Korona wirusi xitayning "Bir belwagh bir yol" qurulushigha qandaq tesir körsiter?

Ixtiyariy muxbirimiz erkin tarim
2020-03-17
Élxet
Pikir
Share
Print
"Wuxen wirusi" tarqalghan mezgilde béyjing ayroportidin amérikining los an'gélis shehirige uchush üchün öchiret turuwatqan xitay puqraliri. 2020-Yili 30-yanwar, béyjing.
"Wuxen wirusi" tarqalghan mezgilde béyjing ayroportidin amérikining los an'gélis shehirige uchush üchün öchiret turuwatqan xitay puqraliri. 2020-Yili 30-yanwar, béyjing.
AP

Xitay hökümiti ghayet zor meblegh salghan "Bir belwagh bir yol" qurulushini emelge ashurush üchün küch chiqiriwatqan bir peytte xitayning wuxen shehiride korona wirusining partlishi pütün dunyaning diqqitini korona wirusigha tartti. Xitayning "Bir belwagh bir yol" qurulushigha munasiwetlik döletlerning hemmiside dégüdek korona wirusi bayqalghan. Iran we italiyege oxshash döletlerde korona wirusi nahayiti köp kishining ölüshini keltürüp chiqardi. Bundaq bir weziyette xitayning mezkur pilani, yeni yéngi yipek yoli qurulush pilani qandaq bolar? korona wirusi siyasiy we tijaret jehettin xitaygha qandaq tesir körsiter? bu heqte ziyaritimizni qobul qilghan enqerediki Uyghur tetqiqat instituti mudiri, hajettepe uniwérsitéti tarix oqutquchisi doktor erkin ekrem ependi eger korona wirusigha qarshi küresh uzun'gha sozulup ketse xitayning iqtisadiy ziyanining zor bolidighanliqini, bu tüpeyli "Yéngi yipek yoli" qurulushiningmu zor ziyan'gha uchraydighanliqini ilgiri sürdi.

Korona wirusi weqesi xitaygha siyasiy jehettin qandaq tesir körsiter? doktor erkin ekrem ependi hazir "Yéngi yipek yoli" ötidighan döletlerdiki xelqlerning korona wirusi tüpeyli xitaygha bolghan öchmenlikning küchiyiwatqanliqini, buningmu "Yéngi yipek yoli" qurulushigha qattiq selbiy tesir körsitidighanliqini otturigha qoydi.

Doktor erkin ekrem ependi xitay hökümitining yawropa ittipaqigha eza bezi döletlerni iqtisadiy jehettin menpe'et yetküzimen dep özige tartip, ularni yéngi yipek yoli qurulushini qollashqa chaqirghanliqini buningdin bezi yawropa döletlirining bi'aram boluwatqanliqini otturigha qoydi.

Doktor erkin ekrem ependi yéngi yipek yoli qurulushini qollawatqan yawropa döletlirining köpide korona wirusi chiqip, zor ziyan'gha uchrawatqanliqini, xitay iqtisadiningmu köp chékinip ketkenlikini, shunga xitayning mezkur "Yolni emelge ashuralmaydighanliqi" ni ilgiri sürdi.

Uyghur akadémiyesi xitay tetqiqat instituti mudiri doktor perhat tengritaghli ependi korona wirusining yéngi yipek yoli qurulushigha selbiy tesiri boluwatqanliqini bayqighan xitay buni azaytishqa tirishiwatqanliqini bayan qildi.

"Bir belwagh bir yol?" qurulushini 2013-yili xitay dölet re'isi shi jinping qazaqistan'gha élip barghan ziyariti jeryanida astanada dunyagha élan qilghanidi.

Toluq bet