Хәлқара кәчүрүм тәшкилати хитайниң «бихәтәрлик» намида кишилик һоқуқни дәпсәндә қиливатқанлиқини әйиблиди

Мухбиримиз әзиз
2018-06-01
Елхәт
Пикир
Share
Принт

Хәлқара кәчүрүм тәшкилати бүгүн мәхсус доклат елан қилип, хитай һөкүмитиниң йиллардин буян өзлириниң бастуруш һәрикәтлирини «дөләт бихәтәрлики» дегән намда йоллуқ қилип көрситишкә урунуватқанлиқини әйиблиди.

Доклатта көрситилишичә, хитай кишилик һоқуқни қоғдашқа мунасивәтлик бир қатар хәлқаралиқ әһдинамиләргә қол қойған болуп, бирләшкән дөләтләр тәшкилати (б д т) ниң кишилик һоқуқ хизмитигә актип маслишидиғанлиқи һәққидә вәдә бәргән. Әмма хитай изчил һалда «дөләт бихәтәрликини қоғдаш йолидики зөрүр тәдбирләрни иҗра қиливатимиз,» дегән баһанидә пуқраларни паракәндә қилиш, халиғанчә қолға елиш, тәһдит селиш, түрмигә қамаш, наһәқ сотлаш, аз санлиқ милләтләргә қарита кәмситиш характеридики сиясәтләрни көпләп иҗра қилиш қатарлиқ васитиләр арқилиқ кишилик һоқуқни еғир дәриҗидә дәпсәндә қилип кәлмәктә икән.

Доклатта ениқ қилип хитай һөкүмитиниң изчил һалда өлүм җазасини бикар қилиш һәққидики мунасивәтлик тәклипләрни рәт қилип кәлгәнлики, болупму хитайда «аз санлиқ милләт» дәп қариливатқан уйғурларниң хитай һөкүмити иҗра қиливатқан «бөлгүнчиликкә қарши туруш» вә «террорлуққа қарши туруш» күришиниң асаслиқ нишани болғанлиқи ейтилиду. Униңда баян қилинишичә, уйғур дияридики һөкүмәт органлири йәнә өз алдиға террорлуққа вә әсәбийликкә қарши туруш низамлирини мақуллап, өзлириниң уйғурларни бастурушини қанунлаштурувалған.

Доклатта йәнә 2017-йилидин башлап хитай һөкүмитиниң уйғурларни тарихта мисли көрүлмигән дәриҗидә бастурушни башлиғанлиқи, буниңлиқ биләнла қалмай чәтәлләрдики уйғур оқуғучиларниму қайтип келишкә буйруқ қилип, кәлгәнлирини удуллуқ қолға алғанлиқи, бу әһвалниң мисирдики уйғур оқуғучиларни қайтуруп келиштә әң гәвдилик болғанлиқи тилға елиниду.

Мәлум болушичә бу доклат бирләшкән дөләтләр тәшкилати (б д т) ниң 2018-йили ноябир ейида ечилмақчи болған универсал қәрәллик баһалаш йиғиниға тәйярланған болуп, бу йиғинда хәлқара кәчүрүм тәшкилати өзлириниң бир қатар тәклип вә тәвсийәлирини оттуриға қойидикән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт