc Thọ.
Bên cạnh đó, báo cáo còn nêu một số địa danh khác không nằm tại khu vực dự án Làng Vân như “chân núi Vũng Chua” (thuộc tỉnh Bình Định, trang 194), hay sông Hàn - dù thuộc Đà Nẵng nhưng cách vị trí dự án hơn 20km (trang 171).
Chưa dừng lại ở đó, ngay cả tên chủ đầu tư cũng có sự mâu thuẫn. Tại trang 27, Báo cáo ĐTM ghi nhận chủ đầu tư là “Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng Thái Sơn”, trong khi một số nơi khác lại ghi chủ đầu tư là Vingroup hoặc Vinpearl (trang 42).
Trả lời RFA, chị C, một nhà hoạt động vì môi trường có sự quan tâm nhất định đến dự án Làng Vân, cho rằng những mâu thuẫn trên “không phải là lỗi đánh máy hay biên tập thông thường”.
Căn cứ pháp lý Điều 32 của Luật Bảo vệ môi trường, nhà hoạt động này đánh giá Báo cáo ĐTM của dự án Làng Vân “về bản chất đã không giá trị nữa vì tên địa danh không thể phản ánh đúng thực tế môi sinh của Đèo Hải Vân, nơi dự án đang trong tiến độ thi công”.
Nghi vấn sao chép nội dung giữa các báo cáo khác
Công ty Cổ phần Đầu tư Phát triển Thành Tâm (CP ĐTPT Thành Tâm) hiện là đơn vị phụ trách lập nhiều báo cáo đánh giá tác động môi trường cho các dự án thuộc hệ sinh thái Vingroup.
Qua rà soát các báo cáo ĐTM ở một số dự án khác do đơn vị này thực hiện, RFA nhận thấy nhiều nội dung thuyết minh trùng lặp nguyên văn với báo cáo của dự án Làng Vân.
Cụ thể, tại trang 287 của Báo cáo ĐTM của dự án Làng Vân , đơn vị tư vấn có cho rằng “mức độ chi tiết của báo cáo được thể hiện ở các nhận định khoa học khách quan”, cùng các số liệu, phương pháp, tài liệu tham khảo được lựa chọn có “độ tin cậy cao”.
Đơn vị này cũng khẳng định “công tác lập Báo cáo ĐTM được làm cẩn thận và nghiêm túc”.
RFA phát hiện rằng nguyên văn nhận định trên đồng thời xuất hiện ít nhất trong hai Báo cáo ĐTM ở hai dự án khác ở tỉnh Khánh Hòa, bao gồm:
Như đã đề cập trước đó, địa danh “chân núi Vũng Chua” không tồn tại ở nơi đặt dự án Làng Vân. Đáng chú ý, tên địa danh này cũng xuất hiện lần lượt trong Báo cáo ĐTM ở Cam Tân (trang 164) và Cam Hòa (trang 151), vốn vẫn không phải là địa danh ở tỉnh Khánh Hòa.
Cả ba dự án này đều được Báo cáo ĐTM thuyết minh rằng “mưa chảy tràn cuốn theo chất ô nhiễm” có tác động đến “các cụm dân cư phía chân núi Vũng Chua”.
Hay như chi tiết “kênh tiêu Hiệp Thuận”, địa danh thuộc tỉnh Bắc Bộ, cũng tiếp tục xuất hiện lần lượt ở các trang 171, và 186 ở hai Báo cáo ĐTM khác không tồn tại địa điểm này, cùng nhiều những sự trùng lặp bất thường khác.
Công ty lập báo cáo có năng lực đến đâu?
CP ĐTPT Thành Tâm được thành lập vào tháng 9/2024, tức khoảng trước hai tháng chủ đầu tư nộp Báo cáo ĐTM ở dự án Làng Vân (tháng 11/2024).
Tra cứu mã số thuế của đơn vị lập báo cáo CP ĐTPT Thành Tâm, công ty này có trụ sở đặt tại Số 31A, ngách 94/87, Phố Thượng Thanh, TP. Hà Nội.
Theo nguồn tin cung cấp cho RFA, đồng thời xác thực thêm bằng tính năng “Street View” của nền tảng Google, trụ sở làm việc của công ty thành lập báo cáo nghìn tỷ này cũng chỉ là một căn nhà nằm sâu trong một con ngõ sâu ở Hà Nội, không rõ danh tính, cũng như năng lực lập báo cáo môi trường đến đâu.
Người đại diện pháp lý cho CP ĐTPT Thành Tâm có tên là Nguyễn Ngọc Thúy. Đáng chú ý là người này còn là chủ đại diện cho khoảng 180 pháp nhân khác.
RFA đã xem thông tin tuyển dụng của CP ĐTPT Thành Tâm trên một số nền tảng việc làm phổ biến như TopCV. Hồ sơ của công ty trên đây cho biết đơn vị có quy mô 10 - 24 nhân viên, với ngành nghề kinh doanh trải rộng trên hàng trăm lĩnh vực khác nhau như: phiên dịch, môi giới, xây dựng nhà ở, hàng may mặc, giày dép, v.v.
Liên quan đến số thành viên mà Thành Tâm giao lập Báo cáo ĐTM ở dự án Làng Vân, CP ĐTPT Thành Tâm phân công bốn nhân sự để thực hiện vai trò đồng thời nhiều khâu trong việc lập báo cáo bao gồm các tên (trang 29):
- Thạc sĩ Nguyễn Thị Nhiên,
- Thạc sĩ Nguyễn Ngọc Hân,
- Kỹ sư Nguyễn Thị Bích,
- Trần Thị Thúy Hiền.
RFA chưa thể xác minh hồ sơ khoa học, cũng như chuyên môn của các nhân sự trên.
Đáng chú ý, một số nhân sự này còn xuất hiện xoay vòng trong các dự án khác do CP ĐTPT Thành Tâm phụ trách như Dự án Tổ hợp sản xuất ô tô VinFast (Hải Phòng) (trang 36), Dự án Khu đô thị phức hợp Cam Hòa (Khánh Hòa) (trang 23), v.v.
Một số người khác, như nhân sự có tên nhân sự là Thạc sĩ Nguyễn Thị Nhiên, còn là chuyên gia tham gia vào các khâu lập Báo cáo ĐTM của một công ty khác tên là Công ty TNHH Dịch vụ Môi trường Vũ Châu Giang. (trang 25)
Công ty này cũng thực hiện Báo cáo ĐTM cho nhiều dự án khác thuộc hệ sinh thái Vingroup, và các báo cáo này vẫn xuất hiện nhiều mâu thuẫn tương tự Báo cáo ĐTM của dự án Làng Vân (trang 108).
Trước đó, báo chí nhà nước từng có nhiều bài viết phản ánh nghi ngờ năng lực của Công ty CP Mekolor, đơn vị từng muốn cạnh tranh với VinSpeed (thuộc Vingroup) tham gia dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam, liên quan đến trụ sở của đơn vị này nằm sâu trong một con hẻm ở đường Lý Tự Trọng, Phường Ninh Kiều, TP. Cần Thơ.
Khi chủ doanh nghiệp Mekolor bị bắt theo Điều 331, Bộ Luật Hình sự, báo chí tiếp tục lên bài chế giễu vị doanh nhân này khi cho rằng ông Trường “từng nổ có 100 tỷ USD làm đường sắt tốc độ cao”.
Thế nhưng việc này trong ngày hôm nay lại miễn nhiễm với CP ĐTPT Thành Tâm, đơn vị lập Báo cáo ĐTM cho dự án Làng Vân.
Không những Làng Vân, công ty không rõ năng lực này còn phụ trách lập Báo cáo ĐTM cho nhiều dự án thương mại khác thuộc Vingroup, và sau đó được cơ quan chức năng có thẩm quyền dễ dàng thông qua.
Cơ quan chịu trách nhiệm rà soát các báo cáo này là ai
Bộ Tài nguyên và Môi trường, nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường, là cơ quan chịu trách nhiệm chính trong việc thẩm định, đánh giá và phê duyệt Báo cáo ĐTM của dự án Làng Vân do CP ĐTPT Thành Tâm lập. (trang 24)
Bên cạnh đó, chịu trách nhiệm chung còn có Sở Tài nguyên và Môi trường TP. Đà Nẵng cùng các đơn vị khác thuộc thẩm quyền chính quyền thành phố Đà Nẵng. (trang 216)
Trong các tuyên bố chính thức của mình, các cơ quan trên đều cho rằng dự án Làng Vân “đủ điều kiện” để được thông qua.
Vào ngày 26/2, Sở Tài nguyên và Môi trường TP.Đà Nẵng thông tin với báo chí, khẳng định dự án Làng Vân đủ điều kiện để thực hiện thu hồi đất, giao đất, thuê đất theo quy định sau khi hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng.
UBND TP. Đà Nẵng khi phê duyệt giao đất cho chủ đầu tư cũng nói dự án này “đủ điều kiện khởi công”.
Đăng nội dung trên trang điện tử “vinhomeslangvans.vn” vào ngày 13/8/2026, chủ đầu tư dự án đồng thời “khẳng định Vingroup không chỉ có hồ sơ pháp lý đầy đủ mà còn đủ năng lực tài chính và uy tín để thực hiện dự án đúng cam kết” vì “dự án đã chính thức khởi công dưới sự chứng kiến của lãnh đạo Chính phủ và thành phố” Đà Nẵng.
Về dự án Làng Vân
Làng Vân là siêu dự án quy mô khoảng 512 ha với tổng mức đầu tư gần 44.000 tỷ đồng, do Vinpearl thuộc Vingroup khởi công tháng 6/2025.
Dự án này được định hướng sẽ phát triển thành khu phức hợp du lịch và đô thị nghỉ dưỡng dưới chân đèo Hải Vân, TP. Đà Nẵng.
Để làm dự án này, TP. Đà Nẵng đã chuyển mục đích 29.73ha rừng sản xuất cho dự án. Theo hồ sơ được báo chí dẫn lại, khoảng 18,62 ha là rừng keo do hộ gia đình, cá nhân đầu tư; khoảng 11,11 ha còn lại gồm keo, sao đen, thông, dầu rái và một số cây khác được trồng bằng nguồn ngân sách nhà nước.
Bên cạnh đó, khu đất làm dự án vẫn còn lưu lại ba công trình quân sự có lịch sử 200 năm từ đời Nguyễn bao gồm: Đồn Chơn Sảng, Trạm Nam Chơn, Đài Định Hải trên Hòn Hành, còn gọi Mũi Isabelle.
Chủ đầu tư ở dự án từ tháng 7/2026 đến nay đã hứng chịu không ít những lời chỉ trích, phản đối từ dư luận cả trong và ngoài nước về e ngại trước những tác động đáng kể của dự án này đến hệ sinh thái và thiên nhiên Đèo Hải Vân.