Qazaqistan Uyghurliri ghulja paji'esi qurbanlirini eslidi

Ixtiyariy muxbirimiz oyghan
2017-02-13
Élxet
Pikir
Share
Print
Almata shehiride ötküzülgen 5-féwral ghulja weqesining 20 yilliqini xatirilesh pa'aliyitidin körünüsh. 2017-Yili 13-féwral, almata.
Almata shehiride ötküzülgen 5-féwral ghulja weqesining 20 yilliqini xatirilesh pa'aliyitidin körünüsh. 2017-Yili 13-féwral, almata.
RFA/Oyghan

1997-Yili 5-féwralda ghulja shehiride Uyghur yashlirining tinchliq naraziliq namayishini qoralliq basturush weqesining 20 yilliqi munasiwiti bilen 12-féwralda almata shehirining sultanqorghan mehelliside orunlashqan kaféxanilarning biride xatirilesh pa'aliyiti ötti. Almata shehiri we nahiyelerdin kelgen wekiller qatnashqan mezkur pa'aliyette aldi bilen erkinlik we özlirining kishilik hoquqlirini qoghdash yolida shéhit bolghanlargha atap qur'an oqulghandin kéyin, dunya Uyghur qurultiyi re'isining qazaqistan boyiche orunbasari erkin exmetof ghulja weqesining kélip chiqishi hem sewebliri heqqide doklat qildi

Sözge chiqqan siyasetshunas qehriman ghojamberdi ataqliq yazghuchi abduxaliq mahmudof bashliq bir top Uyghur ziyaliylirining mezkur pa'aliyetke qatnashqanliqini alahide tekitlep, asasen üch mesile üstide toxtaldi: birinchi, rabiye qadir xanim bashliq dunya Uyghur qurultiyining kéyinki waqitlarda élip barghan pa'aliyiti, ikkinchi, Uyghur élidiki weziyet, üchinchi, amérikini yéngi prézidénti donald tramp we amérika-xitay munasiwetliri. Natiq bu mesililer heqqide toxtilish aldida yéqinda qazaqistan prézidénti nursultan nazarbayéf ilgiri sürgen istratégiyilik teshebbuslarning mahiyiti, qazaqistanda yüz bériwatqan démokratiyelik özgirishler hem Uyghurlarning memliketning medeniy hayatidiki orni heqqide öz pikirlirini otturigha qoydi.

Qehriman ghojamberdi dunya Uyghur qurultiyi ömikining yawropa parlaméntida besh kün ish élip barghanliqini köpchilikke melum qildi. U wekillerning yawropa parlaménti ezaliri, shu jümlidin bölüm bashliqliri, komitét bashliqliri, ularning mu'awinliri hem mutexessisliri bilen birlikte muhim mesililerni qarighanliqini alahide tekitlidi.

Dunya Uyghurliri ayallar komitétining mu'awin re'isi asiyem turdiyéwa Uyghur élidiki omumiy weziyetning intayin keskinliship ketkenlikini, Uyghurlarning bilim, din, medeniyet we bashqimu sahelerde köpligen kemsitishlerge duchar boluwatqanliqini ilgiri sürdi. U bolupmu, qazaqistanliq Uyghurlarning öz ana tilida oqushi üchün barliq shara'itlar yaritilghan bolsimu, emma buningdin toluq paydilinip kételmeywatqanliqini, milliylikning, birinchi nöwette, her bir a'ilidin bashlinidighanliqini bildürdi. U köpchilikni Uyghurlarning qedimdin kéliwatqan milliy en'enilirini, örp-adetlirini saqlap qélish üchün heriket qilishqa chaqirdi.

Radi'omiz ziyaritini qobul qilghan almata wilayitining turghuni seydalim ependi bügünki xatirilesh pa'aliyitidin nahayiti qattiq tesirlen'genlikini otturigha qoyup, mundaq dédi: "Qehriman ghojamberdining sözligen sözliri, nutuqliri, hazirqi waqittiki bizning asaret astida yatqan memlikitimizning nahayiti éghir ehwalda turuwatqanliqi toghriliq nurghun tesirlik melumatlarni anglidim. Yene bir xush bolghinim dunya Uyghur qurultiyining yawropa parlaméntigha xitay kommunistlar partiyisining qiliwatqan bésimi, zulumi toghriliq yetküzgini chong ghelibe dep hésablaymen. Qalghan natiqlarning sözlirimu nahayiti mezmunluq boldi. Bu yighindiki nahayiti paydiliq ishlarning biri balilirimizni öz ana tilida oqutush mesilisining kötürülüshi".

Seydalim ependi mezkur pa'aliyettin alghan tesiratlirini sözsiz yurtdashlirigha, uruq-tughqanlirigha yetküzidighanliqini bildürdi.

Sözge chiqqan yazghuchi abduxaliq mahmudof insan balisining, birinchi nöwette, ilim igilesh lazimliqini ilgiri sürse, "Turan dunyasi" fondining mudiri karlin mexpirof tilidin, medeniyitidin ayrilghan milletning sözsiz yoqap kétidighanliqini, bolupmu ghulja weqesi yüz bergendin kéyin, Uyghurlar heqqide köp izden'genlikini, bu weqening dunya Uyghur qurultiyi re'isi rabiye qadir xanim hem shundaqla siyasetshunas qehriman ghojamberdige oxshash shexslerning kéyinki hayatigha, ularning millet dawasi yolidiki pa'aliyitige qattiq tesir yetküzgenlikini ilgiri sürdi.

Xatirilesh pa'aliyitide shundaqla diniy zat tursun hajim arziyéf, alim alimjan hemrayéf we bashqilar musteqilliq, erkinlik, milliy ma'arip, milliy roh heqqide öz qarashlirini otturigha qoydi.

Ziyaritimizni qobul qilghan sheherning sultanqorghan mehellisining turghuni hakimjan aznibaqiyéf ghulja weqesige béghishlan'ghan pa'aliyetning mezmunluq hem tesirlik ötkenlikini ilgiri sürüp, mundaq dédi: "1997-Yili tökülgen qanlarni ilahim ziyan ketküzmey, shéhit bolghan qérindashlirimizning imanini kamil qilip, qiyametlikini bergey, dep allahdin soriduq. Ularning qanliri zaye ketmesliki üchün hemmimiz ömlükke, birlikke kélip, milliy lidérimiz rabiye qadirgha yuqiri derijide yar-yölek bolup, meqsedlirimizge yétishni allahdin soraymiz. Keynimizdin kéliwatqan balilirimizgha, newrilirimizge insap bérip, özining wetini üchün, milliti üchün xizmet qilishigha tilekdashmiz".

Hakimjan aznibaqiyéf Uyghurlarning yenimu köpligen yaxshi ishlarni emelge ashurup, közligen meqset-muddi'alargha yétishigha chong ümid qilidighanliqini, buning üchün birlikke, ittipaqliqqa kélishning muhimliqi hem zörürlükini alahide tekitlidi.

Toluq bet