Һәптилик хәвәрләр (15-февралдин 21-февралғичә)

Мухбиримиз әзиз
2020-02-21
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Һәптилик хәвәрләр (15-февралдин 21-февралғичә)
Һәптилик хәвәрләр (15-февралдин 21-февралғичә)
Photo: RFA

«Қарақаш һөҗҗәтлири» уйғурларниң реяллиқини йәнә бир қетим намаян қилди

Мушу һәптә қарақаш наһийәсидики лагерларниң әһвали хатириләнгән зор һәҗимлик ички материял ашкара болуп, хитай һөкүмитиниң лагерлар һәққидики бир қатар ялғанлири йәнә бир қетим йәр билән йәксан болди.

Америка дөләт мәҗлиси бу мунасивәт билән мәхсус ахбарат елан қилиш йиғини ечип, бу архипларниң әһвали һәққидә алақидар мутәхәссисләрниң ағзидин тәпсилий мәлуматлар бәрди.

«Қарақаш һөҗҗәтлири» ашкара болғандин кейин дунядики һәрқайси ахбарат васитилири бәс-бәстә бу һәқтә хәвәр бәрди һәмдә һәрсаһә кишилири арисида зор бир ғулғулиға сәвәб болди.

Таҗсиман вирусниң уйғурларға юқуватқанлиқи әндишә қозғимақта

Уйғур диярида таҗсиман вирустин юқумланғучиларниң сани көпийиватқанда бу вирусниң аллиқачан уйғурларғиму юқушқа башлиғанлиқи һәмдә бир қисим бимарларниң дохтурханида икәнлики мәлум болди.

Әнә шундақ уйғурлардин бири ғулҗа наһийәсидики пенсийәгә чиққан оқутқучи, 78 яшлиқ пәхридин ака болуп, униң бир қисим пәрзәнтлириму юқум сәвәбидин карантин қилинмақта икән.

Таҗсиман вирусниң алдини елиш тәдбирлириниң бири болған өйләрни вә мәһәллиләрни қамал қилиш нөвәттә өйлиридә қамилип қалған милйонлиған уйғурни ачлиқ вә башқа мүшкүлатларға гириптар қилмақта икән.

Уйғурлар мәсилиси йәнә бир қетим б д т ниң мәхсус йиғинлиридин йәр алди

Б д т ниң җәнвә шәһиридә ечилған 12-нөвәтлик кишилик һоқуқ вә демократийә йиғинида һәрқайси дөләтләрдики кишилик һоқуқниң аяқ-асти болуш әһвали муһакимә қилинди. Шу қатарда уйғурлар мәсилисигиму алаһидә орун берилди.

Йиғинға қатнашқан уйғур вәкилләрдин америкадики адвокат нурий түркәл вә җәвһәр илһам уйғур җәмийити нөвәттә дуч келиватқан сиясий, иҗтимаий вә мәдәнийәт җәһәтләрдики зулумларни қисқа вә чүшинишлик қилип тәсвирләп бәрди.

Мушу һәптә д у қ башчилиқидики бир уйғур паалийәтчиләр өмики 30 нәччә дөләтниң б д т дики әлчилири билән учришип, таҗсиман вирусниң лагерларға тарқилишидики хәтәрләр һәмдә алақидар мәсилиләр бойичә мәлуматлар бәрди.

Хитай консулханиси муһаҗирәттики уйғурларға тәһдит салди

Техи йеқинда америкадики бир қисим уйғур паалийәтчиләрниң вәтәндики уруқ-туғқанлирини видийо арқилиқ чәтәлдики уруқ-туғқанлирини әйибләшкә мәҗбурлиған хитай һөкүмити әмдиликтә түркийәдики уйғур муһаҗирлириға тәһдит селишқа башлиған.

Йеқинда хитайниң консулхана хадимлири истанбулдики уйғурлардин өмәр һәмдул вә җәвлан ширмәмәтниң лагерға қамалған туғқанлири һәққидә гуваһлиқ бәргәнликини баһанә қилип: «уруқ-туғқанлириң силәр болған алақисини үзди,» дәп хәвәр қилған.

Анализчилар бу һәқтә пикир қилип: «бу хитай һөкүмитиниң муһаҗирәттики уйғурларни қорқутуш һийлиси. Аллиқачан уйғурларни дүшмән, дәп қараватқан хитай һөкүмити үчүн әмәлийәттә уйғурларниң гуваһлиқ бериш яки бәрмәслики һечқандақ уйғурни хитайға дост қилалмайду,» деди.

Шаһитлар аиливий паҗиәлири арқилиқ хитайни ләт қилди

Хитай һөкүмити охшимиған хәлқаралиқ сорунларда уйғурларни қарилап, өзлириниң «террорлуққа вә әсәбийликкә қарши туруватқанлиқи» ни давраң қиливатқанда муһаҗирәттики уйғурлар уларниң сахтипәзликини көпләп паш қилмақта.

12-Феврал күни әнқәрәдики бир қетимлиқ дипломатийә сорунида уйғур муһаҗирлиридин миркамил қәшқири хитайниң түркийәдики баш әлчисигә өзиниң лагерда өлгән туғқанлириниң рәсимини көрсәткән һәмдә униңдин җаваб сориған.

Түркийәдики уйғур муһаҗирлиридин розиниса мәмәттохти өз қериндашлирини «қарақаш һөҗҗәтлири» дин көргәндин кейин бу һәқтә гуваһлиқ берип, бу әһвалниң қанчилик еғир икәнликини йәнә бир қетим тәкитлиди.

Әрәб бирләшмә хәлипиликидә ғайиб болған әхмәтҗан талип хитайға елип кетилгән

Он нәччә йилдин буян әрәб бирләшмә хәлипиликидә яшаватқан әхмәтҗан талип 2018-йилиниң бешида дубәйдики бир сақчиханиға рәсмийәт өтәшкә барғанда қолға елинған. Аридин бир ай өткәндин кейин из-дерәксиз һалда ғайиб болған.

Әхмәтҗанниң һазир түркийәдики аяли аманниса бу һәқтә әһвал тонуштуруп, шу қетим хитай һөкүмитиниң әхмәтҗанни «җинайәтчи» дәп җакарлиғанлиқи һәмдә униң хитайға қайтурулғанлиқини сөзләп бәрди.

Әхмәтҗанни хитайға қайтурушни тәләп қилған хитай һөкүмити униң «җинайәт» и һәққидә һечқандақ испат көрсәтмигән. Йәнә келип дубәй сотиниң әхмәтҗанни қоюветиш һәққидики һөкүми болсиму сақчилар йәнила уни хитайға қайтурувәткән.

Толуқ бәт