ASEAN không đạt được thông cáo chung cho Biển Đông

Hội Nghị Cấp Bộ Trưởng ASEAN lần thứ 45 ở Phnom Penh, AMM45, với đề tài bao trùm là vấn đề biển Đông, đã kết thúc mà mà không ra bản công bố chung như từng có trong bốn mươi lăm năm qua.
Thanh Trúc, phóng viên RFA, Bangkok
2012-07-19
Email
Ý kiến của Bạn
Share
In trang này
Phái đoàn Việt Nam tại Hội Nghị Cấp Bộ Trưởng ASEAN lần thứ 45, gọi tắt là AMM45
Phái đoàn Việt Nam tại Hội Nghị Cấp Bộ Trưởng ASEAN lần thứ 45, gọi tắt là AMM45
PHoto Quoc Viet, RFA

Mời quí vị cùng Thanh Trúc lượt qua ý kiến và quan điểm của chuyên gia về biển Đông cũng như về ASEAN  ở trong và ngoài nước như thế nào:

Hội Nghị Cấp Bộ Trưởng ASEAN lần thứ 45, gọi tắt là AMM45, với vấn đề biển Đông gần như chiếm phần lớn lịch trình thảo luận, kết thúc đã mấy ngày nhưng dư âm vẫn được dư luận trong và và ngoài nước nhắc lại mấy hôm nay.

Những bất đồng trong nội bộ các thành viên

Thứ trưởng Bộ Ngoại Giao Phạm Quang Vinh, trưởng SOM ASEAN Việt Nam , tuyên bố với báo chí rằng đoàn Việt Nam lấy làm tiếc  hội nghị không đưa ra được một bản thông cáo chung  phản ảnh quá trình trao đổi và kết quả  đạt được trong các vòng họp của ASEAN cũng như giữa ASEAN với các nước đối tác.

Vẫn theo lời ông Phạm Quang Vinh, bộ trưởng ngoại giao các nước  ASEAN đã cố gắng đóng góp, tìm một công thức phù hợp phản ảnh mối quan tâm chung  của các quốc gia thành viên song mọi nỗ lực và mọi cơ hội đã bị bỏ lỡ.

Thạc sĩ Hoàng Việt, giảng viên khoa Luật tại Đại Học Luật thành phố Hồ Chí Minh, nhận xét:

Lần đầu tiên trong bốn mươi lăm năm hội nghị cấp bộ trưởng ASEAN đã không cho ra được một thông cáo chung, cho thấy cái thực tế là quan điểm của các quốc gia liên quan đến tranh chấp  biển Đông đã có những khoảng cách nhất định nào đó.

Thứ trưởng Bộ Ngoại Giao Phạm Quang Vinh, trưởng SOM ASEAN Việt Nam. Photo Quoc Viet, RFA
Thứ trưởng Bộ Ngoại Giao Phạm Quang Vinh, trưởng SOM ASEAN Việt Nam. Photo Quoc Viet, RFA Photo Quoc Viet, RFA
Cụ thể nhất là cách nhận xét của các ngoại trưởng Philippines, Indonesia ngoại trưởng Việt Nam. Tuy nhiên nhìn ở góc đô lạc quan hơn như lời bà ngoại trưởng Hillary khi bà cho rằng đây là dấu hiệu của một ASEAN đã trưởng thành và ASEAN đang trực tiếp đối diện một vấn đề mà không né tránh nó mặc dù vấn đề rất là gai góc.

Thế thì ASEAN thực ra mà nói còn tồn tại bất đồng trong nội bộ các thành viên, cụ thể như là Thái Lan Campuchia xung đột liên quan đến vùng biên giới gần đền Preah Vihear, hay là Malaysia Philippines cũng bất đồng nhau về tranh chấp lãnh thổ vùng Shaba, chỉ một số điều đã thấy rằng bản thân ASEAN đã không có sự đồng nhất, đã có những mâu thuẫn tiềm tàng bên trong, cộng với sự tác động của Trung Quốc. Đến bây giờ Trung Quốc đã thành công trong việc tạo nên một ASEAN có dính líu trực tiếp đến tranh chấp biển Đông như Việt Nam, Malaysia, Philippines và một số nước khác không dính líu trực  tiếp đến tranh chấp biển Đông ví dụ nước chủ nhà ASEAN năm nay là Campuchia chẳng hạn. Điều đó dẫn tới ASEAN không đồng nhất được mà còn bị chia rẽ vì lợi ích.

ASEAN thực ra mà nói còn tồn tại bất đồng trong nội bộ các thành viên, cụ thể như là Thái Lan Campuchia xung đột ... gần đền Preah Vihear, hay là Malaysia Philippines cũng bất đồng nhau về tranh chấp lãnh thổ vùng Shaba, chỉ một số điều đã thấy rằng bản thân ASEAN đã không có sự đồng nhất

Thạc sĩ Hoàng Việt

Báo Philippines Daily Inquirer phát hành tại Manila hôm Chúa Nhật trích dẫn lời ngoại trưởng  Albert Del Rosario rằng  sự kiện không công bố được bản thông cáo chung sau những vòng họp lần này ở Campuchia là điều chưa từng xảy ra trong lịch sử ASEAN trước nay.

Theo ông đáng lẽ  phải tiến tới thông cáo chung phản ảnh lập trường của ASEAN  trước những vụ tranh chấp  lãnh thổ hay lãnh hãi giữa một vài nước thành viên trong khối với Trung Quốc, điển hình tranh chấp  trên vùng biển Tây Philippines hay biển Nam Trung Hoa như Trung Quốc thường gọi.

Ông nói ngay từ đầu diễn ra hội nghị AMM45 ở Phnom Penh,  tình hình tranh chấp giữa Philippines với Trung Quốc

Ngoại trưởng  Philippines, Albert Del Rosario tại Hội Nghị Cấp Bộ  Trưởng ASEAN lần thứ 45 ở Phnom Penh. Quoc Viet,RFA
Ngoại trưởng Philippines, Albert Del Rosario tại Hội Nghị Cấp Bộ Trưởng ASEAN lần thứ 45 ở Phnom Penh. Quoc Viet,RFA Quoc Viet,RFA
trên bãi cạn Scarborough, tức bãi Panatag theo tiếng Phi và Hoàng Nham theo tiếng Hoa, nhiều lần được ông nêu ra trước hội nghị và nhiều lần được bàn thảo giữa ngoại trưởng các nước.

Chính vì thế, Philippines hoàn toàn hy vọng hội nghị lần này có thể giúp  giải quyết những thử thách trên vùng Biển Tây mà Manila phải đối diện lâu nay.

Ngoại trưởng Philippines cũng không quên chỉ trích nước chủ nhà Campuchia, là không làm tròn trách nhiệm của đương kim chủ tịch luân phiên ASEAN mà còn gây cản trở cho sự đồng thuận về bản thông cáo chung, đặc biệt sau khi Phnom Penh lên tiếng rằng lần đầu tiên ASEAN không thể có bản thông cáo chung chỉ vì sự mâu thuẩn song phương giữa một vài thành viên trong khối với một quốc gia láng giềng.

Sự thất bại là một bài học chung cho ASEAN

Tại một buổi hội thảo ở đại học Thammasat của Thái Lan ngày hôm qua, để cập đến vấn đề hội nghị cấp bộ trưởng ASEAN thất bại trong việc công bố bản thông cáo chung vào khi kết thúc, tiến sĩ Prapat Thepchatree,  giám đốc Trung Tâm Nghiên Cứu ASEAN trong đại học Thammasat nhận định:

Đây là  bước lùi của ASEAN trong tư cách một tổ chức quốc tế , ảnh hưởng đáng kể đến thể diện của ASEAN trước đó được coi như một khối đoàn  kết mà từng quốc gia thành viên cùng cố gắng đạt tới.

Rất tiếc việc không có được bản thông cáo chung lần này đã chứng tỏ ASEAN đang bị phân hóa, không có và không thể gióng lên tiếng nói chung . Sự chia rẻ là điều ASEAN sẽ đối mặt khi cần giải quyết những vấn đề của mình trong những ngày tới.

Một điều quan trọng khác là  trong khi cố san bằng dị biệt để bước vào Cộng Đồng Kinh Tế ASEAN  ba năm tới, thì ngay lúc này  đã thiếu sự đồng lòng sự hỗ trợ ít nhiều, thiếu cái tinh thần tự coi mình là một thành phần gắn bó với tổ chức, thậm chí  không thể đồng ý với nhau về một chuyện giản dị là bản thông cáo chung, thì tôi nghĩ nên xem đây  là một bài học. Trong tương lai nên chú trọng đến cái gọi là lý lịch ASEAN của mình để có được tiếng nói đồng nhất  của một khối và có thể tiến  tới thành quả mong muốn về một cộng đồng chung ASEAN.

Hành động của Campuchia trong hội nghị bộ trưởng ... là một dấu hiệu cho thấy ASEAN bắt đầu bị rạn nứt trong chính nội bộ bởi những thế lực từ bên ngoài. Do đó chính phủ của các nước ASEAN nên lấy cái hội nghị bộ trưởng ngoại giao lần này là bài học cảnh giác để mà xây dựng những phương án cụ thể...

ông Đinh Kim Phúc

Trước và sau hội nghị cấp bộ trưởng ASEAN AMM45 cũng như các diễn đàn ASEAN liên quan, khái niệm về Cộng Đồng Chung ASEAN hoặc Cộng Đồng Kinh Tế ASEAN, gọi tắt là AEC, được Thái Lan, một quốc gia tiên phong của ASEAN, ra sức quảng bá và cổ võ trên mặt báo cũng như trong các buổi thảo luận ở Bangkok.

Hôm qua, khi đề cập về AEC, dự kiến diễn ra năm 2015, giám đốc Trung Tâm Nghiên Cứu ASEAN, tiến sĩ Prapat Thepchatree, cũng bày tỏ mối quan ngại là có thể việc hình thành AEC  sẽ không mấy thuận buồn xuôi gió khi  mà ngay lúc này mười  quốc gia trong khối chưa thể hiện được tiếng nói và lập trường chung của mình.

Theo ông  Đinh Kim Phúc, nhà nghiên cứu  biển Đông, tác giả của “Hoàng Sa Trường Sa, Luận Cứ& Sự Kiện”, một cộng đồng  ASEAN hay  một sân chơi chung mà mười nước Đông Nam Á có gắng và quyết tâm xây dựng hãy còn là điều khá xa vời:

Vì một điều nhỏ nhất là tạo môi trường hòa bình, ổn định ở khu vực Đông Nam Á, để góp phần ổn định vào môi trường ở khu vực Châu Á Thái Bình Dương và trên thế giới còn không làm được thì lấy gì có thể tạo ra được một sự thống nhất giữa mười  đất nước ASEAN phát triển không  đồng đều.

Hành động của Campuchia trong hội nghị bộ trưởng ngoại giao lần thứ 45 này là một dấu hiệu cho thấy ASEAN bắt đầu bị rạn nứt trong chính nội bộ bởi những thế lực từ bên ngoài. Do đó chính phủ của các nước ASEAN nên lấy cái hội nghị bộ trưởng ngoại giao lần này là bài học cảnh  giác để mà xây dựng những phương án cụ thể, nếu muốn Cộng Đồng Đông Nam Á trở thành  hiện thực.

Ngay sau khi  hội nghị cấp bộ trưởng ngoại giao ASEAN cùng các quốc gia đối tác, trong đó có Trung Quốc, kết thúc ở Phnom Penh, báo chí của nhà nước Bắc Kinh mô tả những vòng họp đó rất hữu ích, rằng quan điểm của Trung Quốc được một số nước ASEAN ủng hộ .

Bên cạnh đó, Trung Quốc còn lên tiếng khuyến cáo Philippines là đừng nên gây rắc rối liên quan đến bãi cạn Scarborough mà hai bên đang tranh chấp chủ quyền.

Thanh Trúc tường trình từ Thái Lan.

Theo dòng thời sự:

Xem toàn trang