Pakistanda 6 Uyghur tutqun qilindi, Uyghur weqpining ezaliri teqib astigha élindi

Muxbirimiz méhriban
2015.04.20
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Omer-Uyghur-wexpi-Pakistan-Su-apitide-yardemde-305 Süret, pakistandiki ömer uyghur wexpining apetke uchrighanlargha yardem qilish paaliyitidin bir körünüsh bolup, ömer uyghur wexpi aldinqi 3 kün ichide 1300 ailige yémek - ichmek tarqatqan.
RFA Photo / Shohret Hoshur

Ijtima'iy taratqulardiki uchurlarda xitay dölet bashliqi shi jingping 20-aprél pakistan ziyaritini bashlashning aldida, pakistanda turuwatqan 6 neper Uyghur we pakistandiki Uyghur pa'aliyetchiliridin ömer Uyghur wexpining bashliqi ömer ependi we wexpining bir qisim ezaliri tutqun qilin'ghanliqi heqqide xewer tarqaldi. Radi'omiz pakistan'gha téléfon qilip ehwal igilesh arqiliq, tutqun qilin'ghan alte Uyghurning xitay puqrasi ikenliki, pakistan puqrasi ömer ependi qatarliq Uyghur wexpi ezalirining pakistan saqchiliri teripidin soraq qilinip, öylirige nezerbend qilin'ghanliqi qatarliq ehwallar melum boldi.

19-, 20-aprél künliri ijtima'iy uchur wasitisi féysbukta, xitay hakimiyitining re'isi shi jinping pakistandiki ziyariti mezgilide, pakistanda 6 neper Uyghurning tutulghanliqi,shundaqla pakistandiki Uyghur weqpining bashliqi ömer ependiningmu tutqun qilin'ghanliqi heqqide uchur yollandi. Uchurda, “20-Aprél xitay re'isining pakistan ziyariti bashlinishi bilen, pakistandiki ‛Uyghur weqpi‚ ning bashliqi ömer Uyghur pakistan saqchiliri teripidin héchbir sewebsiz öyidin tutup kétildi. Saqchi da'irilirining ömer Uyghurni nege élip ketkenliki we aqiwitining qandaq bolidighanliqi toghrisida héchqandaq uchur bermesliki uning a'ilisi we Uyghur weqpidikilerni endishige saldi” déyildi. Yene bir uchurda “Pakistan saqchiliri türkistan islam partiyisi ezaliri dégen guman bilen 6 neper Uyghurni tutqun qildi. Ularni xitay re'isi shi jinpingning ziyariti mezgilide xitaygha yaxshichaq bolush üchün tutqun qilghan bolushi mumkin” dégendek bayanlar bérildi.

Biz ömer ependining nöwettiki ehwalini igilesh üchün ömer ependige we uning a'ilisidikilerge téléfon qilduq.

Ömer ependining téléfoni élinmidi. Ömer ependining inisi ekber ependi téléfonni alghan bolsimu, emma özining shu tapta saqchi mehkimiside ikenlikini, shunga téléfonimizgha jawab bérelmeydighanliqini, birer sa'ettin kéyin qayta téléfon qilishimizni bildürdi.

Ömer Uyghur wexpining ezaliridin qéyum ependige téléfon qilghinimizda, u, özi bilidighan ehwallarni bayan qildi.

Qéyum ependining bildürüshiche, ikki kün ilgiri rawalpindidiki saqchi da'iriliri ömer ependi qatarliq ömer Uyghur wexpi ezalirining öylirige kélip, xitay re'isi shi jinpingning ziyariti mezgilide ömer Uyghur wexpining shi jinpinggha qarshi namayish uyushturush pilanining bar-yoqluqini sürüshtürgen. Wexpe bashliqi ömer ependi birqanche qétim saqchixanigha apirilip soraq qilin'ghan. Melum bolushiche, saqchilar ömer ependini shi jinpingning ziyariti mezgilide herqandaq pa'aliyet uyushturmasliq hetta öyidin sirtqa chiqmasliqqa agahlandurghandin kéyin, yurt mötiwerlirining kapaliti bilen öyige qayturghan. Emma 20-aprél kechqurunluqi ömer ependining dostliri uning yene saqchilar teripidin öyidin élip kétilgenlikini bilgen.

Qéyum ependi yene, ömer Uyghur wexpining aktip ezaliridin biri bolghan öziningmu saqchilarning soraq qilishi we agahlandurushigha uchrap öyige nezerbend qilin'ghanliqini bildürdi.

Qéyum ependidin, ijtima'iy taratqularda tarqalghan “Pakistan saqchi da'iriliri 6 neper Uyghurni tutqun qilghan” liqi heqqidiki uchurdin xewiri bar-yoqluqini sorighinimizda, u, tünügündin buyan pakistandiki hökümet taratqulirida “Türkistan islam partiyisining ezaliri” dégen nam bilen 6 neper Uyghurning tutqun qilin'ghanliqi heqqide xewer bériliwatqanliqini bildürdi. U yene, pakistan da'irilirining 6 Uyghurni tutqun qilishidiki seweb heqqide öz mulahizisini otturigha qoydi.

Qéyum ependi özining pakistan saqchiliri tutqun qilghan 6 Uyghurni gunahsiz dep qaraydighanliqini bildürüp, pakistan hökümitining xitaydin kélidighan menpe'etni közlep, xitaygha yaxshichaq bolush üchün yéqinqi yillardin buyan xitay puqrasi Uyghurlarni tutup, xitaygha qayturup bériwatqanliqini, emma bularning emeliyette xitay pasportining waqti ötüp ketken yaki pakistanda turidighan wizisining waqti toshup ketken Uyghurlar ikenlikini tekitlidi. Qéyum ependi bu qarishida ching turidighanliqini bildürüp, “Men bu qétim tutqun qilin'ghan 6 neper Uyghurni pakistan hökümiti teshwiq qiliwatqandiqidek türkistan islam partiyisining ezasi bolush éhtimali yoq dep qaraymen. Chünki pakistan hökümiti hazir iqtisadiy menpe'etni közde tutup Uyghurlarni her xil bahaniler bilen tutqun qilip, türküm-türkümlep xitaygha qayturup bermekte. Bu ehwallar ilgirimu köp qétim yüz bergen” dédi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.