Доктор әркин әкрәм: " шаңхәй һәмкарлиқ тәшкилати ениргийә қулуби исми бар, җисми йоқ тәшкилат"

Ихтияри мухбиримиз әркин тарим
2016-11-28
Share
Erkin-Ekrem-tench-okyan.jpg Доктор әркин әкрәм "хитай, японийә вә америкиниң асия-тинч окян районидики тиркишиш вәзийити" дегән темида лексийә бәрди. 2013-Йили 28-декабир, истанбул.
RFA/Arslan

Түркийә дөләт рәиси рәҗәп таййип әрдоғанниң өзбәкистан зияритидин қайтип келиветип айропиланда бәргән, түркийә шаңхәй иш бирлики тәшкилатиға немишқа кирмисун? дегән баянати түркийәдә муназирә қилиниватқан бүгүнки күндә, шаңхәй һәмкарлиқ тәшкилати түркийәгә тунҗи вәзипини бәрди.  Түркийә шаңхәй һәмкарлиқ тәшкилатиға әза дөләт болмай туруғлуқ шаңхәй һәмкарлиқ тәшкилати енергийә қулубиниң 2017-йиллиқ башлиқлиқиға тәйинләнди. Бу енергийә қулуби рәисликиниң тунҗи қетим шаңхәй һәмкарлиқ тәшкилатиға әза болмиған бир дөләткә берилиши икән.

Шаңхәй енергийә қулуби 2012-йили қурулған болуп 12 әзаси бар икән.  Русийә, һиндистан,  хитай, қазақистан вә иран қатарлиқ дөләтләр мәзкур қулупқа әза дөләтләр икән. Русийә федератсийәси дөләт рәиси виладимир путин бу дөләтләрниң енергийә җәһәттин кәң көләмдә һәмкарлиқ елип бериши керәкликини тәкитлигән вә енергийә қулубиниң өткән йилқи йиғинида бу һәқтә қарар мақулланған.

Шаңхәй һәмкарлиқ тәшкилати енергийә қулуби башлиқлиқ вәзиписини өз үстигә алған дөләт бир йил бойичә шаңхәй һәмкарлиқ тәшкилати дөләтлириниң енергийә сияситини бәлгиләш вә ортақ малийә механизминиң қурулушида, шундақла шаңхәй һәмкарлиқ тәшкилатлириниң ениргийәгә мәбләғ селиш ишлирини тәшкилләштә зор һуқуққа игә икән.  Түркийә 2017-йилиниң ахириғичә шаңхәй һәмкарлиқ тәшкилатиниң ениргийә қулубиниң рәислики вәзиписини өтәйдикән.

Тәтқиқатчи язғучи әрдоған әпәнди шаңхәй иш бирлики тәшкилатиға әза дөләтлири диктаторлуқ түзүми билән башқурулуватқан дөләтләр икәнликини, буларда инсан һәқлири йоқлуқини, бундақ бир гуруһқа әза болушниң түркийәгә пайда елип кәлмәйдиғанлиқини баян қилип мундақ деди: " әгәр биз, демократийәгә инсан һәқ вә һоқуқлириға һөрмәт қилидиған бир дөләт болимиз дәйдикәнмиз, хәлқара иттипақларға әза болушта буни нәзәргә елишимиз керәк.  Шаңхәй һәмкарлиқ тәшкилатини бир йәрдә тутуватқан нәрсә  диктатор рус усули, хитай усули.  Ахбарат әркинлики йоқ, өктичиләр түрмигә ташлинидиған бир түзүмдур. Бундақ нәрсиләрни тәләп қилған лидәрләрниң халайдиғини шаңхәй һәмкарлиқ тәшкилатиға әза болуштин ибарәт.  Шуңа түркийә әгәр демократийәни халайдикән, явопа бирликидин ваз кәчмәслики керәк."

Түркийә истратегийәлик чүшәнчә иниститути түркийә, хитай мунасивәтлири мутәхәссиси доктор әркин әкрәм әпәнди, түркийә һәр қетим ғәрб әллири билән мунасивити йирикләшкәндә, шаңхәй һәмкарлиқ тәшкилатиға әза болушни халайдиғанлиқини дәп қойидиғанлиқини, әмма узун йилдин бери ғәрб әллири билән пүтүнлишиш сиясити елип бериватқанлиқини, буниңдин ваз кечәлмәйдиғанлиқини баян қилди.

Доктор әркин әкрәм әпәнди  шаңхәй һәмкарлиқ тәшкилатиниң  түркийәни ениргийә қулубиниң башлиқи қилип тәйинлишиниң, йеңи йипәк йоли истратегийәси билән мунасивити барлиқини, мәзкур тәшкилатниң исми бар, җисми йоқ бир тәшкилат икәнликини баян қилди. У, түркийәниң бу сияситиниң шәрқий түркистан дәвасиға сәлбий тәсир көрситидиғанлиқини баян қилди.

Түркийә һазир шаңхәй һәмкарлиқ тәшкилатиниң көзәткүчи диалог шерикидур.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт