Уйғур деһқанлар: “давалиниш картимиз дохтурханиларда ишлимәйду!” (2)

Мухбиримиз әзиз
2015.11.26
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
osme-kesel-bimar-1-305.jpg Өсмә кесәлликлири дохтурханисида ятаққа пули йоқ, кечини талада өткүзүватқан уйғур бимарлири сахавәтчиләр әкәлгән тамаққа өчирәт туруватқан көрүнүш. 2013-Йили авғуст, үрүмчи.
ijtima’iy alaqe wasitiliri

Игилигән учурлардин мәлум болушичә, уйғурлар дияридики бимарларниң давалиниш мәсилисидики бир зор қийинчилиқ вақтида дора сетивелиш вә дора ишлитиш җәрянида көрүлидикән. Биз һазирқи күндә дора дуканлиридики дора баһаси қиммәт болуватқан әһвалда деһқанларниң “һәмкарлишип давалиниш картиси” ға кочилардики дора дуканлиридин дора сетивелишидики тәртипләрни билип беқиш үчүн бирнәччә дора дуканлири вә дориханилар билән алақиләштуқ.

-яхшимусиз, бу қәйәр?
-Бәйфу чоң дориханиси.
-Деһқан чарвичиларниң һәмкарлишип давалиниш картисиға дора алғили боламду яки болмамду дегәнни билип бақайли дегәнтуқ.
-Копиратиптин бәргәнни дәмсиз? уни ишләткили болмайду.
-Ундақта ишчи-хизмәтчиләрниң картиничу?
-Ишчи-хизмәтчиләрниң картини дәмсиз? әлвәттә ишләткили болиду.
-Бу картилар немә үчүн охшимайду?
-Дора алмақчи болған кишиләр адәттики давалиниш картини ишләтсә болиду. Әмма йезиларниң у хилдики давалиниш картини (бу дориханида) қәтийла ишлитишкә болмайду.

Андин биз уйғурлар райониниң башқа шәһәрлиридики бирнәччә дора дуканлири билән сөзлишип бақтуқ. Бу дуканларда ишләватқан уйғур хизмәтчиләрму соралған соалларға юқириқи хитай дукандарға охшаш җаваб бәрди.

Көзәткүчиләрниң қаришичә, деһқанларниң һәмкарлишип давалиниш картисиға дора алалмайдиғанлиқидәк әһвал янчуқида нәқ пули йоқ деһқанларниң кесәл башланғанда дәмаллиққа буниңға қарши һечқандақ тәдбир қоллиналмайдиғанлиқини чүшәндүридикән. Биз бу һәқтики әһваллар һәққидә техиму тәпсилий учур елиш үчүн әйни вақитта үрүмчидә дохтур болуп ишлигән, һазир америкида яшаватқан җүрәт обул әпәндигә микрофонимизни узаттуқ.

У бу һәқтә тохтилип, өз тәҗрибилиригә бирләштүргән һалда өзиниң ойлиғанлирини биз билән ортақлашти.

Әгәр кәм көрүлидиған кесәлликләр, болупму ичкири өлкиләрдики чоң дәриҗилик дохтурханиларда оператсийә қилиш яки давалитиш зөрүр болған пәвқуладдә ағриқларға давалиниш тоғра кәлсә, кәм дегәндиму бирнәччә йүз миң сом нәқ пул кетидиғанлиқи мөлчәрлиниду.

Һалбуки, зияритимиз җәрянида уйғур деһқанларниң бирнәччә йүз миң сом әмәс, бәлки бирнәччә миң сомниму алдирап чиқиралмайдиғанлиқи айдиңлашти. Мушундақ алаһидә әһвалға дуч кәлгән деһқан бимарларниң әһвалини игиләш үчүн биз ақсудин келип үрүмчидики мәлум бир дохтурханида оғлиниң кесилини давалитиватқан бир деһқан билән телефон арқилиқ сөһбәтләштуқ.

Җүрәт обул әпәндимниң қаришичә, хитайдики, җүмлидин уйғурлар районидики дора завутлири билән дориханилар яки дора дуканлири оттурисидики өз-ара иқтисадий мәнпәәт йәткүзүш мунасивити дора баһасиниң адәттин ташқири қиммәт болуп кетишидики бир муһим сәвәб.

Көп тәрәплимә саһәдикиләр билән сөһбәтлишиш вә тәтқиқатчиларниң алақидар тәтқиқат нәтиҗилиридин пайдилиниш арқилиқ, һөкүмәт малийисиниң иқтисадий җәһәттики биваситә вә күчлүк қоллиши болмиғанда бу хилдики һәмкарлишип давалиниш картиси тарқитиш түзүминиң кәң чарвичиларниң вә деһқанларниң давалиниш қийинчилиқини һәл қилалмайдиғанлиқи барғансери айдиң болди. Әмма деһқанларниң җаниҗан мәнпәитигә бағлинишлиқ болған бу зор, әмма назук мәсилиниң қандақ шәкилдә һәл қилиниши һазирқи мәвҗут шараитта йәнила намәлум һаләттә турмақта.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.