Түркийә қәйсәридики уйғурлар (2)

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2016-01-27
Share

Уйғурларниң афғанистан, һиндистан кәшмир арқилиқ түркийәгә көчүши 1950-йилларда башлиған болуп, 1965-йилидин 1980-йиллириниң башлириғичә тохтап қалған болсиму, 1980-йиллардин кейин түркийәгә көчүш күнсайин көпәймәктә икән.

Малайшия вә тайланд арқилиқ кәлгән уйғурларниң түркийәгә көчүп келиши 2014-йили рамзан ейида башланған болуп, бир йил ичидә 8000 әтрапида уйғур түркийәгә көчүп кәлгән. Бу уйғурларниң көпи аял вә кичик балилардин тәркиб тапқан, 1000 әтрапида уйғур қәйсәридә дөләт вақитлиқ бәргән қору җайда яшимақта. Истанбулда яшаватқан уйғурлар болса өз имканлири вә бәзи аммиви тәшкилатларниң иқтисадий ярдими билән турмушини қамдап кәлмәктә.

Бу йеңи кәлгән уйғурлар дучар болуватқан қийинчилиқлар зади немә? буларни һәл қилишниң йоллиричу? бу һәқтә зияритимизни қобул қилған қәйсәридә көчмәнләр хизмити биләнму шуғуллиниватқан шәрқий түркистан мәдәнийәт вә һәмкарлиқ җәмийити рәиси сейит түмтүрк әпәнди йеңи кәлгән уйғурлар дучар болуватқан әң муһим мәсилиләрниң түркийә пуқралиқиға өтүшниң кечикип кетиши, бу сәвәбтин оттуриға чиққан дөләтниң һәқсиз давалаш хизмитидин қануний җәһәттин пайдилиналмаслиқ, хизмәткә орунлишиш, пәрзәнтлирини һәқсиз оқутуш қатарлиқлар икәнликини баян қилди.

Бундин 50 йил бурун 11 яш вақтида түркийәгә келип қәйсәри шәһиригә җайлашқан тәтқиқатчи язғучи һамут гөктүрк әпәнди 1965-йили түркийәгә кәлгән вақтидики қийинчилиқлириниң иш тепишниң тәслики, юртни вә юртта қелип қалған ата-ана, уруқ-туғқанларни сеғиништин ибарәт икәнликини баян қилди.

Бир йил бурун қәйсәригә келип олтурақлашқан уйғур мусапир дилшат әпәнди қәйсәригә келип олтурақлашқан уйғурларни түркийә һөкүмити, қәйсәри валилиқи вә қәйсәри шәһәрлик һөкүмәтниң бир йүрүштин өйгә орунлаштурғанлиқини, түрк хәлқи вә бәзи аммиви тәшкилатларниң яғ, ун, вә гөшләрни әкелип берип ярдәм қилғанлиқини, әмма қоллирида нопус яки ишләш рухсити болмиғачқа хизмәт тепип ишлийәлмәйватқанлиқини, қисқиси әң зор қийинчилиқниң түркийә вәтәндашлиқини техичә алалмайватқанлиқи икәнликини баян қилди.

Түркийәниң бурунқи көчмәнләрни қобул қилиш қанунида, явропа дөләтлиридин келип панаһланғучилар пуқралиққа қобул қилиниду дәп бәлгиләнгән болуп, ундин башқа асия дөләтлиридин кәлгән қериндаш милләтләрнила пуқралиққа қобул қилатти. Йеқинда қобул қилинған көчмәнләр қанунида, явропа дөләтлиридин, охшашла өз дөлитидә сиясий бесимға учриған, инсан һәқ вә һоқуқлири дәпсәндигә учриған, демократийә билән башқурулмайдиған дөләтләрдин кәлгән панаһланғучилар түркийә пуқралиқиға елиниду дәп бәлгиләнгән болуп, буниң нурғун тармақ шәртлириму бар икән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.