6 Кишилик уйғур һәйитиниң малайшиядики сәпири үнүм көрситишкә башлиди

Ихтиярий мухбиримиз арслан
2019-01-14
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Малайшия пәрак өлкиси ипоһ вилайити дини ишлар башқарма рәиси др. Һаҗи моһаммәд йүсүф һуссаини уйғур һәйәтләр билән биргә. 2019-Йили 10-январ. Малайшия.
Малайшия пәрак өлкиси ипоһ вилайити дини ишлар башқарма рәиси др. Һаҗи моһаммәд йүсүф һуссаини уйғур һәйәтләр билән биргә. 2019-Йили 10-январ. Малайшия.
RFA/Arslan

Малайшияда зиярәттә болуватқан шәрқий түркистан өлималар бирлики вә шәрқий түркистан маарип вә һәмкарлиқ җәмийитиниң вәкиллиридин тәркиб тапқан 6 кишилик уйғур һәйитиниң малайшиядики паалийәтлири үнүм көрситишкә башлиған.

11-январ, йәни җүмә күни малайшияда бир қисим аммиви тәшкилатлар уйғурларға алақидар баянатлар елан қилди вә намайиш елип барди. Малайшияниң һәрқайси җамә вә ислам мәркәзлиридә уйғур мәсилиси тонуштурулди. Җүмә намизидики қутбида уйғур мәсилиси аңлитилди.
Малайшия зияритини давамлаштуруватқан шәрқий түркистан өлималар бирлики вә шәрқий түркистан маарип вә һәмкарлиқ җәмийитиниң вәкиллиридин тәркиб тапқан 6 кишилик һәйәтниң малайшия зиярити бүгүн 5-күнигә қәдәм қойди. Улар малайшияниң һәр саһә аммиви тәшкилатлириниң рәһбәрлири вә дини алимлар билән учришип, уйғур мәсилиси тоғрисида пикир алмаштурди вә музакирә елип барди. Улар йәнә малайшия диний ишлар идариси, ислам тәтқиқат мәркәзлирини зиярәт қилип, уйғурлар дуч келиватқан зулумларни аңлатти.

Малайшия зияритини давамлаштуруватқан шәрқий түркистан өлималар бирлики вә шәрқий түркистан маарип вә һәмкарлиқ җәмийити вәкиллиридин тәркиб тапқан бу һәйәт 2019-йили 1-айниң 9-күни малайшия баш министири вә ташқи ишлар министирниң қанун мәслиһәтчиси болуп хизмәт қилған доктор сәййид албарниң ишханисиға берип көрүшти. Зиярәт җәрянида униңға уйғур мәсилиси тоғрисида мәлуматлар бәргән. Зиярәт җәрянида улар йәнә шәрқий түркистанниң һазирқи вәзийити һәққидә һазирланған доклатни сәййид әпәндигә тәқдим қилған шундақла уйғурлар дуч келиватқан кишилик һоқуқ дәпсәндичиликлири вә хитайниң уйғур дияридики җаза лагерлири һәққидә тәпсилий мәлумат бәргән.

Һәйәт йәнә 2019-йили 1-айниң 10-күни малайшия пайтәхти куалалумпур шәһиридә хизмәт елип бериватқан асия мусулман алимлар бирликиниң рәиси билән дуня мусулман алимлар бирлики малайшия шөбисиниң баш катипи азми абдулһәмид әпәндини һәмдә малайшия дини ишлар идариси шура әзаси шәйх абдулғәни шәмсиддин әпәндиләрни зиярәт қилған. Уйғур һәйәт уйғур дияридики мусулманлар дуч келиватқан ирқи қирғинчилиқ вә зулум һәққидә тәйярланған доклат тәқдим қилиш билән биргә шәрқий түркистан өлималар бирлики билән асия өлималар бирлики оттурисида һәмкарлиқ орнитиш, уйғур мәсилисини тонуштуруш паалийити уюштуруш тоғрисида келишим түзгән. 

Уйғур һәйәт мәркизи ккуалалумпурға җайлашқан вадаһ: йәни «малайшия җәмийәтни мәлуматландуруш һәрикити» тәшкилатини зиярәт қилғандин кейин, мәзкур тәшкилат уйғурларға алақидар баянат елан қилған. Улар елан қилған баянатта мундақ дейилгән: «уйғурларниң дини етиқади, мәдәнийәтлири, тили, дини мурасимлири вә паалийәтләргә қатнишиш, намаз оқуш, роза тутуш, дуа қилиш, сақал қоюш, ислами кийиниш хитай даирилири тәрипидин һәйран қаларлиқ бир шәкилдә җинайәт һесаблинип, уларниң хитайдики җаза лагерлириға қамилишиға сәвәб болған.» 

Баянатта йәнә уйғурларниң җаза лагерларға қамалғанлиқини тилға алған вә бирләшкән дөләтләр тәшкилати тәрипидин елан қилинған доклаттики бир милйон уйғур мусулманларниң хитайниң җаза лагерлириға қамалғанлиқини дәлил испат қилип көрсәткән вә тутулған уйғур мусулманларниң көплүкидин җаза лагерларниң кеңәйтиливатқанлиқини оттуриға қойған. 

Баянатниң ахирида мундақ дейилгән: «биз вадаһ тәшкилати болуш сүпитимиз билән уйғур мусулманлири дуч келиватқан еғир әһваллардин әндишә қиливатимиз. Хәлқара җамаәтни хитайға бесим қилип, шинҗаңдики уйғур мусулманларға йүргүзүватқан зулумлирини тохтитиш үчүн һәрикәткә өтүшкә чақириқ қилимиз». Баянатниң ахириға «вадаһ» тәшкилатиниң рәиси әхмәт әзәм абдурахманниң имзаси қоюлған. 

Җүмә күни малайшия ислам мәркизиниң чиқарған уқтуруши билән ислам мәркизигә қарашлиқ барлиқ җамә-мәсҗидләрдә җүмә намизи әснасида уйғур мәсилиси тонуштурулған.
Вақитниң зичлиқи сәвәбидин уйғур һәйити бир қанчә гуруппиға бөлүнүп паалийәт елип барған. Шәрқий түркистан өлималар бирликиниң муавин рәиси сираҗидин әзизи әпәнди малайшия ислам университетиниң мәсчитидә җүмә хутбиси оқуп, уйғур мәсилисини тонуштурған. Уйғур һәйәт ичидики абдусалам алим куалалумпурдики зубәйдә җамәсидә җүмә намизида хутбә оқуп, уйғурларниң әһвалини тонуштурған.

Абдусалам алим җүмә хутбисидә сөз қилип, бир қанчә йил илгири малайшияниң 20 нәпәр уйғурни хитайға қайтуруп бәргәнликини, уларниң ақивитидин хәвәр елинмиғанлиқини, буниң ислам етиқади бойичә «диний қериндашларға зулум қилинғанлиқ» дәп қарилидиғанлиқини билдүргән вә малайшия хәлқини уйғур мусулманларға игә чиқишқа чақириқ қилди. 

Абдусалам алим сөзидә йәнә хитай зулумидин қечип уйғур дияридин түркийәгә һиҗрәт қилған 25 миң әтрапида уйғур мусулманларға түркийә һөкүмити қучақ ачқанлиқини, улар хатирҗәмликкә еришкәнликини, гәрчә түркийә һөкүмити уларға рәсмий һалда һеч бир ярдәм қилмиған болсиму, әмма йәнила түркийәгә рәһмәт ейтидиғанлиқини билдүргән. У сөзиниң ахирида «шәрқий түркистандики зулум чекиватқан милйонлиған мусулманлар ислам дунясиниң аваз чиқиришиға вә өзлиригә мәдәт беришигә моһтаҗ,» деди. 

Игилишимизчә, уйғур һәйәт 1-айниң 16-күнигичә малайшия зияритини давам қилидиған болуп, 5-6 шәһәрни айлинип уйғур мәсилиси тоғрисида малайшия хәлқигә тәшвиқат елип баридикән. Бу һәқтә зияритимизни қобул қилған шәрқий түркистан маарип вә һәмкарлиқ җәмийитиниң рәиси һидайәтулла оғузхан 

Бу қетимлиқ малайшия зиярити вә у йәрдики учришишларниң наһайити мувәппәқийәтлик болуватқанлиқини билдүрди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт