ب د ت كىشىلىك ھوقۇق ئالىي كومىسسارى ئىشخانىسىنىڭ ئۇيغۇر دوكلاتى ئېلان قىلىنغانلىقىنىڭ تۆت يىللىقى مۇناسىۋىتى بىلەن، كانادا ۋەكىلى خىتاينىڭ دوكلاتتىكى تەۋسىيەلەرنى ئىجرا قىلىش ئەھۋالى ھەققىدە يېڭى مەلۇمات بېرىلىشىنى تەلەپ قىلدى. ئۇ يەنە خىتاينىڭ «مىللەتلەر ئىتتىپاقلىقى ۋە تەرەققىياتىنى ئىلگىرى سۈرۈش قانۇنى»نىڭ ئۇيغۇرلارنىڭ مەدەنىي ھوقۇقى ۋە كىملىكىگە كۆرسىتىدىغان تەسىرىدىن ئەندىشە قىلىدىغانلىقىنى بىلدۈردى.
ئەنگىلىيە ۋەكىلى خىتاينىڭ ب د ت نىڭ ئۇيغۇر دوكلاتىدىكى تەۋسىيەلىرىنى تېخى ئىجرا قىلمىغانلىقىنى، ئۇيغۇر جەمئىيىتى ۋە تىبەتتە كىشىلىك ھوقۇق دەپسەندىچىلىكلىرىنىڭ داۋام قىلىۋاتقانلىقىنى ئېيتتى. ئاۋسترالىيە بولسا ئۇيغۇرلاردىكى مەجبۇرىي ئەمگەك ۋە خىتاينىڭ يېڭى مىللەتلەر سىياسىتى قانۇنىدىن جىددىي ئەندىشە قىلىدىغانلىقىنى بىلدۈردى. ياۋروپا ئىتتىپاقىمۇ ئۇيغۇر، تىبەت ۋە ئىچكى موڭغۇلىيەلىكلەردىكى كىشىلىك ھوقۇق ۋەزىيىتىدىن ئەندىشە قىلىدىغانلىقىنى قايتا تەكىتلىدى.
خىتاي ۋەكىلى بۇ تەنقىادلەرنى رەت قىلىپ، ئۇيغۇرلار ۋە تىبەتلەرنىڭ ئىقتىسادىي تەرەققىيات ۋە ھەر خىل ئەركىنلىكتىن يېتەرلىك بەھرىمان بولۇۋاتقانلىقىنى بازارغا سالدى.
ئۇيغۇر دېموكراتىيە مەركىزىنىڭ رەئىسى دولقۇن ئەيسامۇ يىغىندا سۆز قىلىپ، ئۆتكەن 20 يىلدا مىسىر، سەئۇدى ئەرەبىستان، تايلاند، كامبودژا، مالايشىيا، پاكىستان ۋە ئوتتۇرا ئاسىيا دۆلەتلىرىدىن خىتايغا مەجبۇرىي قايتۇرۇلغان ئۇيغۇرلارغا ئائىت 400 دىن ئارتۇق دېلونىڭ ھۆججەتلەشتۈرۈلگەنلىكىنى بىلدۈردى. ئۇنىڭ دېيىشىچە، قايتۇرۇلغان ئۇيغۇرلارنىڭ كۆپ قىسمىنىڭ تەقدىرى ھازىرغىچە نامەلۇم. دولقۇن ئەيسا تايلاندتا تۇتۇپ تورۇلۇۋاتقان بەزى ئۇيغۇرلارنىڭ يەنە خىتايغا قايتۇرۇلۇش خەۋپىگە دۇچ كېلىۋاتقانلىقىنى ئېيتىپ، دۆلەتلەرنى پاناھلانغۇچىلارنى مەجبۇرىي قايتۇرماسلىق ھەققىدىكى خەلقئارا مەجبۇرىيەتلىرىگە ئەمەل قىلىشقا چاقىردى.
