Abduweli ayup: "Wetende élip barghan ana til dewasini chet'eldimu dawamlashturimen"


2016-01-08
Share
abduweli-ayup.JPG Abduweli ayup ependini erkin asiya radi'osining ziyaritini qobul qilmaqta. 2016-Yili 7-yanwar, enqere.
RFA/Erkin Tarim


Uyghur ziyaliysi abduweli ayup ependi 7 - dékabir enqerede ziyaritimizni qobul qilip, xitay hökümitining özini "Qanunsiz meblegh toplidi" dep eyiblep 15 ayliq qamaq jazasigha höküm qilghanliqini, emma bu eyibleshlerning bir sepsete ikenlikini, esli seweb ana til yeslisi achqanliqi ikenlikini tekitlep, özining ana til yeslisi we ana til mektipi échishi we ularning étilip kétish jeryani toghrisida bilinmigen bezi melumatlarni ashkarilighan idi. U bu heqtiki söhbitimizning dawamida ilgiri élip barghan ana til dewasini chet'eldimu dawamlashturidighanliqini bildürdi.

U, 2013 - yili 19 - awghust qeshqerde tutulghandin kéyinla, ana til yeslisi bilen ana til mektipining xitay jama'et xewpsizlik xadimliri teripidin étiwétilgenlikini, shuning bilen, bir yérim milyon'gha yéqin Uyghur ammisining qollap quwwetlishige érishken ana til mektipini échish pilanining yoq qilin'ghanliqini éytti.

Türmide béshidin ötküzgenlirini qayta xatirileshni xalimaydighanliqini bayan qilghan abduweli ayup ependi, türmidiki waqtida chet'eldiki nurghun ammiwi teshkilatlarning özini türmidin qutuldurush üchün küresh qiliwatqanliqidin xewerdar bolghanliqini, türmidin chiqqandin kéyin torlardin izdep téximu tepsiliy xewerdar bolushqa tirishqanliqini bayan qildi.

U, Uyghurlarning dewasining insanliq dewasi ikenlikini, ana til bolsa allah yaratqan insanlarning eng söyümlük ghururi, bayliqi we barliqi ikenlikini, shunga wetende élip barghan ana til dewasini chet'ellerdimu dawamlashturidighanliqini, mezkur dewadin waz kechmigenlikini, bundin kéyinmu waz kechmeydighanliqini tekitlidi.

U radi'omizgha qilghan sözining axirida, özi türmidiki zamanlarda özini qollap quwwetligen, hemdert bolghan we du'a qilghan teshkilat we shexslerge rehmet éytidighanliqini éytti.

Abduweli ayup ependi 2005 - yilidin 2006 - yilighiche enqere uniwérsitétida bilim ashurghan. 2009 - Yilidin 2011 - yilighiche amérika kansas uniwérsitétida magistirliqta oqughan. 2013 - Yilining otturiliridin 2014 - yilining axirighiche ürümchide türmide yatqan. Abduweli ayup ependi türmidin qoyup bérilgendin kéyin türkiyege kelgen bolup, hazir enqerede yashimaqta.

Söhbetning tepsilatini yuqiridiki ulinishtin anglanglar.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet