Dunya Uyghur qurultiyi Uyghurche xewername neshr qilmaqchi

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2016-12-16
Élxet
Pikir
Share
Print
D u q neshriyat-teshwiqat komitéti teripidin hazirlinidighan ayliq xewername
D u q neshriyat-teshwiqat komitéti teripidin hazirlinidighan ayliq xewername
RFA/Ekrem


2017-Yili yanwardin bashlap d u q neshriyat-teshwiqat komitéti teripidin hazirlinidighan Uyghur tilidiki ayliq xewername resmiy neshr qilinishqa bashlaydu.

D u q ning myunxéndiki bash shitabidin igilishimizche, qurultay neshriyat-teshwiqat komitéti parizhda chaqirilghan 5-nöwetlik qurultaydin kéyin, 2017-yilidin bashlap ayliq xewername neshr qilish qararini alghan bolup, bu xewername Uyghur ili we chet'ellerdiki Uyghurlargha munasiwetlik muhim weqe-hadisilerning ayliq uchur toplimi xaraktérini alidiken. Mezkur xewername élkitab sheklide ijtima'iy uchur wastiliri hemde élxet arqiliq Uyghur jama'itige ewetilipla qalmastin, yene kitabche sheklide basturulup heqsiz tarqitilidiken.

D u q bash katipi dolqun eysa ependi bu heqte ziyaritimizni qobul qilghanda, néme üchün bundaq bir xewernamini neshr qilish zörüriyiti tughulghanliqi heqqide chüshenche bérip ötti.

Melum bolushiche, bundin birqanche yillar ilgiri d u q xewernamisi bir mezgil neshr qilin'ghan bolsimu, türlük sewebler bilen dawamlishalmighan. D u q bash katipi dolqun eysaning bildürüshiche, qurultay xewernamisining en'gilizche nusxisi 2013-yilidin itibaren neshr qiliniwatqan bolup, bu, gherb hökümetliri, kishilik hoquq teshkilatliri we axbarat sahesining Uyghur milliy herikitini chüshinish, Uyghurlarning nöwettiki weziyitidin melumat élish we Uyghurlarning qelb sadalirini bilishte qimmetlik paydilinish matériyal menbesi bolushtek rolini ötep kelmekte.

Firansiyelik muxbir ursula götiyér xanim bu heqte toxtalghanda, Uyghurlarning milliy teshwiqatni kücheytish xizmitige alahide itibar bérishi lazimliqini tekitlidi. U mundaq dédi: "Chet'ellerdiki Uyghurlarning milliy herikiti asasiy jehettin siyasiy mujadile bilen milliy teshwiqat kürishige merkezlishidu. Uyghurlar xitay bilen bolghan teshwiqat kürishide üstünlük qazinish pursetlirige ige. Chet'eldiki Uyghur ziyaliyliri eger küchini bir yerge jem qilalisa, xitayda yürgüzüliwatqan saxta teshwiqatlarning epti-beshirisini échip tashliyalaydu. Bügün Uyghur diyarida axbarat yüksek derijide qamal qiliniwatqan bir weziyet mewjut. Boluwatqan hadisiler we Uyghur millitining tartiwatqan dertlirining nahayiti az bir qismila sirtqa melum boluwatidu. Mubada, Uyghur axbarat sahesi xitay élan qiliwatqan saxta melumatlarni, xitay teshwiqatidiki yalghanchiliqlarni xelq'ara metbu'atlargha pakitliq halda waqti-waqtida bildürelise, xitay hökümitining milliy zulumlirigha qarita dunya jama'iti arisida téximu köp nepret peyda qilghili we xitay üstidin yenimu küchlük bésim yaratqili bolidu."

D u q mu'awin re'isi perhat muhemmdi ependi bolsa, qurultay xewernamisining neshr qilinishining yaxshi bir bashlinish ikenlikini tilgha élip, Uyghurlarda milliy teshwiqatning yenila ajiz bir sahe ikenlikini, d u q ning hazirgha qeder bu jehetke yiterlik ehmiyet birelmigenlikini, eslide milliy teshwiqatning muhajirettiki milliy heriketning hayatiy küchi bolidighanliqini ilgiri sürdi.

Xitayning Uyghur diyarida yürgüzüwatqan kommunistik idé'ologiye teshwiqatigha qarshi chiqishni Uyghur milliy herikitining mejburiyiti, dep qaraydighan firansiyelik xitayshunas mari holizman xanim, Uyghurlarni xitay bilen keskin bir teshwiqat körishige dewet qilip mundaq dédi: "Chet'ellerde erkin yashawatqan Uyghurlar, idiyisini zeherleshni nishan qilghan kommunizm teshwiqatigha qarshi chiqishni özige wezipe qilishi, muhajirettiki Uyghur milliy herikiti bolsa mejburiyet dep bilishi kérek."

Toluq bet