Әнқәрә университетиниң оқуғучиси өмәрҗан нури тутқун қилинған

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2018-12-14
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Тутқун қилинған әнқәрә университетиниң оқуғучиси өмәрҗан нури .
Тутқун қилинған әнқәрә университетиниң оқуғучиси өмәрҗан нури .
RFA/Erkin Tarim

Әнқәрә университетиниң тил вә тарих-җуғрапийә факултетида тарих пәнлири бойичә докторлуқ илмий унвани үчүн оқуватқан өмәрҗан нури әпәнди 2017-йили 3-айниң 10-күни тутқун қилинған.

Түркийәниң кастамону университети диний илимләр факултетиниң оқуғучиси сүбһидур өмәр зияритимизни қобул қилип, өткән йили 3-айниң 10-күни туюқсизла дадиси билән болған үндидар алақисиниң үзүлүп кәткәнликини, кейин издиниш җәрянида дадисиниң тутқун қилинғанлиқини җәзимләштүргәнликини баян қилди. 

Өмәрҗан нури әпәнди 2000-йили бейҗиңдики мәркизи милләтләр университетида оқуп тарих пәнлири бойичә магистирлиқ унвани алған. У 2006-йили түркийәгә келип докторлуқ илмий унвани үчүн оқушиға киргән, докторлуқ дәрслирини оқуп болғандин кейин, илмий мақалисини йезиш үчүн юртиға қайтқан. юртиға қайтқандин кейин хотән педагогика институтидики оқутқучилиқ хизмитини давамлаштурған. 2015-Йили бир қетим түркийәгә келип университеттики рәсмийәтлирини тамамлап юртиға қайтқан. Өмәрҗан нури әпәндиниң қизи сүбһидур өмәр дадисиниң тарихчи икәнликини, өйидә нурғун китаблири барлиқини, дадисиниң тарихчи болғанлиқи сәвәбидин түрмигә ташланғанлиқини баян қилди. 

Өмәрҗан нуриниң қизи сүбһидур кичик вақтидин тартип дадисиниң сақчилар тәрипидин көп қетим аварә қилинғанлиқини тилға алди. 

Түркийә дөләтлик радио-теливизийә идарисидә ишләватқан адилҗан әруйғур әпәнди өмәрҗан нуриниң өз кәспидә йетишкән бир киши икәнликини, униң тутқун қилинишиниң уйғурлар үчүн зор бир йоқитиш болғанлиқини илгири сүрди. 

Әнқәрәдики истратегийилик чүшәнчиләр институтиниң мутәхәссиси доктор әркин әкрәм әпәнди бу һәқтә пикир баян қилип, тарихчиларниң тәтқиқат саһәсиниң толиму кәңри болидиғанлиқини, өйидә нурғун китаб болушниң бир тәтқиқатчи үчүн нормал әһвал икәнликини, хитайниң игилирини тутқун қилишиниң учиға чиққан мустәбитлик икәнликини илгири сүрди. 
Уйғур диярида тутқун қилинған вә кесиветилгән кишиләргә қарайдиған болсақ буларниң көпи иҗтимаий пән билән шуғуллиниватқан кишиләр икәнликини билимиз. Ундақта, буниңдики сәвәб немә? доктор әркин әкрәм әпәнди хитайниң сиясий әнәнисидә иҗтимаий пән билән шуғулланған кишиләрни хәвп дәп қарайдиғанлиқини, уларниң бүгүнму бу әнәнисини давамлаштуруватқанлиқини тилға алди. 

Өмәрҗан нури 1968-йили 4-айниң 25-күни хотән вилайити қарақаш наһийисиниң қарасай йезисида бир оқутқучи аилисидә дуняға кәлгән. Башланғуч, оттура мәктәпни қарасай, қойчи йезилирида, толуқ оттура мәктәпни қарақаш наһийилик 1-оттура мәктәптә оқуған. 1986-Йили алий мәктәп имтиһанида иҗтимаий пәнләр бойичә әла нәтиҗә билән хитайниң чаңчүн шәһиридики шәрқи-шимал педагогика университетиниң тарих кәспигә қобул қилинған. Мәркизи милләтләр университида икки йил тәйярлиқ оқуғандин кейин, шәрқи-шимал педагогика университетиниң төт йиллиқ тарих кәспини пүттүрүп, 1992-йили хотән педагогика мәктипи (һазирқи хотән педагогика институти) гә тарих оқутқучиси болуп ишқа чүшкән. 2000-Йиллири бейҗиңдики мәркизи милләтләр университида тарих пәнлиридә магистирлиқ унванини алған. 

Өмәрҗан нуриниң «нушриван яушефниң бәргән мәлуматлирида уйғурлар», «турпан уйғурлириниң 1732-йилидики шәрққә көчүши һәққидә бир мәлумат», «аталмиш яш қәшқәрликләр партийәси вә әндиҗан вәқәси», «қутлуқ шәвқигә қилинған төһмәт», «ататүркниң уйғур дости», «бурһан шәһидиниң тәрҗимиһалидики бәзи мәсилиләр үстидә тәтқиқат», «хитайларниң уйғур йегәнлики һәққидики өз хатириси», «түркләрдики нурдин төрилиш әпсанилири һәққидә» қатарлиқ илмий мақалилири, «8-10-әсир ғәрбий юрт тарихи һәққидә тәтқиқат», «аттила һәққидә ривайәт», «төт хәлипә», «султан алаиддин әрәтна» қатарлиқ япончә, түркчә вә хитайчидин тәрҗимә қилинған китаблири һәмдә «алтә шәһәр мәктублири» намлиқ башқилар билән һәмкарлишип нәшргә тәйярлиған китаби бар.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт