نۆۋەتتە تۈركىيەدە ياشاۋاتقان مۇھاجىر مەمەتقۇربان رېھىمنىڭ ئىنكاس قىلىشىچە، ئۇنىڭ ئۈرۈمچى تەڭرىتاغ رايونىدا ئولتۇرۇشلۇق ھەدىسى، پىنسىيونېر مەريەم رېھىم خانىم روزا ھېيتتىن كېيىن ئىز-دېرەكسىز غايىب بولغان. ئۇنىڭ ھەدىسى بىلەن تېخى يېقىنقى بىر يىلدا ئەسلىگە كەلگەن ئالاقىسى ئادەتتە ئايدا بىرەر قېتىم تېلېفوندا سۆزلىشىش شەكلىدە داۋام قىلىۋاتقان بولۇپ، بۇ قېتىمقى قايتا غايىب بولۇشى ئۇنى ۋە ئائىلىسىدىكىلەرنى ئەندىشىگە سالغان. ئۇ دەسلەپ ھەدىسىنىڭ ئەھۋالىنى سۈرۈشتە قىلىپ خىتاينىڭ ئىستانبۇلدىكى كونسۇلخانىسىغا خەت يازغان؛ كونسۇلخانا ئۇچۇر بىلەن تەمىنلەپ بېرەلمىگەن. ئۇ ئۈرۈمچىدىكى غەيرىي رەسمىي قاناللىرى ئارقىلىق ھەدىسى ئۆزى بىلەن بىر-ئىككى قېتىم تېلېفوندا ئەھۋاللاشقانلىقى ۋە ھەدىيە يوللىغانلىقى ئۈچۈن تۇتۇن قىلىنغانلىقىدىن خەۋەر تاپقان.
بىز مەريەم رېھىم نوپۇس تەۋەلىكى بولغان ئۈرۈمچى تەڭرىتاغ رايونىنىڭ غالىبىيەت يولى ساقچىخانىسىغا تېلېفون قىلدۇق. ئالاقىدار خادىم مەريەم رېھىمنىڭ ئۈچ ئايدىن بېرى ئۆيىدە يوق ئىكەنلىكىنى دەلىللىدى، ئەمما نەدە ئىكەنلىكى ھەققىدە مەلۇمات بەرمىدى.
مەمەتقۇربان رېھىمنىڭ دېيىشىچە، بۇ يىل 61 ياشقا كىرگەن مەريەم رېھىم ئەسلىدە كېرىيە ناھىيەلىك ئاشلىق ئىدارىسىنىڭ خىزمەتچىسى بولۇپ، ئۇ 20 يىل ئاۋۋال پىنسىيەگە چىققاندىن كېيىن ئۈرۈمچىگە كېلىپ ئولتۇراقلاشقان. پەقەت ئۇرۇق-تۇغقانلىرىنىڭ تىجارەت ئىشلىرىغا ھەمكارلىشىپ كۈن كەچۈرۈپ كېلىۋاتقان مەريەم خانىم يېقىنقى يىللاردا كۆپىنچە ئۇرۇق-تۇغقانلىرى تۈرمىدە، بىر قىسىم ئۇرۇق-تۇغقانلىرى چەت ئەلدە بولغىنى ئۈچۈن، ئۈرۈمچىدە پەقەت قولۇم-قوشنىلىرى بىلەنلا ھال-مۇڭ بولۇپ ئۆتۈشكە مەجبۇر بولغان.
مەمەتقۇربان ھەدىسى مەريەم رېھىمنىڭ ھەر قانداق بىر سىياسىي پائالىيەتكە قىزىققۇدەك ياكى ئارىلىشقۇدەك زېھنىي ۋە روھىي ئىمكانىيەتتە ئەمەس ئىكەنلىكى، ئۇنىڭ مىليونلىغان كىشىلەرگە ئوخشاشلا، ئۇيغۇر مىللىي كىملىكى سەۋەبلىك تۇتۇن قىلىنغانلىقىنى تەكىتلەيدۇ.
غالىبىيەت ساقچىخانىسىدىن تېلېفونىمىزنى قوبۇل قىلغان يەنە بىر خادىممۇ مەريەم رېھىمنىڭ نېمە ئۈچۈن غايىب بولغانلىقى ياكى تۇتۇن قىلىنغانلىقى ھەققىدىكى سوئالىمىزغا جاۋاب بېرەلمىدى.
مەمەتقۇربان رېھىم مۇھاجىرەتتىكى ئۇيغۇر تەشكىلاتلىرىنى ھەدىسىنىڭ ئەھۋالىنى ئالاقىدار خەلقئارالىق ئورگانلارغا يەتكۈزۈشكە چاقىرىدۇ ۋە ھەدىسىنىڭ ئىز-دېرىكى ئېلىنىشى ئۈچۈن ياردەم تەلەپ قىلىدۇ.
مۇھاجىرەتتىكى ئۇيغۇر كۆزەتكۈچىلەر پىنسىيونېر مەريەم رېھىمنىڭ ئاقىۋىتىنى شەرقىي تۈركىستاندا 2017-يىلى باشلانغان چوڭ تۇتقۇننىڭ ئۈچ مىليوندىن ئارتۇق كىشى تۈرمە ۋە لاگېرلارغا سولىنىپ بولغاندىن كېيىنمۇ يەنە داۋام قىلىۋاتقانلىقىنىڭ؛ سابىق قورچاق رەئىس شۆھرەت زاكىرنىڭ ئەينى چاغدا ئېلان قىلغان لاگېرلارنىڭ تاقالغانلىقى ھەققىدىكى باياناتىنىڭ ساختىلىقىنىڭ يەنە بىر ئىسپاتى دەپ قاراشماقتا.