"Tarix we bügün" (12 - féwral)

"Tarix we bügün" sehipimizning 12 - féwraldiki qisimda ötken esirning 1940 - yilliridiki milliy azadliq herikitige qatnashqan tarixiy shahidlarning bayanliri anglitilghandin tashqiri axirida yene siler Uyghur hazirqi zaman edebiyatining namayendiliridin biri merhum ziya semedining 1930 - yilliridiki milliy azadliq heriket tarixigha béghishlighan tarixiy eslime xaraktérliq romani"Yillar siri"da bayan qilin'ghan tarixiy weqelerning dawami bilen tonushisiler.
Muxbirimiz ümidwar
2012-02-12
Share
ziya-semidi-305.jpg Merhum ziya semedining süretliridin biri.
RFA File

Melumki, 1944 - yilidin 1949 - yilighiche bolghan ili, tarbaghatay we altaydiki milliy azadliq inqilabqa sowét ittipaqining qandaq tesir körsetkenliki bu dewrge a'it tarixiy tetqiqatidiki muhim bir témdi'ur. Bu heqte köpligen pikirler meydan'gha chiqti. Uyghur tarixiy shahidliri bu inqilabning béshidila sowet ittipaqining mexsus xadimlirining inqilabqa arilashqanliqi, bolupmu stalin hökümitining bir qisim herbiy meslihetchi xadimlarni ewetip, sherqiy türkistan jumhuriyitini siyasiy, herbiy we bashqa nuqtilardin qamal qilishqa tirishqanliqini otturigha qoyidu, chünki eyni waqitta elixan töre we exmetjan qasimi qatarliq rehberler hem xelq sowét ittipaqining yardimi we ézilgen xelqlerning milliy azadliqini qollash sho'arigha ishen'gen idi.

Bu heqte sabiq milliy armiye kapitani mesumjan zuliqarof muxbirimiz oyghanning bu heqtiki bir qatar so'allirigha jawab berdi.

Ataqliq yazghuchi ziya semidining "yillar siri" namliq romanining bu babida aldamchiliq wasitiliri bilen ölkining hakimiyitini toluq qolgha kirgüzüwalghan shéng shiseyning "alte büyük siyaset" dégendek yalghan sho'arlarni kötirip chiqip, emeliyette astirttin qozghilangchilar rehberliri, milliy ziyaliylar üstidin nazaret qilishni kücheytishke, resmiyet üchün waqitliq bérilgen azghina hoquqlarni qaytidin tartiwélishqa tiriship, mustebit siyasetlerni emelge ashurghanliqi körsitilgen. Buningda yene maxmut muhitining Uyghurlarning hoquqlirini qoghdishi hem uning shéng shiseyning aldam xaltisigha chüshmey axirghiche élishqanliqi bayan qilinidu.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet