بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتى مۇتەخەسسىسلىرى تايلاندنى ئاگاھلاندۇردى

مۇتەخەسسىسلەرنىڭ ئاگاھلاندۇرۇشىچە، بۇ كىشىلەر خىتايغا قايتۇرۇلغان تەقدىردە، قىيىن-قىستاق، مەجبۇرىي غايىب قىلىۋېتىش ۋە باشقا ئېغىر ئىنسان ھەقلىرى دەپسەندىچىلىكلىرىگە ئۇچراش خەۋپىگە دۇچ كېلىدىكەن.

تايلاند ھۆكۈمىتىنىڭ 12 يىلدىن بۇيان تۇتۇپ تۇرۇلۇۋاتقان بەش نەپەر ئۇيغۇرنى خىتايغا ئۆتكۈزۈپ بېرىش ئېھتىماللىقى خەلقئارا جەمئىيەتنىڭ قايتىدىن دىققىتىنى قوزغىدى. بىرلەشكەن دۆلەتلەر تەشكىلاتىنىڭ بىر گۇرۇپپا مۇستەقىل ئىنسان ھەقلىرى مۇتەخەسسىسلىرى 13-نويابىر ئېلان قىلغان باياناتىدا، تايلاند ھۆكۈمىتىنىڭ بۇ بەش ئۇيغۇرنى ئۆز ئىرادىسىگە خىلاپ ھالدا خىتايغا ئۆتكۈزۈپ بەرمەسلىكى كېرەكلىكىنى بىلدۈردى.

مۇتەخەسسىسلەرنىڭ ئاگاھلاندۇرۇشىچە، بۇ كىشىلەر خىتايغا قايتۇرۇلغان تەقدىردە، قىيىن-قىستاق، مەجبۇرىي غايىب قىلىۋېتىش ۋە باشقا ئېغىر ئىنسان ھەقلىرى دەپسەندىچىلىكلىرىگە ئۇچراش خەۋپىگە دۇچ كېلىدىكەن.

بۇ بايانات تايلاند ھۆكۈمىتىنىڭ مەزكۇر ئۇيغۇرلارنى خىتايغا قايتۇرۇش مەسىلىسىنى ئادەتتىكى چېگرادىن چىقىرىۋېتىش تەرتىپى بىلەن ئەمەس، بەلكى جىنايەت گۇماندارلىرىنى ئۆتكۈزۈپ بېرىش تەرتىپى ئارقىلىق بىر تەرەپ قىلىش ئېھتىماللىقى ئوتتۇرىغا چىققان بىر مەزگىلدە ئېلان قىلىندى.

مەزكۇر بەش ئۇيغۇر 2014-يىلى خىتايدىن قېچىپ تايلاندقا كەلگەن يۈزلىگەن ئۇيغۇرلارنىڭ بىر قىسمى ئىدى. ئۇلارنىڭ ئىككى نەپىرى ئۆكتەبىر ئېيىدا پادىشاھلىق كەچۈرۈمىگە ئېرىشكەندىن كېيىن تۈرمىدىن بانكوكتىكى كۆچمەنلەرنى تۇتۇپ تۇرۇش مەركىزىگە يۆتكەلگەن. قالغان ئۈچ نەپىرى يەنىلا تۈرمىدە جازا مۇددىتىنى ئۆتىمەكتە.

خىتاي ھۆكۈمىتى بۇ نەپەر ئۇيغۇرلارنى قايتۇرۇپ بېرىشنى ئىزچىل تەلەپ قىلىپ كەلگەن. 4-نويابىر، خىتاي تاشقى ئىشلار مىنىستىرلىقى خىتاي بىلەن تايلاندنىڭ چېگرا ھالقىغان جىنايەتلەرگە قارشى ھەمكارلىقى ئىككى دۆلەتنىڭ قانۇنلىرىغا ۋە خەلقئارالىق قائىدىلەرگە ئۇيغۇن ئىكەنلىكىنى بىلدۈرگەن.

ھالبۇكى، ب د ت مۇتەخەسسىسلىرى خىتايدىكى ئۇيغۇرلارنىڭ ئەھۋالىغا دائىر خەلقئارالىق تەكشۈرۈش نەتىجىلىرىنى ئەسكەرتكەن، بولۇپمۇ ب د ت ئىنسان ھەقلىرى ئالىي كومىسسارىياتىنىڭ 2022-يىلى ئېلان قىلغان دوكلاتىدا ئۇيغۇرلارنىڭ خالىغانچە تۇتقۇن قىلىش، قىيىن-قىستاق ۋە مەجبۇرىي غايىب قىلىۋېتىش قاتارلىق ئېغىر دەپسەندىچىلىكلەرگە ئۇچرىغانلىقىنىڭ خاتىرىلەنگەنلىكىنى تەكىتلىگەن.

ب د ت مۇتەخەسسىسلىرىنىڭ 13-نويابىردىكى باياناتىدا، تايلاندنىڭ باشقا دۆلەتلەر بىلەن ھەمكارلىشىپ، بۇ بەش نەپەر ئۇيغۇرنى بىخەتەر ئۈچىنچى بىر دۆلەتكە ئورۇنلاشتۇرۇش يولىنى تېپىشى تەلەپ قىلىندى.