Д у қ рәиси долқун әйса: “японийәдә һесдашлиқи вә қоллашни қолға кәлтүрдуқ”

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2018.04.11
dolqun-eysa-yaponiye-jamaiti.jpg Д у қ рәиси долқун әйса әпәнди японийә җамаәтчиликигә уйғурларниң нөвәттики әһвалини аңлатмақта. 2018-Йили апрел, японийә.
RFA/Erkin Tarim

Дуня уйғур қурултийи уйғурларниң нөвәттики еғир вәзийитини японийә һөкүмитигә вә японийә җамаәтчиликигә аңлитиш үчүн д у қ рәиси долқун әйса әпәнди, иҗраийә комитети рәиси өмәр қанат әпәнди вә д у қ баянатчиси дилшат ришит әпәндиләрдин тәшкил тапқан бир һәйәт тәшкилләп японийәдә бир йүрүш паалийәтләр елип барди. 4-Айниң 1-күнидин 10-күнигичә елип берилған паалийәтләр қандақ өтти? немә мувәппәқийәтләрни қолға кәлтүрди? д у қ ниң японийәгә бунчивала әһмийәт беришидики сәвәб немә? бундин кейин немә паалийәтләрни елип бармақчи? дегәнгә охшаш соалларға җаваб тепиш үчүн д у қ рәиси долқун әйса әпәнди вә шәрқий асия инсан һәқлири мунбири рәиси томотада ишихара әпәнди қатарлиқ кишиләр билән сөһбәт елип бардуқ.

Долқун әйса әпәнди уйғурлар үчүн, болупму чәтәлдики уйғур дәваси үчүн японийәниң муһим бир дөләт икәнликини, 20-әсирниң башлиридила уйғурлар тунҗи аммиви тәшкилатини японийәдә қурғанлиқини, уларниңму японийәгә әһмийәт бәргәнликини баян қилди.

Долқун әйса әпәнди уйғурларниң мәрһум рәһбири әйса йүсүп алптекинниңму 1970-йили дуня зияритигә чиққанда японийәгә берип муһим учришишларни елип барғанлиқини, кейинки йиллардиму д у қ рәһбәрлириниң изчил һалда японийәгә зиярәт елип барғанлиқини, һәтта 2012-йили д у қ қурултийини японийәдә чақирғанлиқини, д у қ алий рәһбири рабийә қадир ханимниңму көп қетим японийәдә зиярәттә болғанлиқини баян қилди.

Японийәдә паалийәт елип бериватқан шәрқий асия инсан һәқлири мунбири рәиси томотада ишихара әпәнди уйғур мәсилисини японийә билән уйғурларниң ортақ мәсилиси дәп қариғанлиқи үчүн бундақ бир паалийәтни уюштурғанлиқини баян қилип, “биз уйғур мәсилисигә японийә билән уйғурларниң ортақ мәсилиси дәп қариғачқа бу паалийәтни уюштурдуқ. Уйғур мәсилиси японларниң хитайни тонушида муһим рол ойнайду. Шуңа биз бундин кейинму д у қ ниң японийәдә уйғур мәсилисини аңлитишиға техиму кәң земин тәйярлап беримиз”, деди.

Д у қ японийәдә уйғурларниң дәрд-әләмлирини, нөвәттики вәзийитинила аңлитиватамду? уйғур дәвасиниң японийә дөлитиниң алий мәнпәәти билән немә мунасивити бар? долқун әйса әпәнди уйғурларниң дәрдини аңлитипла қалмастин хитайниң асиядики кеңәймичилик сияситиниму аңлатқанлиқини, японларниң һесдашлиқини қоллишини қолға кәлтүргәнликини баян қилди.

Долқун әйса әпәнди башчилиқидики д у қ рәһбәрлири японийәгә елип барған 10 күнлүк зиярити җәрянида бәзи парламент әзалири, сиясий партийә мәсуллири вә аммиви тәшкилат мәсуллири билән учрашқандин сирт мутәхәссисләр билән учришип бундин кейин немиләрни қилиш тоғрисидиму музакирә елип барған. Д у қ рәиси долқун әйса әпәнди 10 күнлүк зиярәтниң мувәппәқийәтлик өткәнликини баян қилди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.