12-نويابىر — 1933-يىلى قەشقەردە قۇرۇلغان شەرقىي تۈركىستان ئىسلام جۇمھۇرىيىتىنىڭ 93 يىللىقى ۋە 1944-يىلى غۇلجىدا قۇرۇلغان شەرقىي تۈركىستان جۇمھۇرىيىتىنىڭ 82 يىللىقى مۇناسىۋىتى بىلەن، دۇنيانىڭ ھەرقايسى جايلىرىدىكى ئۇيغۇر تەشكىلاتلىرى خاتىرىلەش يىغىنلىرى، ئىلمىي مۇھاكىمە ۋە نامايىش پائالىيەتلىرىنى ئۆتكۈزدى.
دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيىنىڭ ئېلان قىلىشىچە، 12-نويابىر كۈنى گېرمانىيەنىڭ بېرلىن شەھىرىدە دۇنيا ئۇيغۇر قۇرۇلتىيى بىلەن ئۇيغۇر دېموكراتىيە ۋە كىشىلىك ھوقۇق مەركىزىنىڭ بىرلىكتە تەشكىللىشىدە خاتىرىلەش پائالىيىتى ئۆتكۈزۈلدى. پائالىيەتتە ئىككى جۇمھۇرىيەت ئۇيغۇرلارنىڭ ئۆز-ئۆزىنى ئىدارە قىلىش، يەنى دۆلەت قۇرۇش ۋە دۆلەت باشقۇرۇش ئىقتىدارىنىڭ ئابىدىسى دەپ خاتىرىلەندى.
گېرمانىيەدىكى ئىلھام توختىنى قوللاش تەشكىلاتىمۇ ئىككى جۇمھۇرىيەتنى بېرلىندىكى خىتاي ئەلچىخانىسى ئالدىدا خىتايغا قارشى نارازىلىق نامايىشى ئۆتكۈزۈپ خاتىرىلىدى. نامايىش باياناتىدا ئىككى جۇمھۇرىيەت رەھبەرلىرىگە ئېھتىرام بىلدۈرۈلۈش بىلەن بىللە، خىتاينىڭ بۇ ئىككى جۇمھۇرىيەت ۋە رەھبەرلىرىگە قىلغان قەستلەر ئەيىبلەندى.
تۈركىيەنىڭ ئىستانبۇل، كونيا، ئەلازىغ قاتارلىق شەھەر ۋە ۋىلايەتلىرىدىمۇ ئىككى جۇمھۇرىيەتنى خاتىرىلەش مەدەنىيەت-سەنئەت پائالىيەتلىرى ۋە ئىلمىي مۇھاكىمە يىغىنى شەكلىدە داۋام قىلدى.
شەرقىي تۈركىستان سۈرگۈندى ھۆكۈمىتى 11-نويابىر كۈنى ۋاشىنگتوندىكى ئاقسارايغا قوشنا لافايېت باغچىسىدا خاتىرىلەش نامايىشى ئۆتكۈزۈپ، ئىككى جۇمھۇرىيەتنىڭ شەرقىي تۈركىستان خەلقىنىڭ مىللىي مۇستەقىللىق ئىرادىسىنىڭ نامايەندىسى ئىكەنلىكىنى تەكىتلىدى.
بۇ خاتىرە كۈندە ئامېرىكىدىكى «ئۇيغۇر ھەرىكىتى» تەشكىلاتىمۇ بايانات ئېلان قىلىپ، ئىككى جۇمھۇرىيەتنىڭ تارىخىي مىراسىنى خاتىرىلەش بىلەن بىر ۋاقىتتا، خەلقئارا جەمئىيەتنى ئۇيغۇرلارنىڭ ھازىرقى ۋەزىيىتىگە دىققەت قىلىشقا چاقىردى.
