Хитай көчмән тиҗарәтчи аял: "бу йәрдики террорчиларниң һәммиси уйғурлар әмәсму?"

Ихтиярий мухбиримиз һаҗи қутлуқ қадири
2015-07-01
Share
xitay-herbiy-qoralliq-saqchi-charlash.jpg Хитай қораллиқ күчлириниң уйғурни алдиға селип, ойму-ой ахтуруш елип бериватқан көрүнүши. 2014-Йили 9-авғуст, ақсу.
AFP

Уйғур елиниң җәнубида йүз бериватқан түрлүк вәқәләрни уйғурлар әлвәттә хитай һөкүмитиниң көпләп көчмән йөткәш сияситиниң нәтиҗиси дәп қарайду. Өз тупрақлиридин нәп алалмайватқан уйғурлар өзлириниң түрлүк қаршилиқ һәрикәтлири арқилиқ хитай һөкүмитигә болған наразилиқлирини ипадиләйду.

Уйғурларниң нөвәттики бу хил қаршилиқ һәрикәтлири хитай һөкүмитиниң нәзиридә вә шундақла уйғур елидики хитай көчмәнлириниң қаришида террорлуқ һәрикәтләр һесаблиниду.

Зияритимизни қобул қилған, маралбешидики ават кочилардин биригә җайлашқан "бәш юлтуз тиҗарәт мәркизи" дики көчмән хитай тиҗарәтчи аял бизниң соаллиримизға җаваб бәрди.
-Һазир маралбешиниң бихәтәрлик әһвали қандақ?
-Мән ениқ билмәймән. Мән ичкиридин кәлгән тиҗарәтчи. Әмма сақчилар, қоғдаш хадимлири ишқилип 24 саәт шәһәрдә чарлаш елип бариду.

-Мусулманларниң роза тутуш ейи башланғандин буянқи вәзийәт вә милләтләр иттипақлиқи әһвали қандақ?
-Һазир вәзийәт наһайити яхши, пәқәтла азсандики террорчиларниң һәрикитини һесабқа алмиғанда.

-Маралбешида немә үчүн сақчилар 24 саәт чарлаш елип бариду?
-Җәнубий шинҗаңда уйғурлар көп әмәсму.

-Сизниңчә, уйғурлар көп олтурақлашқан җайлар хәтәрлик һесаблинамду?
-Шундақ. Вәқә туғдуридиған террорчиларниң һәммиси уйғурлар әмәсму? чәтәлдикиләр уларниң меңисини юювәткәчкә, улар террорлуқ елип барған. Улар асасән яшлар, чоңлириму бар. Уларниң һәммиси уйғурлар. Сизниңчә, хитайлар шундақ сараңларчә иш қиларму?
-Немә үчүн уйғурлар қәшқәр, маралбеши қатарлиқ җайларда бу хилдики вәқәләрни садир қилиду?
-Уйғурлардин сораң. Мән билмәймән. Мән уларни чүшәнмәймән. Улар бундақ вәқәләрни пәйда қилғачқа бизниң тиҗаритимизгә тәсир йәтти. Алдинқи йилларда содимиз яхши иди. Һазир яхши әмәс, деһқанчилиқ мәйдандикиләр нәрсә керәк сетивалғили шәһәргә кирмәйдиған болди.

-Һөкүмәт силәрниң бихәтәрликиңларни қоғдамду?
-Бизниң бихәтәрликимиз яхши қоғдилиду.

-Бу тиҗарәт мәркизигә йеқин җайда мәсчит барму?
-Бу йәр шәһәрниң мәркизи. Бу әтрапта уйғурлар аз. Шундақла тиҗарәт мәркизидә тиҗарәт қилидиғанларниң һәммиси хитайлар. Уйғурлар йоқ.

‏-Тиҗарәт мәркизидикиләрниң һәммиси ичкири өлкидин чиққан хитайларму?
‏-Топ-тоғра, топ-тоғра, һәммиси ичкиридин чиққан хитайлар.

-Уйғурлар немә үчүн вәқә чиқириду?
-Биз сәвәбини билмәймиз. Биз көпрәк пул тепишни ойлаймиз, тинчлиқ болса болатти. Улар сараңларчә иш қилиду. Хитайларға бундақ ишни қил дәп бир милйон пул бәрсиңизму қилмайду. Лекин уйғурларға бәш миң кой пул бәрсиңизму қилиду. Уларниң каллиси йоқ.

-Силәр пул тепип болғандин кейин юртуңларға қайтамсиләр?
-Шундақ, юртимизға кетимиз. Бу йәрдә турушни халимаймиз. Пул тепишни демисәк, бу өлгүр йәрдә туруп немә қилимиз. Бүгүни тохтиса,йәнә әтиси вәқә чиқиватқан. Пәқәтла билмәймиз,улар немә үчүн вәқә чиқириду? бу вәқәләр уларниң өзигә пайдилиқму вә бизгә пайдилиқму? биз бу йәргә җәнубий шинҗаңниң иқтисадини тәрәққий қилдуруш үчүн кәлгән. Биз уларға иқтисадий пайда яритип беришни мәқсәт қилған. Уйғурларниң мәдәнийәт сәвийиси йоқ. Улар немә иш қилмақчи? улар үчүн от қоюш, адәм өлтүрүш адәттикичә бир иш. Әлвәттә улар, тәрбийә көргән, мәдәнийәт сәвийиси юқири болған болса, бундақ ишларни қилмайтти. Дөләт бихәтәрликини бузса әлвәттә балдур өлиду-дә.

Юқириқи аваз улинишидин тәпсилатини аңлаң.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт